طالبان بارها ادعا کردهاند که با فساد اداری و مالی در افغانستان مبارزه میکنند. با این حال، گزارشها نشان میدهند که فساد گسترده در نهادهای دولتی تحت کنترل این گروه همچنان ادامه دارد و بسیاری از مقامات طالبان به فساد آلوده هستند. یافتههای روزنامه ۸صبح از ریاست معارف ولایت نیمروز، تحت مدیریت طالبان، نشان میدهد که رییس معارف طالبان در این ولایت به طور گسترده در فساد دست دارد. بر اساس این گزارش، او به طور بیسابقهای دست به انتصابهای سلیقهای و غیرقانونی زده و همچنان در خرید و فروش پستها و فساد مالی دخالت دارد. منابع میگویند که او حلقهای را تشکیل داده است که از طریق آن فساد را ادامه میدهد.
منابع آگاه میگویند که رییس معارف طالبان در نیمروز به فساد آلوده است. به گفته منابع، او پیر، ناتوان و بیمار نیز است. منابع تصریح میکنند که او علاوه بر فساد، حامی افراد فاسد در این اداره نیز بوده و هیچ برنامهای برای رشد و پیشرفت معارف در این ولایت ندارد.
براساس اظهارات منابع، رییس معارف طالبان در دو سال گذشته از افرادی که در فساد دست دارند حمایت کرده و از آنان برای پیشبرد امور روزمره این ریاست مشورت میگیرد. براساس اظهارات منابع، او تیمی برای تداوم فساد و پنهان کردن آن تشکیل داده است. به گفته منابع، اعضای این تیم از راههای مختلف، از جمله جمعآوری پول از قراردادها، خرید و فروش بستها، با یکدیگر همکاری دارند و به طور هماهنگ پیش میروند.
فساد مالی در ریاست معارف نیمروز
یافتههای گزارش نشان میدهد که گل احمد حقانی، رییس معارف طالبان در نیمروز، از دو سال به این طرف ماهانه مبلغ ۲۵ هزار افغانی از صندوق حمایت کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) تحت عنوان نظارت از صنوف محلی دریافت میکند، در حالی که هیچ نوع نظارتی از این صنفها انجام نشده است. طبق گفتههای منابع، این پولها به جیب شخصی رییس معارف طالبان میروند، در حالی که براساس اصول، این هزینه باید برای اعضای علمی انکشاف مسلکی معلمان که وظیفه نظارت از مکاتب در سطح شهر زرنج و ولسوالیهای نیمروز را بر عهده دارند، اختصاص یابد.
منابع تایید میکنند که رییس معارف طالبان در نیمروز و آمر تعلیمات اسلامی این گروه در اواخر سال ۱۴۰۲ مبلغ چهار میلیون افغانی کمک مالی را که تحت عنوان زکات از سوی کشور امارات متحده عربی به والی طالبان در این ولایت داده شده بود، برای توزیع در مدارس دینی نیمروز دریافت کردند. با این حال، هیچ سند معتبری که نشان دهد این دو تن هزینههای مذکور را به طور کامل توزیع کردهاند، وجود ندارد. به نظر میرسد که آنها بیش از ۱۰ درصد از این مبلغ را توزیع نکرده باشند.
یافتههای گزارش نشان میدهد که رییس معارف طالبان در نیمروز هزینههای تیل، روغنیات و تعمیرات وسایط نقلیه این ریاست را دریافت میکند، اما تمامی موترها غیر فعال هستند و از آنها استفاده نمیشود. طبق یافتهها، این ریاست یک عراده تاتا، یک عراده صرف، یک عراده فولدر، یک عراده لوکسل، یک عراده مزدای باربری و یک عراده تراکتور دارد که به جز لوکسل و تراکتور، سایر وسایط متوقف هستند. با این حال، ماهانه برای تمامی این وسایط به طور جداگانه پول تیل، روغنیات و تعمیرات از بودجه ریاست اخذ میشود و به جیب این افراد میرود. به گفته منابع، موتر لوکسل برای سفرهای شخصی رییس به هلمند استفاده میشود، زیرا او یک خانه در ولایت هلمند نیز دارد.
رییس معارف طالبان در نیمروز از تاریخ ۲۴ حوت ۱۴۰۲ تا دو ماه قبل مقدار ۲۷۰۰ لیتر تیل را از یونیسف دریافت کرده بود که برای امور رسمی مصرف میشود، اما علاوه بر این، این تیل برای مصارف شخصی نیز در موترها استفاده شده است. یونیسف این مقدار تیل را برای برگزاری سیمینارها و تامین برق جنراتورها خریداری کرده است. این پول توسط رییس معارف طالبان از کمیتههای خریداری اجناس هر دوره سیمینارها که جداگانه بودند، به صورت کاغذ سفید تسلیم شده و فاکتورهای تیل توسط موسسه قراردادی خریداری شده است. سپس، پول نقد توسط یکی از کارمندان یونیسف که نامش در گزارش حذف شده به رییس معارف طالبان تحویل داده شده است.
یافتههای گزارش نشان میدهد که رییس معارف طالبان در نیمروز برای ترمیم مکاتب در سال ۱۴۰۲، مبلغ ۲۵۰ هزار افغانی برای ترمیم و پاککاری مکتب کمالخانه چهار برجک دریافت کرده است. با این حال، احتمالا حدود ۱۰ درصد از این مبلغ مصرف شده و باقی آن بین رییس معارف و بخش مالی تقسیم شده است. همچنان، رییس معارف طالبان برای ترمیم تراکتور و موتر مزدا، مبلغ ۳۰ هزار افغانی از بودجه این ریاست دریافت میکند، اما هیچ ترمیم یا استفادهای از مزدا صورت نگرفته است. تراکتور، که باید برای تامین آب برای مکاتب و تعمیرات اداری ریاست استفاده شود، در یک سال گذشته مبلغ ۷۰ هزار افغانی برای آب و ماهانه ۳۰۰ لیتر تیل برای آن هزینه شده است، در حالی که مسوولان مکاتب میگویند که آنان هیچ آبی دریافت نکردهاند.
براساس یافتهها، او در طول سه سال گذشته برای ترمیم از بودجه معارف پول کشیده است، در حالی که وسایط نقلیه این ریاست متوقف هستند. رییس معارف طالبان در حالی که ماهانه مبلغ ۷۰ هزار افغانی معاش دریافت میکند، اما با گذشت دو سال همچنان از متر برق به نام معارف در خانه شخصی خود استفاده میکند.
این مقام محلی طالبان در نیمروز از خریداری بودجه برنامه سوادآموزی نیز استفاده میکند، در حالی که منابع تایید میکنند که صنف درسی وجود ندارد و هیچ جنسی به صنفها توزیع نمیشود و تمام صنفهای ایجاد شده، خیالی هستند. یافتههای گزارش نشان میدهد که موسسات همکار با معارف، توسط، یکی از افراد حلقه نزدیک رییس معارف طالبان، مدیریت میشود. یکی از این موسسات که پروژه سواد آموزی خود را به پایان رسانده است، اما از ابتدا تا انتها هیچ نظارتی بر تمام کورسهای سوادآموزی این نهاد صورت نگرفته است. منابع افزودند که تنها چند صنف محدود را به اعضای نظارت معارف طالبان نشان دادهاند.
همچنان یک موسسه دیگر که در گزارش نام آن حذف شده در همکاری با یکی از نهادهای بینالملی فعال در عرصه آموزش، صنفهای محلی را ایجاد کرده، اما پول نظارت آن را رییس معارف طالبان دریافت کرده و هیچ نظارتی بر این صنفها صورت نگرفته است. تایید خریداریها و گزارشهای این موسسه نیز توسط، مدیر دفتر رییس معارف طالبان، به نمایندهگی از ریاست معارف به صورت شفاهی انجام شده است. اجناس خریداری شده در ولسوالیها موجود هستند، اما با تفاهمنامه تفاوت دارند و کورسهای ولسوالی دلارام نیز تنها ۳۰ درصد فعال بودهاند.
تعیینات و تقرریهای خرید و فروش بستها
منابع معتبر میگویند که مدیر عمومی منابع بشری ریاست معارف نیمروز، فردی است که با هماهنگی با رییس معارف، بستهای مکاتب و معارف را با قیمتهای مختلف به فروش میرساند. همچنان مقصود رحیمی، مدیر استخدام منابع بشری در زمینه تقرریها، تبدیلیها و جمعآوری پول از این تقرریها، نیز نقش دارد، اما تمامی پولها به جیب مدیر عمومی منابع بشری میرود.
منابع میگویند که مدیر عمومی منابع بشری در هماهنگی با رییس معارف طالبان، مدیران مکاتب و بستهای معارف را در ازای پول به افراد غیر واجد شرایط فروخته است. آنان به مکتبهای لیسه دختران شهید ناهید، مدیر لیسه دختران قادرخان، مکتب ابتدایی شهید گل محمد، لیسه دخترانه استقلال و لیسه فرخی اشاره میکنند و میگویند که مدیر لیسه دخترانه قادرخان ۱۲ پاس است که لیسه دختران روابه بهحیث مدیر این مکتب تبدیل شده است، در حالی که در این مکتب استادان با تجربه و دارای لیسانس نیز حضور دارند.
براساس هدایت وزارت معارف طالبان، در تعیینات بخش تعلیم و تربیه موافقت آمر تعلیم و تربیه شرط گذاشته شده است. اما مدیر عمومی منابع بشری برخلاف هدایت و حکم وزارت معارف طالبان، دهها تن را در بستها استخدام کرده است. او اقارب خود را نیز در بستهای معارف و مکاتب گماشته است. از جمله این افراد میتوان به مستوره، فرزند سید مقامالدین، فاطمه محمد حسن، معلم لیسه دختران زرنج، برادزاده نجیبالله رحمانی، لیلما، فرزند عید محمد، معلم مکتب سیاه چشمان، خواهر خانم حسیبالله، و پسر نجیبالله اشاره کرد که بدون رقابت آزاد مقرر شدهاند.
یافتههای گزارش نشان میدهد که زقوم احمدی، فردی با مدرک ۱۲ پاس، برخلاف اصول از سوی رییس معارف طالبان و آمر منابع بشری این گروه به عنوان مدیر عمومی مالی تعیین شده است، در حالی که در آمریت منابع و اداره، افراد با مدارک لیسانس و ۱۴ پاس نیز حضور دارند.
منابع میگویند که در لیسه دخترانه دهمرده، جایی که همزمان پدر معتمد و دخترش آمر مکتب هستند، یک شخص به نام رحیمه، فرزند محمد هاشم، که برای وزارت معارف عارض شده و خواهان تقرر به عنوان آمر مکتب بود، از سوی نجیبالله رحمانی رد شده است. در عوض، او با هماهنگی با بهاالدین، که دخترش یکی از معلمان همان مکتب است، و در ازای دریافت ۶۰ هزار افغانی، برخلاف حکم وزارت معارف طالبان، دخترش را به عنوان آمر مکتب تعیین کرده است.
منابع تایید میکنند که یک معلم باسابقه لیسه دخترانه زرنج به علت بیماری دخترش منفک شده بود. با ارایه اسناد پزشکی و چند مکتوب از وزارت معارف طالبان، اما نجیبالله رحمانی در پاسخ به مکاتیب وزارت، نامههایی مبنی بر عدم موافقت ارسال کرده است. در نهایت، پس از دریافت مبلغ ۳۰ هزار افغانی از معلم مذکور، پیشنهاد تقرر مجدد او ارسال شده است. این پولها میان نجیب رحمانی، رییس معارف و بخش استخدام تقسیم شده است.
وزارت معارف طالبان طی مکتوبی هدایت داده است که پیش از ارسال پیشنهاد تقرری آمر تضمین کیفیت ریاستهای معارف ولایات، باید موافقت معینیت تضمین کیفیت اخذ شود. اما نجیبالله رحمانی بدون اخذ موافقت معینیت، گفته میشود شخصی به نام رضا، فرزند محمد سلیم، که قبلاً آمر انسجام و هماهنگی بود را در ازای دریافت ۵۰ هزار افغانی خلاف هدایت وزارت معارف، به عنوان آمر تضمین کیفیت پیشنهاد کرده است. این فرد در سال ۱۴۰۲ مقرر گردیده است.
استخدام ۱۷ تن از یک خانواده
نجیبالله رحمانی، مدیر منابع بشری ریاست معارف نیمروز، در تفاهم با رییس ۱۷ تن از اعضای درجه یک خانواده خود را در ریاست معارف و مکاتب مختلف استخدام کرده است. بعد از عملی شدن تشکیل جدید ریاست معارف در سال ۱۴۰۲، حسیبالله پسر نجیبالله رحمانی، بهحیث عضو تفتیش تعیین شده است. در مکتوب منظوری تشکیل به صراحت گفته شده است که حسیبالله خلاف رشته مقرر شده، نباید بهعنوان مدیر تکنالوژی معلوماتی تعیین گردد، اما نجیبالله پسرش را مجددا با پیشنهاد دوباره بهحیث مدیر عمومی تکنالوژی استخدام کرده است.
در این مکتوب، همچنان از شخص دیگری به نام ذبیحالله، فرزند محمد نبی، برای بست مدیریت فناوری در تشکیلات جدید ریاست معارف نیمروز نام برده شده بود. اما این پیشنهاد از طرف وزارت معارف رد شد و سپس او به عنوان عضو تفتیش تعیین گردید. با این حال، نجیبالله رحمانی برخلاف اصول، او را پیشنهاد نکرده و تنها پسر خود را برای این بست پیشنهاد داده که مورد تایید قرار گرفت، در حالی که او کمتر از یک ماه به عنوان عضو تفتیش فعالیت کرده بود.
ریاست معارف طالبان در نیمروز بهجای اینکه افراد با مدرک لیسانس را در بستها منصوب کند، افراد با مدرک ۱۲ پاس را بهعنوان مدیر استخدام میکند و افراد تحصیلکرده را به عنوان ماموران این افراد مقرر میسازد. احسانالله، فرزند نجیبالله رحمانی و معتمد معارف شهر، گفته میشود که چندین بار اجناس ریاست معارف را به سرقت برده است. اما بهدلیل اینکه پدرش در فساد با رییس معارف طالبان شریک است، مانع انفکاک پسرش میشود. محکمه طالبان نیز حکم دزدی را بررسی کرده، اما او همچنان به وظیفهاش ادامه میدهد. منابع میگویند که او یکبار الماری ریاست معارف را به خانه برده بود و چند ماه قبل آن را به قیمت یک میلیون تومان ایرانی در بازار فروخت.حدود یک ماه قبل نیز بایسیکل را دزدی کرده و پس از یک ماه زندانی شدن، آزاد شد و به وظیفهاش ادامه داده است. پدرش نیز با استفاده از نفوذ خود، مصرف اجناس سرقتشده را به حساب دولتی وارد میکند.
عبدالستار رحمانی، برادرزاده نجیبالله رحمانی که دارای مدرک ۱۴ پاس است، در بست ۴ که نیاز به مدرک لیسانس دارد استخدام شده است. این در حالی است که در معارف، چندین جوان با مدرک لیسانس مطابق با معیارهای بست مذکور وجود دارند. مریم، دختر نجیبالله رحمانی، که دارای مدرک ۱۲ پاس است، بدون رقابت آزاد از طرف منابع بشری به عنوان معلم در لیسه نسوان زرنج مقرر گردیده است. در حالی که صدها تن از دختران و زنان با مدرک لیسانس و ۱۴ پاس بیکار هستند.
آزیتا دختر دیگر نجیبالله در سال ۱۴۰۰ بهحیث معلم مکتب طلایی ولسوالی کنگ در امتحان کانکوری مقرر شده بود، نامبرده خلاف اصول از زمان تقررش حتا یک روز در مکتب طلایی اجرای وظیفه نکرده و به طور خدمتی در مکاتب شهر زرنج بوده است. اکنون پدرش او را به حیث معلم لیسه استقلال تبدیل کرده است.
نیلوفر، فرزند حفیظالله و برادرزاده نجیبالله رحمانی، ابتدا در بست مکتب ملا اکرم ولسوالی کنگ مقرر شد و بعدها بهطور خدمتی در مکتب سیاه چشمان شهر زرنج توظیف گردید. پس از مدتی، او رسماً به عنوان معلم در این مکتب استخدام شد. منابع میگویند که او یک روز در ولسوالی کنگ نیمروز وظیفهاش را انجام نداد و تنها از سهمیه معلمی در ولسوالی استفاده کرده و در شهر زرنج حضور داشته است.
مریم، دختر دیگر نجیبالله رحمانی، که ۱۲ پاس است، بدون رقابت آزاد در لیسه نسوان مقرر شد. سپس، برخلاف اصول، به لیسه استقلال منتقل گردید و برایش مبلغ ۲۵ هزار افغانی قرضه داده شد، در حالی که او تنها یک سال تجربه کاری دارد.
عبدالرحمن، فرزند حبیبالله و برادرزاده نجیبالله رحمانی، بدون رقابت آزاد در بست مامور اجراییه تعلیمات اساسی گماشته شده است. همچنان عبدالناصر، فرزند حبیبالله و برادرزاده دیگرش، بهطور حکمی در بست مامور اجرایی سوادآموزی منصوب گردیده است، در حالی که هیچیک از آنها سند تحصیلی ندارند.
در لیسه دخترانه استقلال، سه تن از خانواده نجیبالله رحمانی بهعنوان معلم ایفای وظیفه میکنند. مدیر مکتب، بهدلیل از دست دادن وظیفه خود، توانایی اجرایی قانونی در برابر این افراد را ندارد. در حالی که یک معلم دیگر از این لیسه بهطور اجباری به مکتب شهید ناهید منتقل شده و سپس به لیسه دخترانه شهر زرنج منتقل گردیده است.
فرار و اخراج کارمندان معارف
یافتههای گزارش نشان میدهد که از زمانی که گل احمد حقانی بهعنوان رییس معارف طالبان در نیمروز تعیین شده است، بیش از ۲۰ تن از کارمندان معارف و آموزگاران بهدلیل برخوردهای غیرقانونی و زورگویی، وظایف خود را ترک کرده یا به بستهای مشابه در سایر ادارات دولتی منتقل شدهاند. گلبدین شریفی، معاون اول ریاست معارف طالبان، توسط حقانی اخراج و به وزارت صحت عامه منتقل گردید. تاجالدین مظهری، آمر دارالعلوم نبوی، به مدرسه دانشسرای اسلامی رفته است. جواد عمری، کارمند بخش مالی و اداری، به ریاست اطلاعات و فرهنگ منتقل گردید. علی احمد احمدی، کارمند بخش نتایج و شهادتنامهها، به ریاست دانشگاه دولتی رفته است. فرید احمد، کارمند بخش تدارکات، به ریاست کار و امور اجتماعی این ولایت منتقل گردید. داکتر همایون حبیب، مدیر صحی ریاست معارف، به موسسه یونیسف منتقل شده است. کمالالدین نظری نیز به موسسه بینالمللی مهاجرت رفته است.
غلام علی غیرتمل، آمر اسبق تضمین کیفیت، به شاروالی کابل رفته است. فردین، کارمند بخش سوادآموزی معارف، وظیفه خود را ترک کرده و به واکسیوناسیون رفته است. مولوی نظیفالله عثمانی، آمر نظارت تعلیمی، به آمریت تعلیمات تخنیکی منتقل شده است. مولوی یار محمد حقیار، آمر تعلیمات اسلامی، وظیفه خود را ترک کرده و به ریاست ارتباطات خارجی منتقل شده است. فرزاد فقیری، کارمند بخش تعلیمات اسلامی، وظیفه خود را ترک کرده است. محمود سروری، کارمند بخش املاک، وظیفه خود را ترک کرده است. وحید سروری، عضو نظارت و ارزیابی، وظیفه خود را ترک کرده است. مصطفی رضایی، کارمند بخش مالی و اداری، نیز وظیفه خود را ترک کرده است.
این کارمندان اکثراً افرادی بودهاند که بین ۵ تا ۱۰ سال در معارف نیمروز کار کردهاند، اما به دلیل عدم توانایی در ایستادهگی مقابل رییس و تیم وی، مجبور به ترک وظیفه یا اخراج شدهاند. شماری از این افراد در حال حاضر بیکار هستند. از زمان آغاز به کار نجیبالله رحمانی در مدیریت منابع بشری بیش از ۱۵ سال میگذرد. پولهای مربوط به تبدیلیها و تقرریها از طریق بازمحمد جمعآوری و به علی مهاجر منتقل میشود. همچنین یکی از کارمندان وی به نام ضمیر از دریافت عرایض پول میگیرد و از معلمان بابت قرضه گرفتن ۶۰۰ افغانی دریافت میکند.
در تاریخ ۱۵ عقرب ۱۴۰۱، هیات با صلاحیت تحت رهبری رییس امر به معروف و نهی از منکر طالبان در ولایت نیمروز موضوعات مربوط به معارف را بررسی کرده است. در گزارش این هیات به دلیل فساد مالی و اداری و سوءاستفاده از صلاحیتهای وظیفوی، تصمیم به تنزیل بست برای نجیبالله رحمانی گرفته شد. اما این تصمیم به دلیل توافقات او با رییس معارف، به مرحله اجرا درنیامد. اخیراً هیات دیگری به منظور رسیدهگی به شکایات کارمندان و بررسی فساد در معارف این اداره را چند روز تحت تفتیش قرار داده است، اما به نظر میرسد که نتیجه آن نیز به دلیل پرداخت رشوه، بینتیجه خواهد ماند.
منابع میگویند که این فرد توسط هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، حمایت میشود و حتا ریاست عمومی استخبارات این گروه با وجود آگاهی از فساد گسترده این شبکه در ریاست معارف نیمروز از بازداشت او عاجز است. به گفته منابع، هر کسی که بخواهد اقدامی در جهت مقابله با فساد انجام دهد، خود به سرعت برکنار خواهد شد. پس از تقرر مولوی حقانی به عنوان رییس معارف، دروازه ریاست معارف به صورت مطلق به روی زنان بسته شده است. در صورتی که مدیران یا معلمان برای انجام امور اداری نیاز به مراجعه به شعبات معارف داشته باشند، اوراق رسمی را به دست محافظ دروازه عقب معارف میسپارند و خودشان ساعتها برای طی مراحل سند در بیرون اداره منتظر میمانند.
