پس از درگیریهای مرزی میان طالبان و پاکستان و تشدید تنشهای سیاسی میان دو طرف، پاکستان مرزهای خود با افغانستان را بسته و این گذرگاهها تا کنون برای دادوستد تجاری مسدود باقی ماندهاند. طالبان پیشتر ادعا کرده بودند که بستهبودن مرزها تاثیری بر بازار داخلی نداشته است؛ اما شماری از باشندهگان کابل از افزایش قیمت سمنت پاکستانی در بازارهای شهر شکایت دارند. به گفته آنان، بهدلیل سوءاستفاده فروشنده گان و نبود نظارت کافی از سوی طالبان، بهای هر کیسه سمنت بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ افغانی افزایش یافته است. این افراد همچنین میگویند که سمنت وارداتی ایرانی نیز با قیمتهای بالا به فروش میرسد و سمنت پاکستانی به سختی در بازار یافت میشود؛ در صورت موجود بودن، قیمت آن تا دو برابر افزایش یافته است.
باشندهگان در گفتوگو با روزنامه ۸صبح خواهان احداث کارخانههای جدید تولید سمنت و افزایش ظرفیت فابریکههای موجود در کشور شدهاند. آنان تاکید میکنند که به امید بازگشایی گذرگاهها، فعالیتهای ساختمانی خود را متوقف کرده بودند، اما نهتنها مرزها باز نشده است، بلکه قیمت سیمان نیز افزایش یافته است.
احمد غفور، یکی از باشندهگان کابل، میگوید که پس از بسته شدن مسیرهای ترانزیتی با پاکستان، قیمت سمنت در بازار دو برابر شده و طالبان هیچ نظارتی بر بازار ندارند. او میافزاید که اکنون نهتنها سمنت پاکستانی با قیمت گزاف فروخته میشود، بلکه قیمت سمنت ایرانی که به گفته او کیفیت چندانی ندارند نیز افزایش یافته است. غفور هشدار میدهد که در صورت ادامه بسته ماندن گذرگاهها، ساختمانها با مواد بیکیفیت ساخته خواهند شد که در آینده میتواند خطرآفرین باشد.
این باشنده کابل میگوید: «پس از بلند رفتن بهای سمنت در بازارهای کشور، مردم کارهای ساختمانیشان را متوقف کردهاند. اکنون نهتنها پروژهها متوقف شده، بلکه بسیاری از ساختمانها نیمهکاره مانده است، زیرا مردم نمیخواهند از سمنت ایرانی که کیفیت پایین دارد استفاده کنند. ما از طالبان میخواهیم که در قسمت مرز تورخم با کشور همسایه هماهنگی داشته باشند، کارهای تجارتی را متوقف نکنند و دادوستد جریان داشته باشد تا دوباره همان سمنتهای باکیفیت وارد بازار شود و مردم بتوانند کارهای نیمهتمامشان را تکمیل کنند.»
اسدالله شیرزاد، یکی دیگر از باشندهگان کابل، می گوید که طالبان نباید مردم را قربانی سیاستهای نسنجیده شان با پاکستان کنند. او میافزاید: «من یک آشپزخانه داشتم که باید آن را میساختم، اما بهدلیل افزایش بهای سمنت، ناگزیر شدم از سمنت ایرانی استفاده کنم. حالا پشیمان هستم که چرا آن را بهکار بردم، چون خیلی زود خراب شد. هزینهاش نسبت به سمنت پاکستانی بلند است، اما کیفیتش به سمنت فوجی نمیرسد. درست است که هر حکومتی سیاست خارجی خود را دارد و ما روی آن حرفی نمیزنیم، اما طالبان باید متوجه باشند که بهای این سیاستها را مردم نپردازند.»
در همین حال، شماری از فروشندهگان سمنت در کابل میگویند که بسته ماندن راهها و وارد نشدن سمنت پاکستانی، همراه با افزایش تقاضا، سبب بلند رفتن بهای این کالا شده است. آنان همچنین تاکید میکنند که بهای سمنت نسبت به یک هفته پیش اندکی کاهش یافته است. به گفته آنان، قرار است بهزودی سمنت از هند نیز وارد افغانستان شود.
شکیب و صمیم، دو تن از فروشندهگان در سرای سمنتفروشان کابل، تنها افرادی هستند که در حال حاضر سمنت پاکستانی در دکانهایشان موجود است. آنها با آنکه این سمنت را مستقیماً وارد نکردهاند، اما آن را به بهای بلند به فروش میرسانند. این دو فروشنده تاکید میکنند که اگر راهها باز نشود، قیمت سمنت از این هم بیشتر خواهد شد.
شکیب میگوید: «ما سمنت پاکستانی داریم؛ بوری ۷۵۰ تا ۸۰۰ افغانی. از قبل در دکان نداشتیم؛ این از یک ساختمان بود که ذخیره کرده بودند و دوباره فروختند، ما هم خریدیم و حالا به فروش میرسانیم. چون تقاضا برایش زیاد است و مردم میخرند، بهایش بلند رفته. گناه ما نیست؛ ما فقط ۸ تا ۱۰ افغانی فایده میگیریم. سمنت باقریان ایرانی هم داریم؛ ۷۰۰ افغانی است.»
صمیم نیز میافزاید: «سمنت پاکستانی بهدلیل مسدود بودن راهها و کیفیت خوب قیمتش بالا رفته است. سمنت ایرانی کیفیت ندارد، خوب جوش نمیخورد؛ اما بهایش هم چندان کمتر از سمنت پاکستانی نیست بین ۷۰۰ تا ۶۵۰ افغانی فروخته میشود.»
اما سلطان و امیر، دو فروشنده دیگر سمنت در کابل، میگویند که بهای سمنت در روزهای اخیر کاهش یافته و در دکانهایشان هیچ نوع سمنت پاکستانی موجود نیست.
سلطان میافزاید: «بهای سمنت ایرانی باقریان ۵۴۰ افغانی است و سمنت کیلویی بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ افغانی عرضه میشود. قیمتها پایین آمده است. طالبان با ایران قرارداد کردهاند، وگرنه بهای همین سمنت ایرانی هم بالا میرفت. نسبت به یک هفته پیش ۲۵۰ افغانی بهایش کاهش یافته است برای ما در همین مقدار، ۵ تا ۶ افغانی فایده میماند؛ ما فایده زیادی نمیگیریم.»
امیر، فروشنده دیگر، میگوید: «سمنت باقریان ایران را داریم؛ ۶۵۰ افغانی است و اگر مراعات کنیم، ۶۳۰ افغانی میفروشیم، چون از راه چابهار وارد میشود و برای ما گران تمام میشود. راه پاکستان ساده و ارزان بود. سمنتهایی که اکنون از ایران و هند میآید، کیفیت پایین ندارد. سمنت وطنی هم داریم؛ سمنت غوری فعلاً تمام شده، اما کیفیت آن نیز خیلی خوب است.»
در همین حال، شماری از آگاهان اقتصادی میگویند که برای رفع نیازهای مردم در داخل کشور باید روی ساخت کارخانههای جدید و بلند بردن طرفیت کارخانههای موجود تلاش صورت گیرد.
قطبالدین یعقوبی در این باره میگوید: «طالبان باید در سایر ولایات افغانستان نیز کارخانههای سمنت بسازند، مانند ولایتهای هرات و بادغیس که ظرفیت تولید سمنت را دارند. حتا اگر این کارخانهها نیز ساخته شوند، کافی نیست و میتوان از کشورهای همسایه مانند ایران، تاجیکستان و اوزبیکستان نیز بهعنوان جایگزین پاکستان برای تامین سمنت استفاده کرد.»
گفتنی است که در بازارهای کابل، بهای سمنت ایرانی از ۵۵۰ تا ۷۰۰ افغانی در هر دکان متغیر است. بهای سمنت پاکستانی که به نام «چرات عسکری» عرضه میشود، کمیاب است و قیمت آن بین ۷۵۰ تا ۸۵۰ افغانی به فروش میرسد.
پیش از این، وزارت مالیه طالبان اعلام کرده بود که بسته شدن مرزهای پاکستان، «هیچ تاثیر منفی» بر جریان تجارت در افغانستان نداشته است.
مهمترین کارخانههای تولید سمنت در افغانستان، سمنت غوری و جبلالسراج در ولایتهای بغلان و پروان هستند. گفته میشود کارخانه سمنت غوری روزانه حدود ۶۰۰ تن سمنت تولید میکند و کارخانه جبلالسراج نیز ظرفیت تولید روزانه ۱۰۰ تن را دارد.






