یادداشت: زنی که سالها در بخش توسعه و توانمندسازی اقتصادی زنان کار کرده است، اکنون در گوشه دیگری از جهان، تجارت خودش را راهاندازی کرده است. او از هرات آمده، سالهای کودکی و تحصیل را در ایران گذرانده و برای ادامه تحصیل به امریکا رفته است. بیشاز پانزده سال در نهادهای بینالمللی و بخش توسعه فعالیت کرده است، اما در میانه مسیری که برای خود ساخته بود، تصمیم گرفته است راه دیگری را نیز امتحان کند؛ راهی که از علاقه قدیمیاش به طلا آغاز میشود و به تاسیس «گالری طلای رکسانا» در ایالت ویرجینیای امریکا میرسد.
راهاندازی یک تجارت در کشوری دیگر، تنها با علاقه و داشتن ایده ممکن نمیشود. تامین سرمایه، شناخت بازار، ارتباط با تولیدکنندهگان و یادگیری شیوه اداره یک کسبوکار، بخشی از مسیری بوده که هما سروری پیموده است. سروری میخواهد در آینده با زنان هنرمند و سازنده زیورآلات در افغانستان همکاری کند و هنر دست آنان و سنگهای [قیمتی] این سرزمین را به بازارهای بیرون از کشور معرفی کند.
چگونه زنی که مسیر تحصیل و کارش در چند کشور گذشته است، از فعالیت در بخش توسعه به راهاندازی یک تجارت شخصی رسیده است؟ مهاجرت چه تاثیری بر نگاه او به کار، استقلال و فرصتهای اقتصادی گذاشته است؟ راهاندازی یک کسبوکار در امریکا برای یک زن مهاجر با چه دشواریهایی همراه است؟ و آیا میتوان تجارت شخصی را به راهی برای ایجاد فرصتهای اقتصادی برای زنان در افغانستان تبدیل کرد؟ ازسوی دیگر، نام رکسانا چه نسبتی با گذشته و زندهگی شخصی او دارد و چرا میخواهد بخشی از آینده این گالری را با هنر زنان افغانستان پیوند بزند؟ در گفتوگو با او، به این پرسشها پرداختهایم.
۸صبح: میخواهم گفتوگو را از دوران مکتبتان شروع کنیم. از آن سالها قصه کنید. چه خاطرههایی بیشتر در ذهنتان مانده و در آن زمان به چه چیزهایی علاقه داشتید؟
سروری: از سالهای مکتب، یک جمله پدرم هنوز با من مانده است: «اگر تو موفق شوی، خواهرها و برادرهایت هم تو را دنبال میکنند.» من فرزند اول خانواده بودم و این حرف برایم وزن زیادی داشت. هم دلگرم میشدم که پدرم بر من باور دارد و هم احساس میکردم نباید ناامیدش کنم. هر قدمی که برمیداشتم، میتوانست راه را برای بقیه هم کمی هموارتر کند. در هرات متولد شدم، اما خیلی زود خانوادهام به ایران مهاجرت کردند و دوران کودکی و مکتب در شهر اصفهان گذشت. از همان سالها، درس و کتاب از بزرگترین دلخوشیهای من بود. مکتبرفتن را دوست داشتم و همیشه شاگرد درسخوانی بودم. یادگرفتن برایم لذت داشت؛ دوست داشتم بیشتر بدانم و ببینم با تلاش خودم تا کجا میتوانم پیش بروم.
البته این شوق با فشار هم همراه بود. از یکطرف، خودم دوست داشتم در درسها بدرخشم؛ ازطرف دیگر، میدانستم خانواده از من انتظار دارند الگوی خواهرها و برادرهایم باشم. برای آن دختر، موفقشدن معنای بزرگی داشت: هم رسیدن به آرزوهای خودش و هم سربلندکردن کسانی که به او امید بسته بودند. امروز که به آن سالها نگاه میکنم، میبینم خیلی چیزها در زندهگیام تغییر کرده است، اما شوق یادگرفتن هنوز با من است. هربار که وارد مرحله تازهای میشوم، همان دختر علاقهمند به مکتب و کتاب را در خودم پیدا میکنم؛ دختری که میخواست یاد بگیرد و قدم بعدی را بردارد.
۸صبح: شما در ایران و امریکا تحصیل کردید. مسیر تحصیلاتتان چگونه بود؟ چه رشتهای خواندید و آیا همان رشتهای بود که علاقه داشتید؟ در مجموع، فضای تحصیل برای شما بهعنوان یک زن مهاجر چگونه بود؟ این تجربه چه تاثیری بر شما گذاشت؟
سروری: مسیر تحصیل من از ایران به امریکا رسید، اما هر مرحله آن تلاش خودش را میخواست. پساز صنف دوازدهم، میخواستم در تهران درس بخوانم. آن زمان، با سهمیه محدودی که برای مهاجران افغان وجود داشت، رسیدن به دانشگاههای تهران برایم دشوار بود. امکانات شرکت در کلاسهای آمادهگی کانکور را هم نداشتم. باید با مطالعه و تلاش خودم آماده میشدم. خبر قبولیام را در روزنامه خواندم. قبولی در تهران آغاز تجربه تازهای بود. برای اولینبار در خوابگاه زندهگی کردم و استقلال را در کارهای روزمره تجربه کردم؛ دور از محیط آشنا، باید یاد میگرفتم مسوول تصمیمها و زندهگی خودم باشم.
در دوران تحصیل، کار در سفارت افغانستان در تهران را شروع کردم. همان تجربه مرا به روابط بینالملل علاقهمند کرد و به همین دلیل، تحصیل در مقطع ماستری این رشته را در تهران آغاز کردم. بعداً ازطریق دوستانم در هرات با «بورس فولبرایت» آشنا شدم و به ادامه تحصیل در امریکا علاقهمند شدم. دو سال در نیویارک، در مقطع ماستری و در زمینههای اقتصادی و اجتماعی تحصیل کردم.
بیشاز پانزده سال در زمینه انکشاف و توانمندسازی اقتصادی زنان کار کردهام. در افغانستان و امریکا با سازمان ملل و موسسات بینالمللی همکاری داشتهام و بخشی مهمی از کارم، تلاش برای گسترش فرصتهای کاری، اقتصادی و حضور زنان در نقشهای رهبری بوده است. مدیریت پروژهها و نظارت و ارزیابی هم بخش مهمی از زندهگی حرفهای من شده است؛ کاری که هنوز دوستش دارم و ادامه میدهم. این علاقه به گسترش فرصتهای اقتصادی برای زنان، امروز در برنامههای گالری رکسانا هم همراه من است.
۸صبح: آیا در آن سالها تصور میکردید روزی صاحب یک تجارت مستقل شوید؟ در کل، شما برای آیندهتان برنامهریزی میکنید یا فکر میکنید اتفاقهای پیشبینینشده هم میتوانند مسیر زندهگی آدم را بسازند و تغییر بدهند؟
سروری: در زندهگی من، برنامهریزی و فرصتهای پیشبینینشده همیشه در کنار هم بودهاند. برای رسیدن به دانشگاه تلاش کردم؛ کار در سفارت، علاقهام به روابط بینالملل را بیشتر کرد؛ آشنایی با فولبرایت هم افق دیگری پیش رویم گذاشت. بعضی قدمها را خودم از قبل انتخاب کرده بودم و بعضی فرصتها در طول راه پیدا شدند.
مهاجرت هم بخشی از این یادگیری بوده است. وقتی چند بار محیط زندهگیات تغییر میکند، باید با شرایط تازه آشنا شوی و راه خودت را پیدا کنی. برای من، داشتن هدف مهم است، اما لازم است گاهی مسیر رسیدن به آن را دوباره بررسی کنیم.
وقتی فرصتهای کاری در بخش انکشافی کمتر شد، به این فکر افتادم که در کنار کار حرفهایام چه مسیر دیگری میتوانم بسازم. از همینجا علاقه قدیمیام به طلا شکل جدیتری گرفت. امروز هم برای آینده برنامه دارم و هم سعی میکنم فرصتهایی را ببینم که ممکن است در آن برنامه نگنجیده باشند.
۸صبح: درباره گالری طلای رکسانا صحبت کنیم. پیشاز هرچیز، قصه شکلگیری این تجارت چیست؟ از کجا شروع شد و چه شد که از میان کارهای مختلف، تصمیم گرفتید وارد تجارت طلا شوید؟
سروری: شروع گالری برای من از یک پرسش آمد: با تجربهها و علاقههایی که دارم، چه چیز تازهای میتوانم بسازم؟ فرصتهای کاری در حوزه انکشافی کمتر شده بود و میخواستم در کنار ادامه کار حرفهایام، مسیر دیگری هم داشته باشم. به طلا علاقه داشتم، بهخصوص قطعات ظریف و سبک با طراحیهای متفاوت؛ زیورهایی که بتوان در یک روز معمولی هم پوشید. در بازاری که خودم میشناختم، احساس میکردم برای معرفی این انتخابها جای بیشتری وجود دارد. وزن کمتر هم میتوانست خرید بعضی قطعات را برای مشتریان بیشتری ممکن کند.
چند ماه بازار را بررسی کردم و بعداز ثبت رسمیRoxanne Gold ، ارتباط با تولیدکنندهگان ایتالیایی را آغاز کردم. حضور در نمایشگاه طلا و جواهرات لاسوگاس امریکا فرصتی بود تا محصولات را از نزدیک ببینم و با تولیدکنندهگان گفتوگو کنم. سفر کاری به دوبی هم شناخت من از طرحها و عرضهکنندهگان را بیشتر کرد.
گالری از مجموع همین قدمها شکل گرفت: علاقه، تحقیق، ارتباطگرفتن و انتخابکردن. کمکم چیزی که در ذهنم بود، به مجموعهای تبدیل شد که میتوانستم به مشتری معرفی کنم.
۸صبح: چرا نام «رکسانا» را برای گالری انتخاب کردید؟ آیا این نام، قصه یا معنای خاصی برای شما دارد؟
سروری: رکسانا پیشاز آنکه نام گالریام باشد، نام دخترم بود؛ نامی که برای من با محبت و امید به آینده گره خورده است. وقتی تصمیم گرفتم کسبوکار خودم را بسازم، دوست داشتم نامی داشته باشد که هربار به زبان میآورم، به یادم بیاورد چرا این راه برایم ارزشمند است. این نام برایم پیوندی با تاریخ سرزمینم هم دارد. رکسانا یا روشنک، دختر یکی از اشراف بلخ بود که بیشاز دو هزار سال پیش با اسکندر مقدونی ازدواج کرد و نامش در تاریخ جهان ماندگار شد. برای من که سالهای زیادی دور از وطن زندهگی کردهام، این پیوند معنا دارد؛ احساس میکنم میتوانم در کاری که امروز در امریکا میسازم، نشانی از ریشههایم در افغانستان هم داشته باشم.
ازسوی دیگر، ریشه این نام با روشنی و درخشندهگی پیوند دارد؛ معنایی که با زیبایی طلا بسیار هماهنگ است. همین ترکیب برایم دلنشین بود: نام دخترم، یاد سرزمین مادری و درخششی که در زیورآلات دوست دارم. وقتی میگویم گالری طلای رکسانا، برای من گذشته و آینده کنار هم قرار میگیرند؛ سرزمینی که از آن آمدهام، دختری که دوستش دارم و کاری که با امید میسازم. دوست دارم روزی دخترم به این نام نگاه کند و در کنار زیورهای زیبا، قصه تلاش مادرش را هم ببیند.
۸صبح: در معرفی گالری رکسانا نوشتهاید که طلا نباید فقط برای مناسبتهای خاص نگهداری شود، بلکه میتواند بخشی از زندهگی روزمره زنان باشد. این نگاه از کجا آمده است؟ آیا ریشه در سلیقه و تجربه شخصی خودتان دارد یا از شناختی که از مشتریان و بازار بهدست آوردهاید؟
سروری: در محیطی که من بزرگ شدم، سِت های بزرگ طلا را معمولاً در محافل و عروسیها می پوشیدند و سپس دوباره به الماری میگذاشتند تا مناسبت بعدی. این زیورها برای ما خاطره و ارزش داشتند، اما فرصت پوشیدنشان محدود بود. بعداً که در امریکا بیشتر با زیورهای ظریف و سبک روبهرو شدم، با خودم فکر کردم: چرا جواهرات زیبا را فقط باید در محفل پوشید؟ یک گوشواره سبک یا انگشتر ظریف میتواند همراه آدم در یک روز معمولی هم باشد.
این نگاه از سلیقه خودم شروع شد و در میان اطرافیان و مشتریانم هم علاقه به آن را دیدم. دوست دارم در کنار زیورهای مخصوص مناسبتها، انتخابهایی داشته باشیم که با زندهگی روزمره ما جور در بیایند؛ قطعاتی که پوشیدنشان راحت باشد. برای من، زیبایی روزمره هم ارزش توجه دارد.
۸صبح: گالری رکسانا در ایالت ویرجینیای امریکا فعالیت دارد و مجموعهای از زیورآلات طلای ایتالیایی و عربی را عرضه میکند. کمی درباره خود گالری، محصولات و شیوه فعالیت آن بگویید. طلاها را چگونه انتخاب میکنید و چه ویژهگیهایی برایتان در انتخاب یک قطعه اهمیت دارد؟
سروری: گالری طلای رکسانا در ویرجینیا و فعلاً بهصورت آنلاین فعالیت میکند. مجموعه ما شامل زیورآلات طلای ۱۸ و ۲۱ عیار، ازجمله طرحهای ایتالیایی و عربی است و سفارشها را به ایالتهای مختلف میفرستیم. در انتخاب قطعات، چیزی که ابتدا توجهم را جلب میکند طراحی است؛ مثلاً رشتههای ظریفی از طلا که شبیه بافت کنار هم قرار گرفتهاند، تراشهایی که نور را زیبا بازتاب میدهند، یا دستبندی که انعطاف دارد. این جزئیات برایم جذابند؛ چون نشان میدهند چقدر میتوان در طراحی یک زیور خلاقیت داشت.
بعد هم به کیفیت ساخت، وزن و راحتی استفاده توجه میکنم. به طلاهای ایتالیایی علاقه خاصی دارم و در مجموعههایی که دیدهام، ترکیب ظرافت و خلاقیت برایم چشمگیر بوده است. بعضی روشهای ساخت هم امکان میدهند قطعهای جلوه قابلتوجهی داشته باشد؛ درحالیکه وزنش کمتر است. معیار من این است که یک قطعه هم ازنظر طراحی حرفی برای گفتن داشته باشد و هم جایی در زندهگی مشتری پیدا کند. وزن کمتر میتواند قیمت نهایی را قابلدسترستر کند، هرچند طراحی و اُجرت ساخت هم در قیمت سهم دارند. طراحیها ظریف، مدرن و متفاوتند. تصاویر و ویدیوهایی مجموعههای ایتالیایی و عربی که اغلب تازهترین طرحها میباشند که در صفحات شبکههای اجتماعی طلای روکسانا مثل فیسبوک، اینستاگرام، یوتیوب و تیکتاک، به اشتراک گذاشته میشوند.
۸صبح: میخواهم درباره روزهای نخست شروع تجارتتان بدانم. اولین قدمی که برای راهاندازی گالری برداشتید چه بود؟ آیا به یاد دارید اولین محصولی که فروختید چه بود و چه احساسی داشتید وقتی اولین مشتریتان خرید کرد؟
سروری: یکی از اولین فروشهایم هدیهای بود ازطرف یک پدر در کالیفرنیا برای فارغالتحصیلی دخترش از صنف دوازدهم. یک سِت انتخاب کرده بود و برای من بسیار خوشایند بود که محصول گالری قرار است بخشی از آن مناسبت باشد. به این فکر میکردم که شاید این هدیه برای دخترش بماند و هربار که آن را میبیند، محبت پدرش را به یاد بیاورد.
رسیدن به آن نقطه، البته با چند ماه تحقیق و پیگیری شروع شده بود. اول بازار و طرحها را بررسی کردم و بعد با تولیدکنندهگان ایتالیایی تماس گرفتم. بعضی شرکتها اصلاً جواب نمیدادند و بعضی خیلی دیر پاسخ میدادند. برقراری ارتباط در ابتدای کار ساده نبود. سرانجام اولین سفارش را با یک تولیدکننده ایتالیایی نهایی کردم. کاتالوگها را فرستادند، محصولات را انتخاب کردم و سفارش به امریکا رسید. آن خرید برای فارغالتحصیلی، یکی از خاطرات شیرین همان شروع بود؛ اینکه قطعهای که انتخاب کردهام، برای فرد دیگری هم آنقدر معنا داشته باشد که آن را به عزیزش هدیه بدهد.
۸صبح: مشتریان گالری رکسانا بیشتر چه کسانی هستند؟ آیا زنان افغانستانی و مهاجر هم بخش قابلتوجهی از مشتریانتان را تشکیل میدهند؟ در انتخاب زیورآلات، چه تفاوتهایی میان سلیقه مشتریان مشاهده کردهاید؟
سروری: مشتریانم از پیشینهها و ملیتهای مختلفند. در میان مشتریان افغان، خانمهایی بودهاند که برای استفاده روزمره خودشان خرید کردهاند و آقایانی که برای همسر یا دخترشان هدیه گرفتهاند. مشتریان امریکایی، ایرانی، هندی، پاکستانی و اهل امریکای جنوبی هم داشتهام. در میان مشتریان امریکایی، علاقه به طرحهای بسیار ظریف را بیشتر دیدهام. اما هرچه با مشتریان بیشتری آشنا میشوم، روشنتر میبینم که ملیت بهتنهایی سلیقه کسی را توضیح نمیدهد. مناسبت خرید، شیوه استفاده و علاقه شخصی هم در انتخاب نقش دارند.
چیزی که در بسیاری از مشتریانم مشترک دیدهام، توجه به طرحهای خاص بوده است. برای همین، تنوع مشتریان برایم جالب است؛ هر کسی با سلیقه و دلیل خودش به یک قطعه نزدیک میشود.
۸صبح: طلا در فرهنگ افغانستان، بهویژه در زندهگی زنان، جایگاه خاصی دارد؛ هم بهعنوان زیور و هم نوعی دارایی و پشتوانه مالی. بهنظر شما، نگاه زنان افغانستانی به طلا چه تفاوتی با نگاهی دارد که در بازار امریکا تجربه میکنید؟ آیا این تفاوتها در انتخاب محصولات گالری هم تاثیر داشتهاند؟
سروری: برای من، پشتوانهبودن طلا یک خاطره واقعی دارد. بعداز ازدواج، چند سِت طلایم را فروختم و پول آن به تامین بخشی از هزینه خرید اولین خانهمان در کابل کمک کرد. زیورهایی که از پوشیدنشان لذت برده بودم، در مرحله دیگری از زندهگی به کارمان آمدند. در تجربه من، بسیاری از مشتریان افغان و ایرانی هم همین نگاه دوگانه را دارند: زیبایی قطعه برایشان مهم است و در کنار آن، به ارزش طلای آن، بهعنوان دارایی توجه میکنند. در بخشی از بازار امریکا که با آن آشنا شدهام، زیورهای آبطلا و فلزهای دیگر هم رایجند و برای بعضی مشتریان، طرح و هماهنگی با پوشش در اولویت است. البته در هر گروه، انتخابهای متفاوتی وجود دارد.
در انتخاب محصولات سعی میکنم به هر دو جنبه توجه کنم؛ طلای واقعی با عیار مشخص، در کنار طرحی که زیبا و قابلاستفاده باشد. طلا میتواند بخشی از دارایی فرد باشد، قیمت طلا همیشه تدریجی صعودی بوده است.
۸صبح: راهاندازی و مدیریت یک تجارت در امریکا، بهویژه برای زنی که تجربه مهاجرت را هم پشت سر گذاشته، چه دشواریهایی دارد؟ شما در مسیر ایجاد گالری رکسانا با چه موانعی روبهرو شدید و چگونه از آنها عبور کردید؟
سروری: یکی از دشواریهای اصلی من، تامین سرمایه اولیه بود. با وجود سالها تجربه حرفهای، در تجارت تازهکار بودم و کسبوکارم هنوز سابقه اعتباری نداشت؛ به همین دلیل، دسترسی به وام آسان نبود. درنهایت، با ترکیبی از پسانداز شخصی و وام توانستم قدمهای اول را بردارم. استفاده از پساندازم و پذیرفتن مسوولیت بازپرداخت وام، تصمیمی بود که باید با دقت میگرفتم. چالش دیگر، ساختن ارتباطهای کاری در صنعتی بود که تازه وارد آن شده بودم. با تولیدکنندهگان مختلف تماس میگرفتم؛ بعضی پاسخ نمیدادند و بعضی بسیار دیر جواب میدادند. باید پیگیری میکردم، بازار و محصولات را بهتر میشناختم و بهتدریج ارتباطهایی میساختم که بتوانم کارم را برپایه آنها پیش ببرم.
در سطح شخصی هم لازم بود دوباره محصل شوم. سالها در مدیریت پروژهها و فعالیتهای انکشافی تجربه داشتم، اما تجارت طلا دانش و مهارتهای خودش را میخواست. از تجربههای قبلیام در برنامهریزی و پیگیری استفاده کردم و برای چیزهایی که نمیدانستم، آموزش دیدم و از افراد باتجربه پرسیدم.
۸صبح: ازسوی دیگر، امریکا چه فرصتهایی برای ایجاد و گسترش تجارت در اختیارتان گذاشته است؟ آیا امکانات و شرایطی وجود داشته که فکر میکنید در افغانستان بهسادهگی به آنها دسترسی نداشتید؟
سروری: برای من، یکی از فرصتهای مهم در امریکا این بود که میتوانستم برای عملیکردن ایدهام، مسیر مشخصی پیدا کنم. مراحل اداری ثبت تجارت روشن بود؛ میدانستم چه اسنادی لازم است، چه هزینههایی باید بپردازم و قدم بعدی چیست. برای کسی که برای اولین بار کسبوکار خودش را شروع میکند، همین روشنبودن مسیر از سردرگمی کم میکند و به او اطمینان بیشتری برای پیشرفتن میدهد.
فرصت ارزشمند دیگر، دسترسی به آموزش بود. در برنامههای مختلف آموزش کسبوکار در ویرجینیا شرکت کردم و با جنبههای عملی راهاندازی و مدیریت تجارت آشنا شدم. این برنامهها کمک کردند سوالهایم را مطرح کنم و با شناخت بیشتری تصمیم بگیرم. برای من که سالها در حوزه دیگری کار کرده بودم، این فرصت یادگیری بسیار مهم بود.
در کنار آن، امکان ارتباط با تولیدکنندهگان بینالمللی، حضور در نمایشگاههای تجاری و فروش آنلاین به مشتریان در ایالتهای مختلف، فضای گستردهتری برای رشد گالری فراهم کرد. توانستم پیشاز داشتن فروشگاه حضوری، محصولاتم را معرفی کنم و ارتباط با مشتریان را آغاز کنم.
مقایسه من با افغانستان برپایه همین تجربه است: دسترسی همزمان به آموزش، مسیر اداری روشن و بازار گسترده، شروع کار را برایم عملیتر کرد. در طول این مسیر هم متوجه شدم که لازم نیست از ابتدا همه فرصتها را بشناسی. وقتی قدم اول را برداشتم، با آدمها و امکاناتی آشنا شدم که پیشاز آن از وجودشان خبر نداشتم. همین تجربه به من جرأت داد قدمهای بعدی را با اطمینان بیشتری بردارم.
۸صبح: وقتی به مسیری که از دوران تحصیل و کار در افغانستان تا ایجاد تجارت خودتان طی کردهاید نگاه میکنید، استقلال اقتصادی برای شما چه معنایی دارد؟ آیا داشتن تجارت شخصی چیزی در نگاهتان به خودتان یا تواناییهایتان تغییر داده است؟
سروری: برای من، استقلال اقتصادی یعنی بتوانم درباره زندهگی و آیندهام تصمیم بگیرم و برای عملیکردن آن تصمیمها، به توانایی خودم تکیه کنم. سالهاست که کار کردهام و داشتن درآمد و مسوولیت حرفهای، بخش مهمی از زندهگیام بوده است. سالها در سفارتها، سازمان ملل و موسسات انکشافی تجربه اندوختم و در بخشی از این مسیر، برای گسترش فرصتهای کاری و اقتصادی زنان تلاش کردم. امروز، با راهاندازی تجارت خودم، بُعد تازهای از همان موضوع را تجربه میکنم: تصمیمگرفتن، سرمایهگذاری و پذیرفتن مسوولیت کاری که خودت میسازی.
داشتن گالری، نگاهم را به تواناییهایم گستردهتر کرده است. حالا میبینم تجربههایی که طی سالها جمع کردهام، چقدر میتوانند در یک زمینه تازه بهکار آیند. برنامهریزی، مدیریت منابع، ساختن ارتباط و پیگیری کارها، همه بخشی از تجربه حرفهای من بودند و امروز در رشد کسبوکارم هم نقش دارند. در کنار آنها، سلیقه و خلاقیت شخصیام هم فرصت بیشتری برای بروز پیدا کردهاند.
این تجربه به من اعتماد بیشتری داده که میتوانم در این مرحله زندهگی هم یاد بگیرم و مسیر تازهای بسازم. وقتی قطعهای را انتخاب میکنم و بعد میبینم مشتری آن را برای خودش یا عزیزش میپسندد، از اینکه ایده و انتخاب من جایی در زندهگی فرد دیگری پیدا کرده، خوشحال میشوم. همین لحظهها کار را برایم معنادار میکنند.
۸صبح: برای آینده گالری رکسانا چه برنامههایی دارید؟ دوست دارید این تجارت در چند سال آینده به کجا برسد و چه چیزی آن را از دیگر گالریهای طلا متمایز کند؟
سروری: یکی از قدمهای مهمی که برای گالری درنظر دارم، افتتاح فروشگاه حضوری است؛ جایی که مشتریان بتوانند قطعات را از نزدیک ببینند. ظرافت بعضی طرحها و حس یک قطعه روی دست را نمیتوان بهطور کامل در عکس نشان داد. دوست دارم این فرصت را فراهم کنم و ارتباط نزدیکتری با مشتریان داشته باشم. ایدهای که برای آینده بسیار به آن دلبستهام، استفاده از سنگهای قیمتی افغانستان در طراحی زیورآلات و همکاری با زنان هنرمند و سازنده زیورآلات در داخل کشور است. علاقهمندم با زنانی که در طلاسازی و ساخت زیورآلات مهارت دارند، ارتباط بگیرم و امکان تولید مجموعههایی را بررسی کنیم که هنر دست آنها، سنگهای افغانستان و طراحیهای ظریف و امروزی را کنار هم بیاورد.
برای من، این همکاری میتواند ادامه همان علاقهای باشد که سالها در کار حرفهایام دنبال کردهام: گسترش فرصتهای اقتصادی برای زنان. دوست دارم با رشد گالری، راهی هم برای معرفی کار این زنان به مشتریان در امریکا باز شود؛ همکاریای که در آن مهارتشان دیده شود و بتوانند از هنر خود درآمد بهدست بیاورند. این یکی از هدفهایی است که میخواهم با شناخت امکانات و شرایط واقعی، قدمبهقدم دنبال کنم.
اینکه مشتری در امریکا قطعهای را بهخاطر زیباییاش انتخاب کند و بعد بداند سنگ آن از افغانستان آمده و زنی در همان سرزمین در ساختنش نقش داشته است، برایم بسیار معنا دارد. چنین زیوری میتواند قصه هنر، تلاش و خلاقیت زنان ما را هم با خود همراه کند.
در آینده میخواهم گالری رکسانا به یک نام قابلاعتماد تبدیل شود؛ جایی که مشتری برای کیفیت، انتخابهای متفاوت و برخورد صادقانه به آن برگردد. امیدوارم پیوند میان زیبایی روزمره، ریشههای فرهنگی و همکاری با زنان هنرمند افغانستان، به گالری هویتی بدهد که هم برای مشتریان ارزشمند باشد و هم برای کسانی که در ساخت این زیورها سهم دارند.
۸صبح: شما هم تجربه زندهگی و کار در افغانستان را داشتهاید و هم در امریکا. نگاهتان به جامعه دیاسپورای افغانستان، بهویژه زنان افغانستانی ساکن امریکا، چگونه است؟ به نظرتان زنان مهاجر تا چه اندازه توانستهاند از فرصتهای موجود برای پیشرفت تحصیلی، حرفهای و اقتصادی استفاده کنند و چه موانعی هنوز بر سر راه آنها وجود دارد؟
سروری: در میان دوستان و آشنایانم، زنان افغان پرتلاشی را دیدهام که از فرصتهای موجود استفاده کرده و در مسیرهای گوناگون پیش رفتهاند؛ از تدریس در دانشگاه و کار در ادارهها و بخش مالی تا راهاندازی شیرینیپزی، خدمات تهیه غذا و کودکستان. برایم دلگرمکننده است که میبینم هر کدام با مهارت و تجربه خود، جایی در جامعه تازه برای خود ساختهاند. البته پشت این پیشرفتها، تلاشهایی است که همیشه دیده نمیشود. رسیدهگی به اولادها و خانه، در کنار کار یا تحصیل، وقت و انرژی زیادی میخواهد. فرصتها وجود دارند، اما استفاده از آنها به حمایت خانواده، امکانات و زمانی نیاز دارد که برای همه زنان به یک اندازه فراهم نیست.
به همین دلیل، وقتی موفقیت زنی مهاجر را میبینم، به مسیری هم فکر میکنم که برای رسیدن به آن طی کرده است. تجربه من از زنان اطرافم، تصویری از پشتکار و توانایی است؛ زنانی که با وجود مسوولیتهای فراوان، برای آرزوهای خود هم جا باز میکنند.
۸صبح: فکر میکنید زنان افغانستانی در مهاجرت چقدر از یکدیگر حمایت میکنند؟ آیا تجربهای از همکاری یا حمایت زنان دیگر داشتهاید که برایتان ارزشمند بوده باشد؟ برای تقویت چنین ارتباطاتی چه میتوان کرد؟
سروری: من شخصاً همراهی و حمایت زنان را در شروع کارم احساس کردهام. دوستانم پیشنهادهای سازنده دادند، مرا به برنامههای آشنایی با صاحبان کسبوکار دعوت کردند و گالری را به دیگران معرفی کردند. وقتی در آغاز راه هستی، همین همراهیها هم فرصت ایجاد میکند و هم دلگرمی میدهد؛ احساس میکنی کسانی هستند که به تو و کارت باور دارند. فکر میکنم میتوانیم این حمایتهای دوستانه را به ارتباطهای منظمتر و پایدارتر تبدیل کنیم؛ شبکههایی که در آن افراد صاحب کسبوکار یکدیگر را پیدا کنند، تجربههایشان را شریک سازند و از فرصتهای آموزش، نمایشگاه و همکاری باخبر شوند.
حمایت همیشه به امکانات بزرگ نیاز ندارد. گاهی معرفی کار یک زن به دیگران، شریککردن یک تجربه یا وقتگذاشتن برای پاسخ به سوالهایش، میتواند قدم بعدی او را آسانتر کند. دوست دارم همان همراهیای که خودم دریافت کردهام، به زنان دیگری هم برسد که تازه در آغاز راهند.
۸صبح: و در پایان، اگر امروز به دختری که سالها پیش در اصفهان به مکتب میرفت و برای آیندهاش رویاهایی داشت، نگاه کنید، فکر میکنید چقدر به آنچه میخواست رسیده است؟ آیا چیزی هست که دوست داشته باشید به او بگویید؟
سروری: امروز، وقتی به مسیر تحصیل، سالهای کار و حالا ساختن گالری نگاه میکنم، احساس میکنم راه زیادی آمدهام؛ راهی که هم تلاش خودم در آن سهم داشته و هم حمایت آدمها و فرصتهایی که پیش روی من قرار گرفتهاند. هنوز آرزوهای زیادی دارم، اما دوست دارم لحظهای هم بایستم و قدر مسیری را بدانم که تا اینجا طی کردهام.
اگر امروز روبهروی آن دختر مینشستم، به او میگفتم: «به خودت فرصت بده. لازم نیست از همین حالا بدانی تمام زندهگیات چگونه خواهد گذشت. درس بخوان، سوال بپرس و از یادگرفتن دست نکش. روزهایی میرسد که برنامههایت تغییر میکند و باید راه دیگری پیدا کنی. آن روزها، زحمتهایی که تا آن زمان کشیدهای همراهت خواهند بود.» شاید مهمترین چیزی که امروز میخواهم به او بگویم این است که در میان همه مسوولیتها، آرزوهای خودش را هم جدی بگیرد. برای من، گالری رکسانا بخشی از همین یادگیری است؛ فرصت ساختن چیزی که دوستش دارم، در فصل تازهای از زندهگی.







