«نزن، او ملا صاحب؛ ما کارگر هستیم»؛ صدای التماس کارگری که در میان رگبار گلولههای طالبان برای زندهماندن تقلا میکند، خشم و نفرت گسترده شهروندان نسبت به این گروه را برانگیخته است. به گفته شهروندان کشور، این صدا اوج درماندهگی و بیپناهی غیرنظامیان زیر سلطه طالبان است؛ کسانی که به جای دریافت کمک، با شلیک گلوله پاسخ میگیرند. همزمان، باشندهگان ولسوالیهای نسی، مایمی و شکی بدخشان، طالبان را به بدرفتاری و قتل غیرنظامیان متهم کرده و میگویند که این گروه با شلیک توپ ۸۲ و استفاده از پهپادهای انتحاری، خانههای مردم و کارگران معادن را هدف قرار میدهد.
نوار تصویری در شبکههای اجتماعی بهگونه گسترده دستبهدست میشود که در آن، یکی از کارگرانی که در میان درگیری طالبان گیر مانده، از جنگجویان این گروه التماس میکند که بر آنان شلیک نکنند؛ اما در اوج درماندهگی این کارگران، صدای شلیکهای پیهم به گوش میرسد.
یکی از این کارگران میگوید: «نزن، او ملا صاحب! ما کارگر هستیم، تفنگ نداریم؛ ملکی هستیم، ملکی. نزن، او قاری صاحب! نزن، ملکی و کارگر هستیم. گرسنه ماندهایم، کجا برویم؟ نان نداریم، چه بخوریم؟ اینه، به دستهایم چیزی نیست. از منطقه فرار کردیم، منطقه جنگ است.»
صدای کارگر دیگری نیز در این ویدیو شنیده میشود که میگوید: « در جنگ قرار داریم نه این طرف می مانند برویم و نه آن طرف.»
نشر این ویدیو اعتراضات گستردهای را در میان شهروندان کشور، بهویژه کاربران شبکههای اجتماعی، برانگیخته است. آنان طالبان را به «جنایت جنگی، جنایت علیه بشریت و کشتار غیرنظامیان» متهم کرده و گفتهاند که در این ویدیو بهگونه آشکار دیده میشود که جنگجویان طالبان، با وجود تضرع کارگران، بر آنان شلیک میکنند.
ضیاءالحق مهرنوش، نویسنده و باشنده اصلی بدخشان، با نقلقول از این کارگر که میگوید: «نزن، او ملا صاحب؛ کارگر هستم، نوشته است: «امشب تا صبح این صدا در گوشم طنینانداز بود. هرازگاهی که بیدار میشدم، خودم را در همان موقعیت میدیدم و ناخودگاه، این صدا در دلم تکرار میشد.»
آقای مهرنوش نوشته است: «این سخن اوج درماندگی و بیچارگی انسان است؛ انسانی که حقارت و بیچارگی از صدا و صورتش میبارد؛ انسانی که دنبال لقمه نان است. انسانی که از همه چیز تهی شده است؛ از شرافت، کرامت و آزادی گذشته است. این برخورد، برخورد حق در مقابل باطل، برخورد عدالت در برابر فزونخواهی، برخورد درماندگی علیه حقتلفی، برخورد تنگدستی در برابر استبداد و یکهتازی است.»
به گفته او، یکطرف انسانی قرار گرفته است که اسباب کارگری دارد بهزبان تضرع و التماس سخن میگوید؛ طرف دیگر، گرگ هیولاپیکری در لباس آدمی مجهز بهجنگافزارهای سبک و سنگین، دنبال غصب سرزمین، تجاوز برحریم خصوصی، اشغال سرزمین و کشتار مردم بیگناه کمر بسته و آمده است.
عبدالمنان شیوای شرق، معین نشراتی وزارت اطلاعات و فرهنگ حکومت پیشین، نیز با نقلقول از یک جوان پنجشیری که بهدست طالبان تیرباران شده بود، نوشته است: «هنگامی که پنجشیر و بدخشان گلوله میخورد.» او با یادآوری آخرین سخنان این جوان پنجشیری که گفته بود: «نکن! نزن، عمک! من به خدا و قرآن آغیل دارم، نظامی نیستم»، صدای این جوان و کارگر معدن را با هم مقایسه کرده است.
آقای شرق نوشته است: «گرگانی که ظاهراً ملا اند، صدای این جوان رعنای بدخشانی را نیز با گلوله پاسخ دادند. این دو نمونه، جنایت آشکار متجاوزین و گرگان وحشی است که سرنوشت، تاریخ و وجدان ما را نشانه گرفتهاند.»
این در حالی است که باشندهگان ولسوالی نسی بدخشان، طالبان را به ارتکاب «جنایت جنگی» و بدرفتاری با غیرنظامیان متهم میکنند. آنان مدعیاند که طالبان با استفاده از «توپ ۸۲» و شلیک به سمت روستاها، غیرنظامیان را هدف قرار میدهند. همچنان، به گفته آنان، طالبان از پهپادهای انتحاری استفاده میکنند که در نتیجه آن تا کنون چند تن از کارگران معادن کشته و زخمی شدهاند. براساس روایتهای مردمی، طالبان شاگردان «مدرسه الفتح» در این ولسوالی را نیز گروگان گرفتهاند.
همچنان، منابع از کشتهشدن فجیع سه غیرنظامی در جریان درگیریهای درونگروهی طالبان ابراز نگرانی کردهاند. به گفته منابع، این سه تن در یک مسجد در نتیجه درگیری میان طالبان زخمی شده و در مسیر انتقال به شفاخانه با ضربات چاقو به قتل رسیدهاند. آنان همچنین گفتهاند که طالبان در منطقه زغر وارد خانههای مردم شده و با باشندهگان بدرفتاری کردهاند.
این در حالی است که طالبان پیش از این نیز در ولایت پنجشیر، بارها غیرنظامیان را به اتهام عضویت در جبهههای مخالف این گروه، دستبسته تیرباران کرده بودند. روزنامه ۸صبح پیش از این در گزارشی دریافته بود که طالبان بیش از ۷۰ تن را با دستان بسته در پنجشیر تیرباران کردهاند.
یک نوار صوتی از فردی مشهور به «حاجی فرهاد»، فرمانده فرقه بگرام طالبان در سال ۱۴۰۱، در اختیار ۸صبح قرار گرفته بود که در آن، دستور تیرباران اعضای جبهه مقاومت ملی افغانستان را صادر کرده بود.
همزمان، نوارهای تصویری که در آن زمان در اختیار ۸صبح قرار گرفته بود، نشان میداد که این افراد با دستان بسته از پشت تیرباران شده و پس از قتل نیز به سر و صورتشان شلیک شده است.
براساس این نوار صوتی، «حاجی فرهاد» در یک مکالمه ضبطشده، از طریق مخابره گزارش اسارت اعضای جبهه مقاومت را دریافت میکند و سپس به نیروهای طالبان دستور میدهد که اسیران را تیرباران کنند.
پیش از این، نهادهای حقوق بشری نیز طالبان را به ارتکاب «جنایت جنگی» و نقض گسترده حقوق بشر در افغانستان، بهویژه در جریان جنگ با گروههای مخالف این گروه، متهم کردهاند.
عفو بینالملل در گزارش مفصل خود در ۷ جون ۲۰۲۳ اعلام کرده بود که طالبان در پنجشیر مرتکب مجازات جمعی غیرنظامیان شدهاند و این اقدامات در مجموع میتواند مصداق جنایت جنگی باشد. این گزارش، مواردی مانند اعدامهای فراقضایی، شکنجه، گروگانگیری، بازداشتهای خودسرانه و تخریب خانههای غیرنظامیان را مستند کرده است.
همچنین، دیدهبان حقوق بشر نیز در جون ۲۰۲۲ گزارش داده بود که نیروهای طالبان در پنجشیر، غیرنظامیان متهم به ارتباط با جبهه مقاومت را بازداشت و شکنجه کردهاند. این سازمان تأکید کرده بود که مجازات جمعی، نقض قوانین جنگ و یک جنایت جنگی است.
