مگس‌پران چشم یکی از عارضه‌های بینایی است که به شکل لکه‌ها، نقاط سیاه یا رشته‌های شناور در میدان دید ظاهر می‌شود و ممکن است در هر سنی بروز کند. هم‌زمان با این، شماری از پزشکان چشم در کابل می‌گویند که ناآگاهی درباره علت‌های ایجاد این عارضه، سن شیوع و پیامدهای احتمالی آن، سبب شده است که برخی بیماران به آن بی‌توجهی کنند و مراجعه به پزشک را به تاخیر بیندازند. به گفته آنان، مگس‌پران در بیشتر موارد با تغییرات جسم و افزایش سن ارتباط دارد و در افراد بالاتر از ۴۰ سال شایع‌تر است. از دید آنان، نزدیک‌بینی شدید، ضربه به چشم، التهاب و سابقه جراحی چشم نیز می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند.
این پزشکان می‌افزایند که برخی بیماران برای درمان این عارضه به روش‌های سنتی مانند استفاده از سرمه و عسل روی می‌آورند؛ در حالی که این روش‌ها مگس‌پران را درمان نمی‌کنند و استفاده از مواد غیربهداشتی ممکن است به چشم آسیب برساند. آنان هشدار می‌دهند که ظهور ناگهانی لکه‌های شناور، جرقه‌های نوری یا سایه و پرده سیاه در میدان دید می‌تواند نشانه پارهگی یا جداشدهگی شبکیه باشد و تاخیر در مراجعه به پزشک، خطر کاهش شدید و دایمی بینایی را افزایش دهد. پزشکان بر آگاهی‌دهی عمومی درباره این عارضه تاکید کرده و می‌گویند که شناخت علایم هشداردهنده و مراجعه به‌موقع به پزشک، در پیشگیری از آسیب‌های جدی بینایی اهمیت دارد.
احمدولید فرهمند، یکی از پزشکان چشم، می‌گوید که آگاهی مردم در افغانستان درباره مگس‌پران چشم پایین است و شماری از افراد به‌دلیل ناآگاهی از پیامدهای این عارضه، آن را جدی نمی‌گیرند. به گفته او، برخی بیماران به جای مراجعه به پزشک، برای درمان مگس‌پران از روش‌های خانگی استفاده می‌کنند.
فرهمند می‌گوید: «هر مگس‌پرانی به معنای وجود یک بیماری خطرناک نیست؛ اما نباید مگس‌پران جدید و ناگهانی را نادیده گرفت. گاهی این عارضه می‌تواند نشانه پارگی یا جداشدگی شبکیه باشد. اگر فرد به‌گونه ناگهانی لکه‌های سیاه متعددی در میدان دید خود مشاهده کند، جرقه‌های نوری ببیند یا احساس کند پرده‌ای سیاه بخشی از دید او را پوشانده است، باید فوراً به متخصص چشم مراجعه کند؛ زیرا تاخیر در تشخیص و درمان مشکلات شبکیه ممکن است به کاهش شدید و دایمی بینایی منجر شود.»
فرهمند می‌افزاید که مگس‌پران در بیشتر موارد به درمان خاصی نیاز ندارد؛ اما در صورت بروز پارهگی یا جداشدهگی شبکیه، بیمار باید هرچه زودتر تحت درمان قرار گیرد. به گفته او، روش درمان با توجه به علت عارضه تعیین می‌شود و در برخی موارد از لیزر یا جراحی استفاده می‌شود.
این پزشک ادامه می‌دهد: «مردم نباید برای درمان مگس‌پران به روش‌های خانگی مانند استفاده از عسل، سرمه، آب یا قطره‌های سنتی روی بیاورند؛ زیرا این مواد نه‌تنها تغییرات زجاجیه را درمان نمی‌کنند، بلکه ممکن است باعث التهاب، حساسیت یا عفونت چشم شوند. مراجعه به‌موقع به متخصص چشم و تشخیص درست عارضه، به‌ویژه در موارد آسیب شبکیه، می‌تواند از کاهش شدید و دایمی بینایی جلوگیری کند.»
عبدالواجد، یکی از متخصصان و جراحان چشم، مگس‌پران را از عارضه‌های شایع چشم می‌داند که به شکل نقاط سیاه، رشته‌های باریک، تارهای عنکبوتی یا اجسام شناور در میدان دید ظاهر می‌شود. به گفته او، این عارضه بیشتر در پی تغییرات جسم زجاجیه به وجود می‌آید و افزایش سن، به‌ویژه پس از ۴۰ سالگی، نزدیک‌بینی شدید و سابقه جراحی یا ضربه به چشم از عوامل مرتبط با بروز آن هستند.
این متخصص چشم می‌گوید: «مگس‌پران چشم معمولاً به شکل نقاط سیاه، رشته‌های باریک یا اجسام شناور در میدان دید ظاهر می‌شود و در بسیاری از موارد، در نتیجه تغییرات جسم زجاجیه و تجمع رشته‌های کلاژنی در داخل آن به وجود می‌آید. این عارضه در افراد بالاتر از ۴۰ سال و کسانی که نزدیک‌بینی شدید دارند یا سابقه جراحی و ضربه به چشم را تجربه کرده‌اند، بیشتر دیده می‌شود. با این حال، هر مگس‌پران نشانه یک بیماری خطرناک نیست؛ اما اگر لکه‌های شناور به‌گونه ناگهانی ظاهر شوند یا شمار آن‌ها افزایش یابد، نباید آن را به افزایش سن یا خستگی چشم نسبت داد. در چنین مواردی، معاینه شبکیه ضروری است؛ زیرا گاهی مگس‌پران می‌تواند از نشانه‌های پارهگی شبکیه یا جداشدهگی آن باشد.»
این پزشک تاکید می‌کند که استفاده از قطره‌های معمول چشمی، سرمه و عسل از باورهای نادرست درباره درمان مگس‌پران است؛ زیرا این مواد نمی‌توانند لکه‌های شناور داخل زجاجیه را از بین ببرند. او توصیه می‌کند افراد برای درمان این عارضه به روش‌های خانگی متوسل نشوند و پس از مشاهده علایم، برای تشخیص علت و دریافت درمان مناسب به پزشک مراجعه کنند.
این پزشک هشدار می‌دهد: «یکی از نکات مهم این است که استفاده طولانی از موبایل و کمپیوتر، کم‌خوابی یا خستگی چشم، علت مستقیم ایجاد مگس‌پران واقعی نیست. همچنان قطره‌های معمول چشمی، سرمه و عسل نمی‌توانند تجمعات داخل جسم زجاجیه را از بین ببرند یا پارهگی و جداشدهگی شبکیه را درمان کنند. اگر فرد به‌صورت ناگهانی با مگس‌پران‌های متعدد روبه‌رو شود، جرقه‌های نوری ببیند یا احساس کند پرده یا سایه سیاهی بخشی از میدان دیدش را پوشانده است، باید بدون تاخیر و در همان روز به متخصص چشم مراجعه کند. در صورت وجود پارهگی یا جداشدهگی شبکیه، تاخیر در تشخیص و درمان می‌تواند به کاهش شدید و حتی از دست‌رفتن دایمی بینایی منجر شود.»
عبدالواجد بر افزایش آگاهی مردم افغانستان درباره مگس‌پران چشم تاکید کرده و آگاهی‌رسانی درباره نشانه‌ها، عوامل بروز و پیامدهای این عارضه را ضروری می‌داند.
در همین حال، شماری از بیمارانی که به مگس‌پران چشم دچار شده‌اند، می‌گویند که پیش از ابتلا به این عارضه، آگاهی چندانی درباره آن نداشته و از علت‌های بروز، روش‌های تشخیص و درمان آن نیز بی‌خبر بوده‌اند. آنان می‌افزایند که در آغاز، لکه‌های شناور در میدان دید خود را جدی نگرفته و نمی‌دانستند که این عارضه در برخی موارد می‌تواند نشانه یک مشکل جدی در شبکیه چشم باشد.
شیما، ۴۰ ساله و یکی از مبتلایان به مگس‌پران چشم، می‌گوید پس از آن‌که شوهرش او را لت‌وکوب کرد و به چشمش ضربه وارد شد، لکه‌های سیاه شناور در میدان دیدش ظاهر شدند. به گفته او، در آغاز این وضعیت را جدی نگرفت و تصور می‌کرد لکه‌ها در نتیجه تشویش و فشار روانی به وجود آمده‌اند؛ اما با گذشت زمان، شمار این لکه‌ها افزایش یافت و دیدش نیز تار شد.
شیما می‌گوید: «در روزهای نخست فکر می‌کردم که شاید به‌دلیل تشویش و فشار روانی، لکه‌های سیاه را در برابر چشمم می‌بینم؛ اما به‌مرور زمان این لکه‌ها بیشتر شد و دیدم نیز تار گردید. پس از آن، برادرم مرا نزد پزشک برد و او مرا به متخصص چشم معرفی کرد. بعد از مراجعه و دریافت درمان، وضعیتم بهتر شد. حالا فکر می‌کنم اگر کسی با چنین مشکلی روبه‌رو می‌شود، نباید منتظر بماند و باید هرچه زودتر به پزشک مراجعه کند.»
مگس‌پران چشم یکی از عارضه‌های بینایی است که در بسیاری از موارد با افزایش سن و تغییرات جسم زجاجیه ارتباط دارد. این عارضه معمولاً به درمان خاصی نیاز ندارد؛ با این حال، ظهور ناگهانی لکه‌های شناور یا همراه‌شدن آن با جرقه‌های نوری و کاهش دید می‌تواند نشانه مشکلات جدی شبکیه باشد.
متخصصان چشم تاکید می‌کنند که تشخیص تفاوت میان مگس‌پران معمولی و موارد ناشی از پارهگی یا جداشدهگی شبکیه، تنها با معاینه تخصصی چشم امکان‌پذیر است. با این حال، آمار مشخص و دقیقی از شمار افراد مبتلا به مگس‌پران چشم و موارد مرتبط با آسیب‌های شبکیه در افغانستان در دسترس نیست.
