تمنا در ایران به دنیا آمد، همان‌جا بزرگ شد، مکتب رفت، درس خواند و دانشگاه را به پایان رساند. کوچه‌ها، خیابان‌ها، مکتب و دانشگاه، همه بخشی از خاطرات کودکی و جوانی او در کشوری است که تمام عمرش را در آن سپری کرده است. او هیچ‌وقت افغانستان را از نزدیک ندیده بود؛ کشوری که نامش را از زبان اعضای خانواده‌اش شنیده و تصویرش را گاهی در خبرها و در پرده تلویزیون تماشا کرده بود. بااین‌حال، هرچه بزرگ‌تر شد، بیشتر فهمید که زاده‌شدن و بزرگ‌شدن در یک سرزمین، همیشه به‌معنای پذیرفته‌‌شدن در آن نیست.
تمنا می‌گوید در تمام سال‌های زنده‌گی‌اش در ایران، پیش‌از آن‌که او را به‌عنوان یک دانش‌آموز یا دانشجو بشناسند، مهاجر می‌دیدند. او درس می‌خواند، امتحان می‌داد و برای آینده‌اش تلاش می‌کرد، اما سایه مهاجربودن هیچ‌وقت از زنده‌گی‌اش کنار نمی‌رفت. وقتی از سال‌های مکتبش حرف می‌زند، جمله‌ای می‌گوید که تمام تجربه زنده‌گی‌اش را در خود خلاصه می‌کند: «من هیچ‌وقت فقط شاگرد مکتب نبودم؛ همیشه شاگرد مهاجر بودم. هیچ‌وقت فقط دانشجو نبودم؛ دانشجوی مهاجر بودم.»
برای تمنا، مهاجربودن تنها یک واژه در اسناد هویتی نبود؛ بخشی از زنده‌گی روزمره‌اش بود. او در کشوری به دنیا آمده بود که خانواده‌اش نیز سال‌ها در آن زنده‌گی کرده بودند، اما با آن هم، هنوز احساس می‌کرد به‌طور کامل به آن تعلق ندارد. هربار که می‌خواست از آینده حرف بزند، مساله مهاجرت و وضعیت اقامتش مانند سایه‌ای همراهش بود.
او رشته مهندسی (انجنیری) خواند و سال‌ها برای رسیدن به این مرحله تلاش کرد. از کودکی تا دانشگاه، مسیر تحصیلش در ایران گذشت؛ اما آن‌چه در پایان این مسیر به‌دست آورد، احساس آرامش و تعلق نبود. تمنا می‌گوید از شرایط زنده‌گی مهاجران در ایران خسته شده بود و دیگر نمی‌خواست تمام آینده‌اش زیر سایه هویتی بگذرد که خودش انتخاب نکرده بود.
می‌خواست در جایی زنده‌گی کند که وقتی از او درباره تحصیل، کار و آینده‌اش می‌پرسند، پاسخ‌دادن به این پرسش‌ها با یادآوری مهاجربودن آغاز نشود. می‌خواست فقط خودش باشد؛ دختری که درس خوانده، مهندسی آموخته و می‌خواهد از توانایی‌هایش برای ساختن زنده‌گی استفاده کند.
به همین دلیل، تصمیم گرفت ایران را ترک کند و به کشوری برود که شاید بتواند در آن بدون احساس بیگانه‌گی، زنده‌گی تازه‌ای را آغاز کند. اما این تصمیم آسان نبود. تمنا تصمیم گرفت بدون خانواده و از راه قاچاق، خود را به مرز ترکیه برساند؛ سفری پرخطر که امید داشت او را به آینده متفاوت نزدیک کند.
اما سفر آن‌گونه که تصور کرده بود پیش نرفت. او در مسیر گرفتار شد و در نتیجه این اتفاق، کارت اقامتش در ایران نیز از اعتبار افتاد. سرانجام، به‌جای آن‌که به کشوری دیگر برسد، به افغانستان بازگردانده شد؛ سرزمینی که تا آن روز هرگز از نزدیک ندیده بود.
تمنا می‌گوید: «من هیچ‌وقت افغانستان را ندیده بودم. تمام زنده‌گی‌ام در ایران گذشته بود. افغانستان را گاهی در خبرها می‌دیدم و از وضعیتش می‌شنیدم. فکر نمی‌کردم روزی به این شکل وارد کشوری شوم که برایم ناآشنا بود؛ آن هم تنها و دور از خانواده‌ام.»
بازگشت او به افغانستان، بازگشت به خانه نبود؛ ورود به سرزمینی ناآشنا بود که قرار نبود نخستین تجربه حضورش در آن با تنهایی، نگرانی و محدودیت همراه باشد. او در حالی وارد افغانستان شد که طالبان دوباره بر کشور حاکم بودند و زنان با محدودیت‌های گسترده در زمینه آموزش، کار، رفت‌وآمد و حضور اجتماعی روبه‌رو بودند.
تمنا اکنون بیش‌از یک سال است که در افغانستان زنده‌گی می‌کند؛ کشوری که نامش در اسناد و هویت او وجود دارد، اما خاطره‌ای از کودکی و جوانی‌اش در آن نیست. او با یکی از اقاربش زنده‌گی می‌کند و تلاش دارد به هر شکل ممکن دوباره به ایران برگردد؛ همان جایی که در آن به دنیا آمده، بزرگ شده، درس خوانده و خانواده‌اش هنوز آن‌جا زنده‌گی می‌کنند.
بااین‌حال، زنده‌گی در افغانستان برای او آسان نبوده است. تمنا از روزهایی می‌گوید که در خانه می‌گذرد و از امکاناتی که در دسترسش نیست. از زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم، از دشواری رفت‌وآمد و از محدودیت‌هایی که بر پوشش و حضور زنان در جامعه تحمیل شده است. او که سال‌ها برای تحصیل و رسیدن به استقلال فردی تلاش کرده است، حالا حتا برای یافتن یک شغل نیز با موانع زیادی روبه‌روست.
تمنا می‌گوید: «من سال‌ها درس خواندم، دانشگاه رفتم و رشته مهندسی را تمام کردم؛ اما این‌جا حتا نتوانسته‌ام برای خودم کاری پیدا کنم. بیشتر روزها در خانه می‌مانم. انگار تمام آن سال‌هایی که برای آینده‌ام زحمت کشیدم، هیچ‌وقت به کارم نیامده است.»
برای دختری که بخش بزرگی از عمرش را در مکتب و دانشگاه گذرانده است، خانه‌نشینی تنها به‌معنای نداشتن شغل نیست؛ به‌معنای دورماندن از زنده‌گی‌ای است که برای آن آماده شده بود. تمنا می‌خواهد کار کند، از دانش و مهارتش استفاده کند و مانند هر زن دیگری برای آینده‌اش تصمیم بگیرد؛ اما در افغانستان، محدودیت‌های موجود فرصت‌های او را یکی پس‌از دیگری محدود کرده است.
او از تفاوت میان زنده‌گی در ایران و افغانستان می‌گوید؛ از این‌که در ایران با وجود تمام دشواری‌های مهاجربودن، امکان رفتن به مکتب و دانشگاه را داشت، اما در افغانستان با وجود آن‌که شهروند این کشور است، برای یافتن کار و ساختن زنده‌گی مستقل با موانع جدی روبه‌رو شده است.
این وضعیت برای تمنا تناقض تلخ است: در ایران به دنیا آمد و بزرگ شد، اما همیشه مهاجر شناخته شد؛ به افغانستان آمد تا شاید جایی برای زنده‌گی داشته باشد، اما این‌جا نیز نتوانست زنده‌گی‌ای را که می‌خواست بسازد.
او می‌گوید: «در ایران، با این‌که همه عمرم آن‌جا بودم، همیشه احساس می‌کردم به من به‌چشم یک مهاجر نگاه می‌شود. این‌جا هم که آمده‌ام، با محدودیت‌هایی روبه‌رو هستم که اجازه نمی‌دهد زنده‌گی عادی داشته باشم. من فقط می‌خواستم جایی زنده‌گی کنم که بتوانم درس بخوانم، کار کنم و برای آینده‌ام تصمیم بگیرم.»
وقتی از روزهایش در افغانستان حرف می‌زند، بیشتر از هرچیز از تکرار روزها خسته است؛ صبح‌هایی که آغاز می‌شوند و شب‌هایی که بدون تغییر به پایان می‌رسند. او که زمانی مسیر خانه تا مکتب و دانشگاه را طی می‌کرد و برای رسیدن به آرزوهایش برنامه داشت، حالا بیشتر وقتش را در خانه سپری می‌کند. نه شغلی دارد که روزهایش را معنا ببخشد و نه امکانات کافی برای استفاده از رشته‌ای که خوانده است.
تمنا هنوز می‌خواهد به ایران برگردد؛ به جایی که خانواده‌اش در آن زنده‌گی می‌کنند و تمام خاطرات کودکی و جوانی‌اش به آن پیوند خورده است. برای او، بازگشت به ایران فقط برگشتن به یک کشور نیست؛ تلاشی است برای بازگشت به زنده‌گی‌ای که ناخواسته از آن جدا شده است.
اما آن‌چه روایت تمنا را تلخ‌تر می‌کند، این است که او در هیچ‌یک از این دو سرزمین نتوانسته آن احساس ساده تعلق و امنیت را تجربه کند. در ایران، با وجود تولد و بزرگ‌شدن در آن، همواره با هویت مهاجر شناخته می‌شد؛ در افغانستان نیز، با وجود پیوند هویتی‌اش با این سرزمین، محدودیت‌های اجتماعی و نبود فرصت‌های کاری و زنده‌گی مستقل، او را در خانه محصور کرده است.
وقتی به داستان تمنا فکر می‌کنم، پرسش اصلی برایم این نیست که او به کدام کشور تعلق دارد؛ پرسش این است که چرا دختری با سال‌ها تحصیل، دانش دانشگاهی و توانایی کار، باید برای داشتن یک زنده‌گی عادی چنین سرگردان باشد؟
تمنا میان دو سرزمین ایستاده است؛ یکی جایی که در آن به دنیا آمد و بزرگ شد، اما همیشه مهاجر بود، و دیگری کشوری که به آن بازگردانده شد، اما در آن نتوانست زنده‌گی‌ای را که می‌خواست، آغاز کند. او نه می‌خواهد فقط به‌عنوان یک مهاجر شناخته شود و نه می‌خواهد تمام روزهایش را در خانه و دور از کار و جامعه بگذراند.
شاید تلخ‌ترین بخش داستان تمنا همین باشد؛ او سال‌ها درس خواند تا آینده‌ای برای خودش بسازد، اما حالا در جست‌وجوی جایی است که اجازه داشته باشد از همان دانش و توانایی‌ها استفاده کند. او نه از ایران به‌خاطر نداشتن خاطره رفت و نه به افغانستان به‌خاطر داشتن خاطره آمد؛ سرنوشت، او را از جایی که تمام عمرش را در آن گذرانده بود جدا کرد و به کشوری آورد که برایش ناآشنا بود.
تمنا هنوز امیدوار است روزی دوباره به ایران برگردد؛ در کنار خانواده‌اش و در جایی که تمام خاطرات زنده‌گی‌اش در آن شکل گرفته است. اما تا آن روز، روزهایش در افغانستان با انتظار می‌گذرد؛ انتظار برای فرصتی که بتواند دوباره درس و مهارتش را به‌کار گیرد، کار کند و از سایه مهاجربودن و محدودیت‌هایی که زنده‌گی‌اش را احاطه کرده‌اند، فاصله بگیرد.
