بادام سمنگان یکی از اقلام صادراتی کشور به شمار میرود که از لحاظ کیفیت شهرت جهانی دارد. در پنج سال اخیر دوره جمهوریت حدود ۶۰ درصد این محصول به کشورهای خارجی صادر میشد و ۴۰ درصد آن در بازارهای داخلی به فروش میرسید؛ اما پس از تسلط گروه طالبان بر افغانستان به دلیل بحران سیاسی در کشور، صادرات این میوه خشک به کشورهای خارجی کاهش یافته بود. در نخستین سال حاکمیت گروه طالبان، باغداران در سمنگان زیان هنگفتی را متضرر شده بودند. با این حال امسال که نسبتاً صادرات میوه خشک اندکی رونق گرفته، به دلیل سرمای شدید در ماههای دلو و حوت سال گذشته، حاصلات بادام کاهش چشمگیری داشته است.
باغداران در سمنگان میگویند که به دلیل سرمای زیاد در زمستان سال گذشته، حاصلات بادامشان امسال ۷۰ تا ۸۰ درصد کاهش یافته است. جورهقل، یکی از باغداران در سمنگان، در صحبت با روزنامه 8صبح میگوید که ۲۱ جریب زمین را به کاشت چندین گونه بادام، از جمله بادام ستاربایی، قهاربایی، شکوربایی و ستاربایی مخملی اختصاص داده که بهای هر کدام آنها متفاوت است. به گفته او، درآمدش در سال گذشته حدود بیش از یک میلیون افغانی بوده، اما سرمای زمستان گذشته به درختانش آسیب رسانده و حاصلات باغهای بادامش بهگونه چشمگیری کاهش یافته است.
عبدالحی که در دره زندان شهر ایبک مشغول باغداری است، میگوید که در موازی ۱۳ جریب زمین باغ دارد و در آن ۲۴۰ درخت بادام موجود است. به گفته او، امسال وی چهل سیر بادام از باغ خود برداشت کرده و از ناحیه فروش آن ۲۰۰ هزار افغانی به دست آورده است، اما او نسبت به سال گذشته حاصل کمتری از بادامهای خود به دست آورده است.
در همین حال تاجران میوه خشک در سمنگان نیز نگران کاهش محصولات بادام در این ولایت هستند. حبیبالله قرلق که از پنج سال به این سو مشغول تجارت بادام است، میگوید که امسال حاصلات بادام در این ولایت بهگونه بیپیشینه کاهش یافته است. قرلق میافزاید که امسال دو هزار سیر بادام مختلف را به دشواری از ولایت سمنگان خریداری کرده، اما از اینکه نرخ آن به دلیل کاهش محصولات بلند رفته، آن را با سود اندک در شهر کابل به فروش رسانده است.
از سوی دیگر براساس ادعای مسوولان ریاست زراعت، آبیاری و مالداری سمنگان، امسال قرار است باغداران این ولایت حدود ۸۵۰ میلیون افغانی عواید از حاصلات بادام را جمعآوری کنند، در حالی که سال گذشته آنها یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون افغانی از حاصلات بادام عواید داشتند. انجینر عبدالخلیل کریمی، آمر امور زراعتی ریاست زراعت، آبیاری و مالداری طالبان در سمنگان، میگوید که بنا بر سردی هوا و باریدن برف در ماههای دلو و حوت (زمان شگوفه درختهای بادام) میزان حاصلات بادام سمنگان امسال ۶۰ درصد کاهش یافته است. او تاکید کرد که در نتیجه بررسیهای آنان از باغهای بادام در مناطق مختلف ولسوالیهای حضرت سلطان، خرمسارباغ و قریهجات مختلف شهر ایبک، حاصلات امسال این باغها یک هزار و ۹۰۰ تُن تخمین شده، در حالی سال گذشته چهار هزار و ۶۰۰ تُن بادام از این باغها برداشت شده بود.
کریمی اما افزود که نرخ فروش بادام در مقایسه به سال قبل افزایش یافته است، طوری که اکنون در شهر ایبک یک سیر بادام از یک هزار و ۲۰۰ افغانی تا پنج هزار و ۵۰۰ افغانی به فروش میرسد و این رقم در سال گذشته ۷۰۰ افغانی تا چهار هزار و ۵۰۰ افغانی بود.
بربنیاد اطلاعات ریاست زراعت، آبیاری و مالداری طالبان در سمنگان، بیش از پنج هزار و ۱۲۴ هکتار باغ بادام در مرکز و ولسوالیهای حضرت سلطان و خرمسارباغ این ولایت موجود است و بادام این ولایت از نگاه کیفیت در سطح کشور شهرت زیادی دارد. بادام سمنگان در نوعیتهای مختلف و با نامهای مختلف از جمله ستاربایی، خیرالدینی، شکوربایی، قمبری، مروجی، صندوقی، عبدالواحدی، غفاربایی، کاغذی و سنگک وجود دارد و بنا بر گفتههای تاجران، بادام ستاربایی که در میان مردم به نام شاهخوری نیز مشهور است، بهترین نوع آنهاست.
سمنگان در شمال کشور واقع شده و اکثر باغداران آن مصروف پرورش درختان بادام هستند. آنها سالانه عواید هنگفتی از بابت فروش این محصول به دست میآورند.
