شماری از جوانان نامزدشده می‌گویند که به‌دلیل مشکلات اقتصادی و هزینه‌های سنگین ازدواج، هنوز موفق به برگزاری مراسم عروسی خود نشده‌اند. آنان می‌افزایند که با وجود سال‌ها تلاش و کار شبانه‌روزی، فراهم کردن مصارف ازدواج همچنان برای‌شان دشوار است. به گفته این جوانان، رسوم پرهزینه، توقعات اجتماعی و نگرانی از قضاوت دیگران، خانواده‌ها را وادار می‌کند هزینه‌هایی فراتر از توان مالی خود بپردازند. این جوانان تاکید می‌کنند که درآمد بسیاری از خانواده‌ها با هزینه‌های رو به افزایش ازدواج همخوانی ندارد و همین مساله سبب شده است که دوره نامزدی برای بسیاری از آنان سال‌ها به درازا بکشد. در همین حال، برخی از کارشناسان مسایل اقتصادی می‌گویند که نبود فرصت‌های شغلی پایدار، درآمد پایین‌تر از سطح معیشت و طویانه و مهریه‌های سنگین، آینده جوانان را با خطر روبه‌رو می‌سازد.
مراد (مستعار)، جوانی که چهار سال از نامزدی‌اش می‌گذرد، از هزینه‌های سنگین ازدواج و افزایش بیکاری شکایت دارد. او می‌گوید که با وجود تلاش‌های فراوان، هنوز نتوانسته هزینه‌های مراسم عروسی را فراهم کند و هر مقدار پولی هم که پس‌انداز می‌کند، صرف مخارجی مانند عیدی و نوروزی برای نامزدش می‌شود.
این جوان می‌گوید: «چهار سال است که تمام دغدغه زنده‌گی‌ام تنها فراهم کردن هزینه‌های عروسی شده است. از یک طرف خانواده دختر برای برگزاری عروسی فشار می‌آورند و از طرف دیگر پدرم می‌گوید توان کمک مالی ندارد. واقعاً نمی‌دانم چه باید بکنم.» به گفته مراد، در این مدت برای بهبود وضعیت اقتصادی خود راه‌های مختلفی را امتحان کرده است، اما نتیجه‌ای نگرفته است.
مراد می‌افزاید: «دکان باز کردم، اما به‌جای سود ضرر کردم. فارم مرغ‌داری ساختم، آن هم زیان داد. هر سال کچالو کشت می‌کنم، اما حتا هزینه‌های مصرفی آن هم جبران نمی‌شود.» او می‌گوید برای پیدا کردن کار به ایران نیز رفته بود، اما از آنجا اخراج شد.
این جوان می‌گوید: «وقتی عید قربان می‌رسید، تهیه عیدی برای نامزد به یک مشکل بزرگ در خانواده ما تبدیل می‌شد. گاهی یک هفته تمام بحث و نگرانی داشتیم که پول آن از کجا فراهم شود. چهار سال از عمرم در نگرانی، فشار و سختی گذشت. راستش را بگویم، از نامزدی‌ام هیچ لذتی نبرده‌ام. تمام فکر و ذکرم این بوده که عیدی، نوروزی، طویانه و هزینه‌های عروسی را چگونه تهیه کنم. گاهی می‌گویم کاش اصلاً نامزد نمی‌شدم.»
ادریس (مستعار)، ۲۸ ساله از ولایت ننگرهار، می‌گوید که دو سال از نامزدی‌اش می‌گذرد، اما با وجود تلاش‌های شبانه‌روزی هنوز نتوانسته هزینه‌های عروسی را فراهم کند. او می‌گوید: «زنده‌گی برای بسیاری از جوانان آسان نیست و تهیه مصارف عروسی در شرایط کنونی کار ساده‌ای نیست. در این دو سال بدون وقفه کار کردم و تمام تلاشم را به خرج دادم تا بتوانم هزینه‌های عروسی را آماده کنم، اما هنوز موفق نشده‌ام. با وجود همه مشکلات، همیشه کوشیده‌ام با عزت و آبرو مسوولیت‌های خود را انجام دهم و برای ساختن آینده‌ای بهتر آماده شوم.» به گفته او، برخی رسم و رواج‌های رایج در جامعه هزینه‌های سنگینی را بر دوش جوانان می‌گذارد؛ هزینه‌هایی که نه تاثیر چندانی بر خوشبختی زنده‌گی مشترک دارد و نه آینده بهتری برای زوج‌ها رقم می‌زند.
ادریس می‌افزاید: «بسیاری از مردم تنها به‌دلیل توقعات اجتماعی و ترس از حرف دیگران مجبور می‌شوند این رسوم پرهزینه را رعایت کنند. همین مساله سبب شده است که بسیاری از جوانان سال‌ها برای جمع‌آوری پول عروسی تلاش کنند و حتا زیر بار قرض بروند.»
این جوان می‌گوید: «من نیز مانند هزاران جوان دیگر، در این دو سال تمام توان خود را به کار گرفتم تا هزینه‌های عروسی را فراهم کنم. آرزو دارم روزی خانواده‌ها و جامعه به‌جای توجه به تشریفات و رسم‌های پرهزینه، به خوشبختی و آرامش جوانان اهمیت بیش‌تری بدهند. اگر این هزینه‌ها و رسوم سنگین کاهش یابد، جوانان می‌توانند زودتر زنده‌گی مشترک خود را آغاز کنند و آینده بهتری برای خود و خانواده خودخود و خانواده‌هایشان بسازند.»
غفار (مستعار)، پدر دو جوان در آستانه ازدواج، می‌گوید که به‌دلیل مشکلات اقتصادی و هزینه‌های سنگین ازدواج، توانایی نامزد کردن و عروسی گرفتن برای فرزندانش را ندارد. او می‌گوید: «دو پسر جوان دارم که هر دو به سن ازدواج رسیده‌اند، اما هرچه فکر می‌کنم نمی‌توانم هزینه‌های ازدواج آنان را فراهم کنم. بیکاری، گرانی و مصارف سنگین عروسی‌ها مرا واقعاً سردرگم کرده است. نگرانم که سن ازدواج فرزندانم بگذرد، اما راهی برای تامین این هزینه‌ها پیدا نمی‌کنم.»
غفار می‌افزاید که خانواده‌های زیادی با چنین مشکلاتی روبه‌رو هستند و توان پرداخت هزینه‌های رایج ازدواج را ندارند. او می‌افزاید: «برای ازدواج باید طویانه پرداخت شود، طلا خریداری شود و محفل عروسی در هوتل برگزار گردد؛ در حالی که درآمد بسیاری از مردم افغانستان پاسخگوی این مصارف نیست. خانواده‌های عادی توان تحمل چنین هزینه‌هایی را ندارند.»
این پدر می‌گوید خود را میان انجام سنت ازدواج و مشکلات شدید اقتصادی گرفتار می‌بیند. او می‌افزاید: «تنها من نیستم؛ صدها خانواده دیگر نیز با همین مشکل دست‌وپنجه نرم می‌کنند. مسوولان و بزرگان جامعه باید به مشکلات جوانانی توجه کنند که به‌دلیل فقر، بیکاری و هزینه‌های سنگین ازدواج، سال‌ها از تشکیل خانواده باز می‌مانند و به تدریج از سن ازدواج فاصله می‌گیرند.»
در همین حال، شکیب(مستعار)، کارشناس مسایل اقتصادی، می‌گوید مهم‌ترین عوامل تاخیر در ازدواج بحران شدید بیکاری، نبود فرصت‌های شغلی پایدار، درآمد پایین‌تر از سطح معیشت، طویانه و مهریه‌های سنگین، تورم، افزایش هزینه‌های زنده‌گی و پایین بودن سطح سواد و تحصیل می‌داند. بسیاری از خانواده‌ها با مطالبه طویانه‌های سنگین، ازدواج را به یک معامله مالی تبدیل کرده‌اند.
این کارشناس مسایل اقتصادی می‌گوید: «هزینه‌های عروسی، مهریه و مسکن، ازدواج را برای بخش بزرگی از جوانان طبقه متوسط و کم‌درآمد به رویایی دست‌نیافتنی تبدیل کرده است. مصارف گزاف محافل عروسی، تشریفات غیرضروری و هزینه‌های سنگین کرایه یا رهن خانه، جوانان را از آغاز زنده‌گی مشترک زیر بار قرض‌های کلان قرار می‌دهد و بسیاری را مجبور به تأخیر در ازدواج یا مهاجرت برای کسب درآمد می‌کند.»
این کارشناس می‌افزاید: «بیکاری و کمبود فرصت‌های شغلی سبب افزایش مجردی و طولانی شدن دوره نامزدی شده است. بسیاری از نامزدهای منتظر به‌دلیل ناتوانی در پرداخت طویانه، طلا و هزینه‌های عروسی، سال‌ها در بلاتکلیفی باقی می‌مانند. این وضعیت گاهی جوانان را به مهاجرت‌های پرخطر و غیرقانونی سوق می‌دهد و آنان را در معرض خطرات جدی قرار می‌دهد. طولانی شدن دوره نامزدی نه‌تنها مشکل را حل نمی‌کند، بلکه سبب اضطراب، ناامیدی، کاهش علاقه میان زوجین، از بین رفتن فرصت پس‌انداز و آغاز زنده‌گی مشترک با بدهی‌های سنگین می‌شود. همچنین فشار خانواده‌ها برای برگزاری عروسی می‌تواند به تنش میان دو خانواده و حتی فسخ نامزدی منجر شود.»
آقای شکیب می‌گوید: « نقش خانواده‌ها در کاهش این مشکلات بسیار مهم است. باید طویانه‌ها کاهش یابد، عروسی‌های ساده جایگزین محافل پرهزینه شود، رسم و رواج‌های کمرشکن مانند عیدی و رمضانی محدود گردد و فرهنگ حمایت از جوان جایگزین چشم‌وهم‌چشمی و رقابت‌های اجتماعی شود.»
این در حالی است بانک جهانی در تازه‌ترین گزارش خود هشدار داده است که با وجود رشد ۴.۸ درصدی اقتصاد افغانستان در سال ۲۰۲۵، افزایش سریع جمعیت، بازگشت میلیون‌ها مهاجر، تورم فزاینده و کاهش کمک‌های خارجی سبب شده این رشد به بهبود سطح زنده‌گی منجر نشود و فقر، ناامنی غذایی و فشارهای اقتصادی همچنان در کشور تشدید شود.
پیش از این، شبکه جهانی مقابله با بحران‌های غذایی گزارش داده بود که افغانستان در میان ده کشوری قرار دارد که با شدیدترین سطح بحران غذایی روبه‌رو هستند. براساس گزارش سال ۲۰۲۶، میزان گرسنه‌گی شدید در جهان طی یک دهه اخیر دو برابر شده و برای نخستین‌بار، در یک سال دو مورد قحطی ثبت شده است.
