سازمان همکاری اسلامی با میزبانی پاکستان نشستی را تحت عنوان «آموزش دختران در جوامع اسلامی» در تاریخ ۲۲ و ۲۳ جدی در اسلام‌آباد برگزار کرده است. این نشست به دلیل عدم شرکت طالبان – با وجودی که دعوت شده بودند – واکنش‌های متفاوتی را به همراه داشته است. برخی از دیپلمات‌های پیشین معتقدند که پاکستان با توجه به نفوذ خود در این سازمان، در تلاش است تا از برگزاری چنین نشست‌هایی برای فشار آوردن به طالبان و تحقق مطالبات خود استفاده کند. از سوی دیگر، برخی فعالان حقوق بشر و زنان می‌گویند که طالبان به‌خاطر عدم داشتن دلیلی برای دفاع از اقدامات خود، از شرکت در این نشست خودداری کرده‌اند. ملاله یوسف‌زی، یکی از سخنرانان این نشست، از شرکت‌کننده‌گان خواسته که آپارتاید جنسیتی طالبان در افغانستان را به‌رسمیت بشناسند. سازمان همکاری اسلامی و اتحادیه علمای جهان اسلام در بیانیه‌های خود تاکید کرده‌اند که آموزش برای دختران و پسران به‌طور یک‌سان ضروری است و باید شرایط آموزش برای دختران در جوامع اسلامی فراهم گردد.
نشست سازمان همکاری اسلامی تحت عنوان «آموزش دختران در جوامع اسلامی» در تاریخ ۲۲ و ۲۳ جدی با میزبانی پاکستان در اسلام‌آباد برگزار شد. پاکستان اعلام کرده که از طالبان در این نشست دعوت به عمل آمده بود، اما هیچ نماینده‌ای از این گروه در نشست حضور نیافت. این نشست به دلیل بحث کشورهای اسلامی در مورد آموزش دختران، به‌ویژه در شرایطی که طالبان آموزش دختران را در افغانستان ممنوع کرده‌اند، واکنش‌های زیادی را برانگیخته است. دیپلمات‌ها و فعالان سیاسی برگزاری این نشست از سوی پاکستان و عدم حضور طالبان را به تنش‌های اخیر میان اسلام‌آباد و رژیم طالبان در کابل مرتبط می‌دانند. زلمی خلیل‌زاد، نماینده پیشین امریکا برای صلح افغانستان، نیز به این باور است که پاکستان با این اقدام قصد دارد طالبان را شرمنده کند.
محمد ابراهیم غفوری، نماینده پیشین افغانستان در سازمان همکاری اسلامی، در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گوید که پاکستان نفوذ قوی در سازمان همکاری اسلامی دارد و از این طریق می‌خواهد به طالبان فشار بیاورد تا در برابر مطالبات اسلام‌آباد تمکین کنند. به گفته او، بیشتر موضع‌گیری‌ها در اعلامیه‌ها و قطع‌نامه‌های این سازمان به کشورهای میزبان برمی‌گردد. او تاکید می‌کند که پاکستان پس از تشدید تنش‌ها با طالبان نشست سازمان همکاری اسلامی را میزبانی کرد تا بر این گروه فشار وارد کند و نیز نشان دهد که اسلام‌آباد در سازمان‌های بین‌المللی و کشورهای اسلامی صاحب جایگاه و نفوذ خاصی است.
نماینده پیشین افغانستان در سازمان همکاری اسلامی می‌افزاید که این سازمان به شکل سنتی با کشورهای عربی، از جمله عربستان سعودی، همسویی دارد و پاکستان نیز به دلیل حمایت کشورهای عربی از نقش برجسته‌ای در این سازمان برخوردار است. به گفته او، در این نشست ممکن است تنها ایران از موضع طالبان درباره آموزش دختران دفاع کند و سایر کشورها از موضع اسلام‌آباد به طالبان واکنش نشان دهند. او همچنین تصریح می‌کند که بیشتر تصامیم این نشست‌ها توصیه‌آمیز هستند و جنبه الزامی ندارند.
زلمی خلیل‌زاد، نماینده پیشین امریکا برای صلح افغانستان، در توییتی نوشته است که پاکستان با برگزاری نشستی درباره آموزش دختران در جوامع اسلامی، باید رهبر طالبان را که محدودیت‌های شدیدی بر آموزش زنان اعمال کرده، شرمنده کند. او همچنین این نشست را حرکت تبلیغاتی در چارچوب تنش‌های اخیر طالبان و پاکستان دانسته است.
با این حال، شماری از زنان و دختران می‌گویند که طالبان به‌خاطر شرمساری و نداشتن دلیل برای ادامه محدودیت‌های خود نتوانسته‌اند در این نشست شرکت کنند. به گفته آنان، نه تنها پاکستان بلکه هر کشور اسلامی دیگری که میزبان چنین نشستی باشد، این گروه حرفی برای گفتن و دلیلی برای دفاع از عملکردهای زن‌ستیزانه و آپارتاید جنسیتی‌اش ندارد.
پریسان (نام مستعار)، یکی از دختران معترض در افغانستان، می‌گوید که طالبان در بیش از سه سال گذشته هر چه در توان داشتند برای سرکوب و حذف زنان تحت عناوین مختلف انجام دادند. به گفته او، طالبان می‌دانند که از عملکردهای زن‌ستیزانه و آپارتاید جنسیتی خود که علیه زنان در افغانستان اعمال کرده‌اند، حتا در سازمان‌های اسلامی نمی‌توانند دفاع کنند. ازاین‌رو، ترجیح می‌دهند که سکوت کنند، زیرا هیچ حرفی برای گفتن و دلیلی برای دفاع از اقدامات خود ندارند.
همچنین برخی از فعالان حقوق بشر می‌گویند که پیام نشست سازمان همکاری اسلامی در پاکستان، خلع سلاح فکری و رد صدور فتوای شرعی طالبان درباره آموزش دختران و زنان است. به گفته آنان، این نشست به صراحت عملکرد طالبان را در تضاد با ارزش‌های دینی توصیف کرده است.
ثریا عزیزی، فعال حقوق بشر، در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گوید که تمرکز طالبان بر این است که نشان دهند تمام فتواهای دینی را در اختیار دارند. به گفته او، طالبان تلاش می‌کنند تا تمام سیاست‌گذاری‌های خود را با استناد به احکام شرعی و فتواهای دینی مشروعیت ببخشند و ازاین‌رو، آموزش زنان را در افغانستان با استناد به فتواهای شرعی خود ممنوع اعلام کرده‌اند.
بانو عزیزی می‌افزاید که شرکت‌کننده‌گان نشست سازمان همکاری اسلامی با استناد به احکام شرعی، منع تحصیل و آموزش زنان را «گناه کبیره» خوانده‌اند. او می‌گوید که پیام این نشست گرفتن ادعای انحصار فتوای شرعی از طالبان است.
این فعال حقوق بشر تاکید می‌ورزد که اگر نماینده‌گان طالبان در این نشست شرکت می‌کردند، تاثیر پیام کنفرانس در خلع سلاح فکری این گروه افزایش می‌یافت. به گفته او، حضور طالبان در چنین نشستی به معنای مشارکت مستقیم آن‌ها در روند خلع سلاح خود از ادعای صدور فتواهای شرعی بود.
از سوی دیگر، ملاله یوسف‌زی، برنده جایزه صلح نوبل، در سخنرانی خود در این نشست از کشورهای اسلامی خواسته است تا رژیم طالبان را به‌عنوان عامل آپارتاید جنسیتی شناسایی کنند. او گفته است که طالبان عملکردهای خود علیه زنان و دختران را با توجیه‌های فرهنگی و مذهبی می‌پوشانند. یوسف‌زی با اشاره به فرمان‌های وضع‌شده طالبان علیه زنان، از رهبران کشورهای اسلامی خواسته است تا به رژیم این گروه مشروعیت ندهند.
برنده جایزه صلح نوبل با ابراز نگرانی درباره وضعیت زنان، تاکید کرده است که طالبان یک نسل کامل از دختران را با اعمال سیاست‌های زن‌ستیزانه خود از بین می‌برند. او از علما و رهبران مسلمان خواسته است که از حذف سیستماتیک زنان و دختران در افغانستان جلوگیری کنند. یوسف‌زی گفته است: «ماموریت طالبان روشن است. آن‌ها می‌خواهند زنان و دختران را از هر جنبه‌ای از زنده‌گی عمومی حذف کنند و آن‌ها را از جامعه پاک کنند. طالبان یک سیستم آپارتاید جنسیتی ایجاد کرده‌اند.»
حسین ابراهیم طه، دبیر کل سازمان همکاری اسلامی، گفته که این سازمان به تضمین و ترویج آموزش دختران در جوامع اسلامی متعهد است. او افزوده که نشست اسلام‌آباد زیر عنوان «آموزش دختران در جوامع اسلامی: چالش‌ها و فرصت‌ها» به‌طور مشترک توسط پاکستان و اتحادیه جهانی مسلمانان سازمان‌دهی شده است.
دبیر کل سازمان همکاری اسلامی گفته که زنان تحصیل‌کرده برای جوامع مسلمان دارایی ارزش‌مندی هستند و مشارکت آنان در پی‌گیری‌های توسعه بسیار مهم است. او افزوده که تصمیمات و قطع‌نامه‌های سازمان همکاری اسلامی در سطح اجلاس سران و نیز جلسات وزیران به اتفاق آرا و بدون هیچ‌گونه ابهامی بر اهمیت آموزش دختران تأکید کرده و تدوین سیاست‌های پایدار و تخصیص بودجه کافی را در اولویت قرار داده است.
همزمان، محمد بن عبدالکریم عیسا، دبیر کل اتحادیه جهان اسلام، در نخستین روز نشست سازمان همکاری اسلامی درباره آموزش دختران، گفته که برخی از گروه‌ها با سوءاستفاده از نام اسلام مانع آموزش دختران می‌شوند. به گفته او، چنین اقداماتی هیچ جایگاهی در اسلام ندارد و تلاش خواهد شد تا با اجماع نظر، ملاحظاتی که به‌نام اسلام مانع آموزش دختران می‌شود، رد گردد. او افزوده که تصورات نادرستی در برخی از جوامع اسلامی وجود دارد، اما علمای اسلامی در این نشست گرد هم آمده‌اند تا این باورها را رد کرده و بیانیه مشترک صادر کنند. او همچنین تصریح کرده که این بیانیه بر ضرورت آموزش زنان برای پیشرفت جامعه تأکید دارد و همه علما و مکاتب اسلامی در این زمینه اتفاق نظر دارند. علاوه بر این، علمای مذاهب مختلف در این نشست توافق کردند که آموزش برای زنان به اندازه مردان ضروری است.
افغانستان در حال حاضر تنها کشوری در جهان است که دختران و زنان در آن از حق آموزش، تحصیل و کار محروم شده‌اند. طالبان در بیش از سه سال گذشته بیش از ۸۰ فرمان ممنوعیت علیه زنان و دختران صادر کرده‌اند که این محدودیت‌ها موجب حذف آنان از بسیاری از جنبه‌های زنده‌گی اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی شده است. این گروه به‌رغم فشارهای داخلی و خارجی، همچنان به اعمال محدودیت‌ها و تشدید سرکوب مطالبات زنان ادامه داده است.
