شماری از باشندهگان ولایت غزنی از افزایش پیهم کرایه خانهها در ماههای اخیر شکایت دارند. آنان میگویند که با گذشت هر ماه، کرایه خانهها افزایش مییابد و این وضعیت فشار اقتصادی سنگینی را بر خانوادههای کرایهنشین وارد کرده است. آنان میافزایند که حتا خانههایی که از امکانات ابتدایی برخوردار نیستند و با مشکل رطوبت و نمزدهگی مواجهاند نیز با کرایههای بلند به کرایه داده میشوند. به گفته این باشندهگان، صاحبخانهها بدون در نظر گرفتن وضعیت اقتصادی کرایهنشینان، کرایهها را به دلخواه خود افزایش میدهند و هیچ نهاد مسئول یا سازوکار نظارتی برای جلوگیری از این روند وجود ندارد.
این باشندهگان در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگویند که بازگشت گسترده مهاجران به کشور، بحران مسکن را در شهر غزنی تشدید کرده است. آنان میافزایند که در گذشته میتوانستند در داخل شهر خانهای با کرایه مناسب پیدا کنند، اما اکنون حتی در حومههای شهر نیز کرایه یک خانه معمولی به ۸ تا ۱۰ هزار افغانی رسیده است. به باور آنان، در شرایطی که بیکاری، کاهش درآمد و افزایش بهای کالاهای اساسی، توان اقتصادی خانوادهها را بهشدت کاهش داده است، افزایش کرایه خانهها فشار مضاعفی بر شهروندان وارد کرده و لازم است برای مهار این روند، اقدامات نظارتی صورت گیرد.
برخی از کرایهنشینان نیز میگویند که برای پرداخت کرایه خانه، ناچار شدهاند بخشی از وسایل ضروری زندهگی خود را بفروشند یا از دیگران قرض بگیرند.
کرایه خانهها در ماههای اخیر در بسیاری از شهرهای افغانستان در سطح بلند باقی مانده و به یکی از جدیترین دغدغههای خانوادههای کرایهنشین تبدیل شده است. در ولایت غزنی نیز باشندهگان مناطق قلعه میری، شهر کهنه، پلان سوم، شهرک مهاجران، شامیر و کلاه سبز میگویند که افزایش هزینه مسکن، فشار اقتصادی بر خانوادههای آنان را تشدید کرده و توان پرداخت کرایه را بهگونه چشمگیری کاهش داده است.
صدیق (مستعار)، یکی از کرایهنشینان شهر غزنی، از افزایش بیپیشینه کرایه خانهها در این شهر شکایت میکند. او میگوید که همزمان با افزایش بهای مواد خوراکی و سایر هزینههای زندهگی، درآمدش از رانندهگی کاهش یافته و دیگر توان پرداخت کرایههای سنگین را ندارد. به گفته او، در ماههای اخیر، بخش بزرگی از درآمدش صرف کرایه خانه میشود و برای تامین سایر نیازهای خانوادهاش با مشکلات جدی روبهرو است.
این کرایهنشین که از راه رانندهگی هزینه زندهگی خانواده ۲۵ نفری خود را تامین میکند، میگوید: «چند سال پیش در منطقه قلعه میری میتوانستیم با سه تا پنج هزار افغانی یک خانه مناسب کرایه کنیم، اما اکنون برای خانهای که حتا امکانات ابتدایی و شرایط مناسب برای زندهگی ندارد، هشت هزار افغانی کرایه میپردازیم. من از راه رانندهگی و برادرم از کار در قصابی هزینههای خانواده را تامین میکنیم، اما با وجود این، پرداخت کرایه خانه هر ماه دشوارتر میشود. وقتی قیمت تیل، روغن و دیگر کالاهای ضروری افزایش یافته، دیگر چیزی از درآمد ما باقی نمیماند و تامین کرایه خانه به بزرگترین نگرانی خانواده تبدیل شده است.»
شمیلا (مستعار)، یکی از باشندهگان منطقه شهر کهنه غزنی، میگوید که افزایش کرایه خانهها در ماههای اخیر، خانوادهاش را با مشکلات جدی اقتصادی روبهرو کرده است. به گفته او، تا چندی پیش کرایه خانه در این منطقه مناسبتر بود، اما اکنون بهای خانهها بهگونه چشمگیری افزایش یافته و پرداخت آن برای بسیاری از خانوادهها دشوار شده است.
این باشنده غزنی میافزاید که پدرش از راه موچیگری هزینههای خانواده را تامین میکند، اما با افزایش کرایه خانه، درآمد او دیگر پاسخگوی هزینه مسکن نیست و خانوادهشان بهسختی از عهده پرداخت کرایه برمیآید.
این دختر میگوید: «چند ماه پیش این خانه را با کرایه ماهانه هشت هزار افغانی گرفتیم، اما اکنون چند ماه کرایه عقبمانده داریم و نتوانستهایم آن را بپردازیم. اگر صاحبخانه از ما بخواهد خانه را تخلیه کنیم، واقعاً نمیدانیم کجا برویم.پدرم تنها از راه موچیگری هزینههای خانواده را تامین میکند و درآمدش فقط برای تهیه نان شب کافی است. با این وضعیت، پرداخت کرایه خانه برای ما به یکی از بزرگترین دغدغههای زندهگی تبدیل شده است.»
زرمینه، یکی دیگر از کرایهنشینان در غزنی، میگوید که افزایش کرایه خانهها در دو سال اخیر، همزمان با بازگشت گسترده مهاجران، دسترسی خانوادههای کمدرآمد به مسکن مناسب را دشوارتر کرده است. به گفته او، حتی خانههایی که از امکانات ابتدایی برخوردار نیستند، با کرایههای بلند به کرایه داده میشوند.
این زن میگوید: «در دو سال گذشته، با افزایش شمار مهاجران، کرایه خانهها هم بهگونه چشمگیری بالا رفته است. پس از بازگشت گسترده مهاجران، وضعیت از گذشته هم دشوارتر شده است. اکنون خانههایی که نمناکاند و تشناب و آشپزخانه مناسب ندارند، با قیمتهای بسیار بلند به کرایه داده میشوند. وقتی بهای خانهها را میشنویم، واقعاً حیران میمانیم که چگونه باید از پس پرداخت آن برآییم.»
زرمینه میافزاید که در دو سال اخیر بارها برای یافتن خانه مناسب جستوجو کرده، اما یا خانهها از امکانات اولیه مانند آب و خدمات ضروری برخوردار نبودهاند و یا اگر شرایط نسبتاً مناسبی داشتهاند، کرایه آنها کمتر از هشت هزار افغانی نبوده است. به گفته او، حتا خانههای دور از جاده اصلی نیز با کرایه سه تا پنج هزار افغانی به اجاره داده میشوند.
زرمینه میگوید: «شوهرم با کراچی کار میکند؛ بعضی روزها کار پیدا میشود و بعضی روزها هیچ درآمدی ندارد. با چنین درآمد ناپایداری، پرداخت کرایه خانه هر ماه به یکی از بزرگترین نگرانیهای خانواده ما تبدیل شده است.»
شفیع، یکی دیگر از باشندهگان غزنی، میگوید که ادامه افزایش کرایهخانهها در نبود نظارت، زندهگی را برای کرایهنشینان هر روز دشوارتر میکند. به گفته او، در شرایطی که بیکاری و مشکلات اقتصادی افزایش یافته، بسیاری از خانوادهها توان پرداخت کرایههای سنگین را ندارند، اما بهدلیل کمبود خانههای کرایی، ناچارند شرایط مالکان را بپذیرند.
این باشنده غزنی میگوید: «کرایهخانهها در ماههای اخیر بهگونه بیسابقهای افزایش یافته است. بازگشت گسترده مهاجران و افزایش تقاضا برای خانههای کرایی و گروی، زمینه را برای بالا رفتن قیمتها فراهم کرده است. در چنین وضعیتی، بسیاری از مالکان کرایهها را به دلخواه خود افزایش میدهند، زیرا میدانند اگر یک کرایهنشین توان پرداخت نداشته باشد، بهسرعت کرایهنشین دیگری جای او را میگیرد. به همین دلیل، بسیاری از خانوادهها ناچارند یا کرایههای سنگین را بپردازند یا خانه را تخلیه کنند.»
بررسیهای روزنامه ۸صبح نشان میدهد که هماکنون بهای کرایه خانه در ولایت غزنی، بسته به موقعیت و امکانات، در حومههای شهر بین ۴ تا ۶ هزار افغانی و در داخل شهر بین ۸ تا ۱۵ هزار افغانی در ماه متغیر است.
این در حالی است که پیش از این، وزارت عدلیه طالبان با نشر اعلامیهای به رهنمایان معاملات و مالکان خانهها هشدار داده بود که از افزایش خودسرانه کرایهها خودداری کنند و تاکید کرده بود که متخلفان با پیگرد قانونی روبهرو خواهند شد. با وجود این، گفتههای باشندهگان و بررسیهای میدانی نشان میدهد که این هشدارها تا کنون تاثیر چشمگیری بر مهار افزایش کرایه خانهها نداشته و بهای مسکن در غزنی همچنان روند صعودی خود را حفظ کرده است.
