شماری از باشنده‌گان ولسوالی دشت ارچی کندز می‌گویند که زنان به خدمات صحی و داکتر زن، به‌ویژه متخصصان نسایی و ولادی، دسترسی ندارند. به گفته آنان، این ولسوالی در گذشته نیز تحت کنترل طالبان بوده و اکنون نیز از خدمات صحی محروم است.
تعدادی از باشنده‌گان ولسوالی دشت ارچی می‌گویند که یک کلینیک و چند مرکز صحی فرعی در این ولسوالی وجود دارد، اما هیچ داکتر زنانه‌ای در آن‌ها حضور ندارد. به گفته آنان، تنها یک قابله در مرکز ولسوالی فعالیت می‌کند. آنان تاکید می‌کنند که در این مرکز صحی هیچ داکتر متخصص و دارویی وجود ندارد و حتا به بیماری‌های سطحی نیز رسیده‌گی نمی‌شود.
این باشنده‌گان دشت ارچی می‌گویند که به بیماران نسایی و ولادی در این مراکز صحی رسیده‌گی نمی‌شود و مردم مجبورند بیماران‌شان را به مرکز شهر انتقال دهند. برخی از آن‌ها در مسیر راه جان خود را از دست می‌دهند.
محمداسلم، یکی از باشنده‌گان ولسوالی دشت ارچی، می‌گوید که در گذشته این ولسوالی درگیر جنگ بود و مردم به هیچ چیزی دسترسی نداشتند و حالا نیز مراکز صحی هیچ چیزی ندارند. به گفته او، مردم در این ولسوالی به داکتر، متخصص و دارو دسترسی ندارند.
این باشنده دشت ارچی می‌افزاید: «سه مرکز صحی این‌جا فعالند، اما هیچ اثری از خدمات در آن‌ها احساس نمی‌شود؛ چون هیچ دارویی ندارند و داکتر متخصص نسایی و ولادی هم وجود ندارد. وقتی بیماران نسایی-ولادی را می‌بریم، می‌گویند که باید به مرکز شهر منتقل شود. ما در گذشته درگیر جنگ بودیم و آواره و بیچاره، و حالا هم وضعیت همین‌طور است.»
یک زن از دشت ارچی که نمی‌خواهد نامش در گزارش ذکر شود، می‌گوید که در زمان حکومت پیشین، این ولسوالی تحت کنترل طالبان بود و دختران به مکتب نمی‌رفتند؛ حتا هیچ دختر و زن باسوادی در این ولسوالی پیدا نمی‌شود.
این زن می‌گوید: «دخترانم به مدرسه می‌روند، اما اگر مکتب تا صنف دوازدهم باز بود، حتماً دخترانم را به مکتب می‌فرستادم تا داکتر شوند. این‌جا داکتر زنانه وجود ندارد و زنان با مشکلات زیادی مواجه هستند. مردان ما، ما را به داکتر مرد نمی‌برند و ما در هنگام بارداری و بیماری‌ها درد می‌کشیم.»
امان‌الله، یکی از بزرگان ولسوالی دشت ارچی، می‌گوید که این ولسوالی مناطق دوردستی دارد که به خدمات صحی دسترسی ندارند. به گفته این بزرگ قومی، مردان در این ولسوالی بسیار مذهبی هستند و زنان خود را نزد داکتر مرد نمی‌برند.
این باشنده کندز می‌افزاید: «به مراکز صحی توجه کافی نشده است. در ساحه‌ای که کلینیک داریم، امکانات لازم برای حل مشکلات ولادت یا ارایه خدمات اولیه صحی وجود ندارد. در مرکز صحی ولسوالی نیز عمل جراحی برای بیماران آپاندیس و دیگر مریضان انجام نمی‌شود. فقط چند بستر محدود وجود دارد که کافی نیست.»
این در حالی است که مسوولان صحت عامه طالبان در کندز مشکلات صحی در این ولسوالی را می‌پذیرند. آنان می‌گویند که تلاش دارند در مناطق دوردست مراکز صحی سیار ارسال کنند. اما مردم محل می‌گویند که هنوز مراکز صحی سیار را ندیده‌اند و این مراکز پاسخگوی نیازهای آنان نیستند.
باشنده‌گان دشت ارچی کندز در حالی از نبود داکتر زنانه و عدم متخصص نسایی ولادی در این ولسوالی شکایت دارند که طالبان در بیش از سه سال گذشته تمام نهادهای آموزشی بالاتر از صنف ششم و مراکز تحصیلی به شمول انستیتوت‌های طبی را به روی دختران و زنان بسته‌اند.
قبل از این، روزنامه ۸صبح در گزارشی از ولایت کندز دریافته بود که شماری از دختران پس از بسته شدن دروازه‌های مکتب‌های دخترانه، به مدرسه‌های دینی طالبان رجوع کرده‌اند. براساس یافته‌های این گزارش، طالبان در مدرسه‌های دینی به دختران می‌گویند که آنان برای خدمت به مردان آفریده شده‌اند و نباید در امور سیاسی و دیگر مسایل دولتی دخالت داشته باشند.
براساس یافته‌های این گزارش، دخترانی که در مدارس دینی تحت حاکمیت طالبان مصروف فراگیری آموزه‌های دینی‌اند، حاضرند همسر دوم، سوم یا چهارم جنگ‌جویان این گروه شوند و این امر برای‌شان پذیرفتنی و مقبول است. همچنین در این مدرسه‌های دینی دختران توسط استادان‌شان به ازدواج با طالبان تشویق می‌شوند و استادان، از دختران خواستگاری می‌کنند تا زن جنگ‌جویان طالبان شوند.
طالبان در ریاست معارف کندز گفته‌اند که در حال حاضر ۵۰۰ باب مکتب و ۸۰۰ باب مدرسه دینی در این ولایت فعالیت دارند که اکثریت مدارس در دو سال پسین ایجاد شده‌اند.
