• 8AM.MEDIA
  • پښتو ویب‌پاڼه
  • English Website
  • اۉزبېکچه ویب‌سایت
۲۵ عقرب ۱۴۰۵ - ۱۶ نومبر ۲۰۲۶
۸صبح
Donate
  • صفحه نخست
  • اخبار
    • افغانستان
    • جهان
  • گزارش‌ها
    • گزارش‌های روز
    • گزارش‌های تحقیقی
  • مصاحبه‌ها
  • تحلیل و یادداشت
    • زنگ اول
    • تحلیل‌ها
    • دیدگاه و یادداشت
    • ترجمه
  • جامعه
    • شهروند خبرنگاری
    • دموکراسی و حقوق بشر
    • حقوق زنان
    • محیط زیست
    • صحت و سلامتی
  • اقتصاد و توسعه
  • زنان
    • سخن زن
    • نامه‌ای برای فردا
    • ریزموج‌ها
  • فرهنگ و هنر
    • ادبیات
    • سینما
    • موسیقی
    • داستان
  • ورزش
  • ویژه‌ها
    • صفحه ویژه پنج‌ساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه جام‌ جهانی ۲۰۲۶
    • صفحه ویژه چهارساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه مهاجرت
    • صفحه ویژه به‌سوی برابری
    • ویژه‌نامه سه‌ساله‌گی فروپاشی جمهوریت
    • صفحه ویژه ۸ مارچ
    • دوسالگی سقوط و حاکمیت دوباره طالبان
    • صفحه گزارش ویژه ملا هبت‌الله
    • صفحه‌ی ویژه ایستادگی برای آموزش
    • صفحه ویژه نصاب آموزشی در دوران حاکمیت طالبان
    • صفحه ویژه نوروز
    • صفحه ویژه تحولات اوکراین
  • ارتباط با ما
    • درباره ما
    • جوایز سالانه روزنامه ۸صبح
    • ارسال مقاله
    • تماس با ما
    • درخواست تبلیغات
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج
  • صفحه نخست
  • اخبار
    • افغانستان
    • جهان
  • گزارش‌ها
    • گزارش‌های روز
    • گزارش‌های تحقیقی
  • مصاحبه‌ها
  • تحلیل و یادداشت
    • زنگ اول
    • تحلیل‌ها
    • دیدگاه و یادداشت
    • ترجمه
  • جامعه
    • شهروند خبرنگاری
    • دموکراسی و حقوق بشر
    • حقوق زنان
    • محیط زیست
    • صحت و سلامتی
  • اقتصاد و توسعه
  • زنان
    • سخن زن
    • نامه‌ای برای فردا
    • ریزموج‌ها
  • فرهنگ و هنر
    • ادبیات
    • سینما
    • موسیقی
    • داستان
  • ورزش
  • ویژه‌ها
    • صفحه ویژه پنج‌ساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه جام‌ جهانی ۲۰۲۶
    • صفحه ویژه چهارساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه مهاجرت
    • صفحه ویژه به‌سوی برابری
    • ویژه‌نامه سه‌ساله‌گی فروپاشی جمهوریت
    • صفحه ویژه ۸ مارچ
    • دوسالگی سقوط و حاکمیت دوباره طالبان
    • صفحه گزارش ویژه ملا هبت‌الله
    • صفحه‌ی ویژه ایستادگی برای آموزش
    • صفحه ویژه نصاب آموزشی در دوران حاکمیت طالبان
    • صفحه ویژه نوروز
    • صفحه ویژه تحولات اوکراین
  • ارتباط با ما
    • درباره ما
    • جوایز سالانه روزنامه ۸صبح
    • ارسال مقاله
    • تماس با ما
    • درخواست تبلیغات
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج
۸صبح
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج

چرا دیورند خودش را برای افغانستان خاص می‌کند؟

محب بابک محب بابک
۲۵ عقرب/آبان ۱۴۰۵ - ۱۶ نومبر ۲۰۲۶ [t_time:1794800862]
Magnific

Magnific

افغانستان امروزی به‌عنوان یک کشور مستقل، محصول استعمار است و با مترومعیار دو قدرت بزرگ، بریتانیا و روسیه تزاری، شکل گرفته است. مرزهای افغانستان نیز در دوره امیر عبدالرحمان‌خان (۱۸۸۰م.) و در تفاهم میان این دو قدرت، خط‌کشی شد و جغرافیای امروزی آن را شکل داد.

افغانستان با کشورهای ایران، ترکمنستان، تاجیکستان، چین و پاکستان مرز مشترک دارد. در این میان، مرز دیورند میان افغانستان و پاکستان یکی از بحرانی‌ترین و چالش‌برانگیزترین مرزها برای هر دو کشور بوده است؛ نزاع بر سر آن را می‌توان هم‌عمر کشور پاکستان دانست.

این مرز در ۱۲ نوامبر ۱۸۹۳، میان نماینده بریتانیا، سر هنری مورتیمر دیورند، و امیر عبدالرحمان‌خان به امضا رسید. این تفاهم‌نامه در سال‌های ۱۹۰۵، ۱۹۱۹، ۱۹۲۱ و ۱۹۳۰م. نیز ازسوی حکومت‌های بعدی افغانستان مورد تایید قرار گرفت.

تشکیل کشور پاکستان در سال ۱۹۴۷م. را می‌توان آغاز یک بحران مرزی برای افغانستان دانست؛ زیرا پس‌از شکل‌گیری این کشور، اکثر حاکمان افغانستان تفاهم‌نامه دیورند را پایان‌یافته دانسته‌اند. این در حالی است که نهادهای بین‌المللی مرز دیورند را به‌عنوان مرز میان این دو کشور به‌رسمیت شناخته‌اند.

پرسش اصلی این است که چرا از میان مرزهایی که تحت تاثیر استعمار و قدرت‌های بزرگ شکل گرفته‌اند، تنها مرز دیورند برای افغانستان اهمیت ویژه‌ای دارد و حاکمان افغان آن را «خط فرضی» می‌دانند؟ این یادداشت تلاش می‌کند به این پرسش در بستر تاریخی افغانستان پس‌از ۱۸۸۰م. پاسخ دهد و منطق خاص‌شدن این مرز را برای حاکمان بعدی افغانستان توضیح دهد.

امیر عبدالرحمان‌خان و مرزهای افغانستان

در مورد افغانستان و شکل‌گیری این کشور، دیدگاه‌های متعدد و متفاوتی وجود دارد. دیدگاه «ناسیونالیسم افغانی» تاریخ رسمی این کشور را از سال ۱۷۴۷م. به این‌سو به‌رسمیت می‌شناسد و پیشینه پنج‌هزارساله تاریخی را نیز به آن پینه می‌زند. اما در دیدگاه انتقادی، یا به‌عبارت دقیق‌تر، دیدگاه دانشگاهی، افغانستان امروزی از سال ۱۸۸۰م. آغاز می‌شود و امیر عبدالرحمان‌خان نخستین مامور اجرایی آن به‌شمار می‌رود. براین اساس، مرزهای افغانستان در آن دوره و برپایه تفاهم میان دو قدرت بزرگ، هند بریتانوی و روسیه تزاری، شکل گرفته است.

دیدگاه ناسیونالیسم افغانی برای اثبات فرضی‌بودن مرز دیورند، بر تحمیلی‌بودن آن تاکید می‌کند؛ اما واقعیت تاریخی آن است که افغانستان نیز به‌طور کلی نتیجه تحمیل و تفاهم دو قدرت بزرگ است. انگلیس‌ها پس‌از دو جنگ مهم در این منطقه به این نتیجه رسیدند که افغانستان را به‌عنوان یک منطقه حایل به‌رسمیت بشناسند.

براساس یادداشت‌های امیر عبدالرحمان‌خان در کتاب تاج‌التواریخ که به او منسوب است، امیر از میان مناطق مرزی افغانستان، بدخشان امروزی را جزو قلمرو خود نمی‌دانست؛ با این استدلال که کنترل این منطقه به‌دلیل دورافتاده‌گی از مرکز افغانستان و کوهستانی‌بودن آن دشوار است. با این وجود، انگلیس‌ها این منطقه را با اجبار بر قلمرو او افزودند و درنتیجه، مرزهای کشور تثبیت شد.

ناسیونالیسم افغانی و مرز دیورند

با شکل‌گیری پاکستان که پشتون‌ها را در دو سوی مرز دیورند تقسیم کرد، نزاع مرزی آغاز شد و این بحران تا امروز ادامه یافته است. اگر به تاریخ افغانستان پس‌از کودتای سردار محمدداوودخان نگاه کنیم، مساله مرز دیورند در تمام تحولات این کشور آشکار است و همواره در این تحولات نقش تعیین‌کننده داشته است؛ یا به‌عبارت دیگر، یکی از عوامل مهم دگرگونی‌های حکومت افغانستان دانسته می‌شود.

حاکمان پشتون در طول سال‌هایی که مرز دیورند را فرضی خوانده‌اند، استدلال می‌کنند که تحمیل این مرز باعث شده که این قوم در دو کشور تقسیم شود. براین اساس، آن‌ها تاکید می‌کنند که «پشتونستان بزرگ» باید بخشی از خاک افغانستان باشد. اگر این استدلال را درنظر بگیریم، تمام مرزهای افغانستان باعث شده‌اند که قومیت‌های دیگر نیز در دوسوی مرز و در قلمروهای ملی جداگانه قرار بگیرند. بدخشان بزرگ تاجیکان را میان تاجیکستان و افغانستان تقسیم کرده است. اوزبیک‌ها و ترکمن‌ها در شمال افغانستان در دوسوی آمو مانده‌اند و در غرب، میان ایران و افغانستان نیز چنین وضعیتی به وجود آمده است. با این وجود، آن‌چه درباره ادعای حاکمان افغان پرسش‌برانگیز است، این است که حتا یک بار نیز ازسوی آنان درباره این مرزها سخنی گفته نشده است؛ درحالی‌که این مرزها ازنظر حقوقی و تاریخی هیچ تفاوتی با مرز دیورند ندارند.

به‌نظر می‌رسد ریشه اصلی این بحث، پیش‌از شکل‌گیری پاکستان، به شکل‌گیری ایده «ناسیونالیسم افغانی» برمی‌گردد که در دوره امیر حبیب‌الله‌خان ازسوی محمود طرزی مطرح شد. براساس دیدگاه او، شاخص‌های دولت بر محور هویت ملی افغانی و زبان افغانی (پشتو) اساس‌گذاری شد؛ طرحی که ازسوی حاکمان بعدی به‌صورت جدی دنبال شد، به‌خصوص در دوره‌های امان‌الله‌خان و نادرشاه. اگرچه این ایده نتوانست برای افغانستان یک دولت باثبات و یک جامعه مترقی و پیشرو فراهم سازد، اما در دوره‌های مختلف قربانیان فراوانی گرفت و مردم و جامعه افغانستان هنوز هزینه آن را می‌پردازند.

داوودخان در دوره جمهوریت اول، این مساله را بر محور «پشتونستان‌خواهی» مطرح کرد و آن را به‌اندازه‌ای برجسته ساخت که رابطه افغانستان با پاکستان سخت پرتنش شد. در نظام‌های بعدی افغانستان نیز این ایده پی‌گیری شد. ازاین‌رو، مساله مرز دیورند با خواست‌های قومی و ناسیونالیسم افغانی ارتباط مستقیم دارد و در همین چهارچوب است که می‌توانیم آن را درک کنیم.

حاصل کلام این‌که، مرز دیورند، مانند تمام مرزهای این کشور، مرزی پایان‌یافته و به‌رسمیت‌شناخته‌شده است و ادعای مرزی در این باب، یک خواست قومی بر محور ناسیونالیسم افغانی است. این ایده، چنان‌که از بنیاد به‌دنبال یکسان‌سازی فرهنگی ـ قومی در این کشور بوده، تنها به یک مرز کشور توجه دارد و آن را فرضی می‌خواند. این در حالی است که مرز دیورند ازسوی امیر عبدالرحمان‌خان، امضا شده و حاکمان افغان در حکومت‌های بعدی نیز آن را تایید کرده‌اند. واکنش داوودخان، داکتر نجیب‌الله و درنهایت طالبان در برابر این مرز، براساس خوی قبیله‌ای و قومی بوده است؛ واکنشی که نتیجه‌ای جز عقب‌گرد و افزایش بحران افغانستان نداشته و ندارد. تمام اسناد تاریخی و بین‌المللی نشان می‌دهند که مرز دیورند، سرحد رسمی دو کشور را مشخص کرده است. از این جهت، ادعاهای حاکمان افغان درباره فرضی‌بودن این مرز یا پایان‌یافتن اعتبار آن پس‌از به‌وجودآمدن کشور پاکستان، اغلب در لحظه‌های مهم تاریخی و با هدف کسب مشروعیت و محبوبیت داخلی مطرح شده‌اند.

ShareتوئیتارسالارسالShare

مطالب مرتبط

عراقچی برای شرکت در نشست سازمان همکاری اقتصادی به پاکستان رفت
اخبار

عراقچی برای شرکت در نشست سازمان همکاری اقتصادی به پاکستان رفت

۲۴ عقرب/آبان ۱۴۰۵ - ۱۵ نومبر ۲۰۲۶ [t_time:1794770393]
تهران خواستار گسترش همکاری‌های زراعتی با طالبان شد
اخبار

تهران خواستار گسترش همکاری‌های زراعتی با طالبان شد

۲۴ عقرب/آبان ۱۴۰۵ - ۱۵ نومبر ۲۰۲۶ [t_time:1794767195]
طالبان و ایران بر فعالیت ۲۴ ساعته گمرک‌ها توافق کردند
اخبار

طالبان و ایران بر فعالیت ۲۴ ساعته گمرک‌ها توافق کردند

۲۴ عقرب/آبان ۱۴۰۵ - ۱۵ نومبر ۲۰۲۶ [t_time:1794751849]

تازه‌ترین مطالب

در حال بارگذاری تازه‌ترین مطالب...

پربازدیدترین مطالب

  • آرزوهای یک دختر و بی‌مهری‌ دنیا

    آرزوهای یک دختر و بی‌مهری‌ دنیا

    Share
    Share توئیت
  • النینوی قوی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ و آینده آب‌وهوای افغانستان

    Share
    Share توئیت
  • قتل ذبیح‌الله در کابل؛ پسر یک مقام ارشد وزارت داخله طالبان متهم است

    Share
    Share توئیت
  • عکس‌های بالاتنه برهنه کیت میدلتون چاپ می‌شود

    Share
    Share توئیت
  • خیلی‌ها نباید این کتاب را بخوانند؛ گفت‌وگو با حمیرا قادری

    Share
    Share توئیت

پادکست

8am Media | پادکست ۸صبح
8am Media | پادکست ۸صبح

پادکست‌‌های ۸صبح که با حضور کارشناسان، تحلیل‌گران و فعالین سیاسی و مدنی برگزار می‌گردد، مسایل عمده و اساسی جامعه افغانستان و نیز مسایل جهانی مرتبط به افغانستان به بحث گرفته می‌شود. ۸صبح، چهار پادکست تولید می‌کند که شامل دو پادکست به زبان فارسی زیر نام پادکست هفتگی، سخن زن، یک پادکست به زبان پشتو زیر عنوان ژوري خبري و یک پادکست دیگر به نام «Insights» به زبان انگلیسی است.

The 8am Media podcasts, featuring experts, analysts, and political and civil activists, discuss major and fundamental issues of Afghan society as well as global issues related to Afghanistan. 8am Media produces four podcasts, including two in Persian: the weekly podcast ”Sokhan e Zan,” one in Pashto titled ”Zhowari Khbaray,” and another in English called ”Insights.”

ریزموج‌ها/12: گفت‌وگو با نازنین ولی
ریزموج‌ها/12: گفت‌وگو با نازنین ولی
ریزموج‌ها/12: گفت‌وگو با نازنین ولی
۱۸ عقرب ۱۴۰۵ - ۹ نومبر ۲۰۲۶
سخن زن/62: پنج سال مبارزه؛ راهی که خودم ساختم
۹ عقرب ۱۴۰۵ - ۳۱ اکتوبر ۲۰۲۶
سخن زن/61: روایتی از پشت میله‌ها؛ در زندان‌های طالبان چه بر زنان می‌گذرد؟
۲۹ میزان ۱۴۰۵ - ۲۱ اکتوبر ۲۰۲۶
ریزموج‌ها/11: گفت‌وگو با سلسله محبوب
۱۸ میزان ۱۴۰۵ - ۱۰ اکتوبر ۲۰۲۶
سخن زن/60: از خاکسترهای کابل تا تیغه جراحی: روایت مقاومت و رویای ناتمام مریم
۲۹ سنبله ۱۴۰۵ - ۲۰ سپتمبر ۲۰۲۶
Search Results placeholder
دیتابیس کشتار اگسا
۸صبح

پرخواننده‌ترین روزنامه‌ افغانستان
صاحب امتیاز: سنجر سهیل
ایمیل: [email protected]
رییس اجرایی: پرویز کاوه
ایمیل: [email protected]
دبیر تحلیل‌ها: ب. آمون‌پور
پذیرش مقالات و اعلان: [email protected]

بیشتر بخوانید

چرا دیورند خودش را برای افغانستان خاص می‌کند؟

ننگرهار؛ فقر و بیکاری زنان و کودکان را به گدایی کشانده است

درمان‌های سنتی سینه‌بغل؛ تهدیدی جدی برای جان کودکان در افغانستان

شهرک احمدشاهی مینه لشکرگاه؛ چرا کارمندان پیشین از دریافت نیمی از سهم زمین محروم می‌شوند؟

فاکس‌نیوز: ایران دو افسر نیروی دریایی امریکا را تهدید به ردیابی کرد

تحلیل‌ها

مهاجرت به‌عنوان همه‌پرسی خاموش علیه طالبان

افزایش کشت خشخاش در افغانستان؛ صف‌آرایی روسیه و طالبان در برابر سازمان ملل

از خروج امریکا تا بازگشت روسیه؛ مسکو چه نقشه‌ای برای افغانستان دارد؟

نتانیاهو می‌رود یا می‌ماند؟

اقتصاد بقا در افغانستان؛ گذار از تولید و اشتغال به تأمین نیازهای اولیه

© کپی‌رایت ۲۰۲۶؛ کلیه حقوق برای روزنامه ۸صبح محفوظ است.

۸صبح
استفاده از کوکی‌ها

برای ارائه بهترین تجربه، ما از فناوری‌هایی مانند کوکی‌ها برای ذخیره و/یا دسترسی به اطلاعات دستگاه استفاده می‌کنیم. رضایت شما برای استفاده از این فناوری‌ها به ما اجازه می‌دهد داده‌هایی مانند رفتار مرور در سایت یا شناسه‌های منحصربه‌فرد را پردازش کنیم. عدم رضایت یا پس گرفتن رضایت ممکن است بر برخی ویژگی‌ها و عملکردها تأثیر منفی بگذارد.

عملکردی Always active
ذخیره‌سازی یا دسترسی فنی به اطلاعات، صرفاً برای هدف قانونیِ فعال‌سازی استفاده از یک سرویس مشخص که به‌طور صریح توسط مشترک یا کاربر درخواست شده است، ضروری می‌باشد.
تنظیمات
ذخیره‌سازی یا دسترسی فنی به اطلاعات برای هدف قانونیِ ذخیره ترجیحاتی که توسط مشترک یا کاربر درخواست نشده‌اند، ضروری می‌باشد.
آمار
ذخیره‌سازی یا دسترسی فنی که صرفاً برای اهداف آماری استفاده می‌شود. The technical storage or access that is used exclusively for anonymous statistical purposes. Without a subpoena, voluntary compliance on the part of your Internet Service Provider, or additional records from a third party, information stored or retrieved for this purpose alone cannot usually be used to identify you.
بازاریابی
ذخیره‌سازی یا دسترسی فنی برای ایجاد پروفایل‌های کاربری جهت ارسال تبلیغات یا ردیابی کاربر در یک وب‌سایت یا در چندین وب‌سایت مورد نیاز است.
  • Manage options
  • Manage services
  • Manage {vendor_count} vendors
  • Read more about these purposes
مشاهده تنظیمات
  • {title}
  • {title}
  • {title}
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج
برگشت به 8am.media
پښتو ویب‌پاڼه
English Website
اۉزبېکچه ویب‌سایت
  • صفحه نخست
  • اخبار
    • افغانستان
    • جهان
  • گزارش‌ها
    • گزارش‌های روز
    • گزارش‌های تحقیقی
  • مصاحبه‌ها
  • تحلیل و یادداشت
    • زنگ اول
    • تحلیل‌ها
    • دیدگاه و یادداشت
    • ترجمه
  • جامعه
    • شهروند خبرنگاری
    • دموکراسی و حقوق بشر
    • حقوق زنان
    • محیط زیست
    • صحت و سلامتی
  • اقتصاد و توسعه
  • زنان
    • سخن زن
    • نامه‌ای برای فردا
    • ریزموج‌ها
  • فرهنگ و هنر
    • ادبیات
    • سینما
    • موسیقی
    • داستان
  • ورزش
  • ویژه‌ها
    • صفحه ویژه پنج‌ساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه جام‌ جهانی ۲۰۲۶
    • صفحه ویژه چهارساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه مهاجرت
    • صفحه ویژه به‌سوی برابری
    • ویژه‌نامه سه‌ساله‌گی فروپاشی جمهوریت
    • صفحه ویژه ۸ مارچ
    • دوسالگی سقوط و حاکمیت دوباره طالبان
    • صفحه گزارش ویژه ملا هبت‌الله
    • صفحه‌ی ویژه ایستادگی برای آموزش
    • صفحه ویژه نصاب آموزشی در دوران حاکمیت طالبان
    • صفحه ویژه نوروز
    • صفحه ویژه تحولات اوکراین
  • ارتباط با ما
    • درباره ما
    • جوایز سالانه روزنامه ۸صبح
    • ارسال مقاله
    • تماس با ما
    • درخواست تبلیغات

© کپی‌رایت ۲۰۲۶؛ کلیه حقوق برای روزنامه ۸صبح محفوظ است.