آتش‌بس سه‌روزه عید فطر پایان یافت. طالبان پیش از عید اعلام کردند که برای سه روز آتش‌بس می‌کنند، اما این روند تمدید نخواهد شد. دولت هرچند در سهم خود به آتش‌بس دایمی چشم دوخته بود، اما گفت که به رعایت اصول آتش‌بس عیدی متعهد است. با این حال در جریان سه روز گذشته با وجود برقراری آتش‌بس، نزدیک به ۲۰ تن کشته و حدود ۳۵ تن دیگر زخمی شدند. انفجارها در کابل، قندهار، کندز و غور و درگیری‌ها در ارزگان و کاپیسا مواردی از این خشونت‌ها بود که بیشتر به غیرنظامیان تلفات وارد کرد. طالبان مسوولیت انفجارها را بر عهده نگرفتند، اما تایید کردند که در درگیری‌ها کاروان‌های اکمالاتی نیروهای امنیتی را هدف قرار داده‌اند. هرچند شماری از مقام‌های محلی، طالبان را به نقض آتش‌بس متهم کردند، اما این گروه انتقال اکمالات از نقاط زیر کنترل طالبان در چنین شرایط را سوءاستفاده از آتش‌بس می‌داند. قرار است نهادهای امنیتی به زودی پس از ارزیابی این روند، نتایج‌شان از آتش‌بس عید را اعلام کنند. با این حال خشونت‌ها در ماه رمضان نیز بی‌پیشینه بوده است. براساس آمارها، هرچند میانگین قربانیان در جریان سال ۲۰۲۱ به ۷۵ نفر می‌رسید، اما این آمار در ۲۳ روز رمضان ۱۲۵ کشته در روز بوده است. مقام‌ها در حکومت می‌گویند که براساس گزارش‌ها، طالبان تلاش دارند که به حملات پُرشتاب پس از آتش‌بس دست بزنند. سفارت امریکا نیز در کابل به شهروندان کشورش از بدتر شدن وضعیت امنیتی افغانستان هشدار داده است. این در حالی است که دولت و طالبان دوباره به میز مذاکره بازگشته و توافق کرده‌اند که این روند را پس از عید ادامه دهند.
آتش‌بس خونین عید
براساس آن‌چه طالبان گفته بودند، آتش‌بس سه‌روزه برای عید فطر با سپری شدن عید، پایان یافته است. گروه طالبان روز دوشنبه، بیستم ثور، اعلام کرد که برای سه روز عید آتش‌بس می‌کند. بدین ترتیب رهبران این گروه به جنگ‌جویان‌شان دستور دادند که حملات تعرضی‌شان را در جریان روزهای عید متوقف کنند. با این حال در این پیام توصیه شد که افراد طالبان می‌توانند در صورت حمله نیروهای امنیتی بر مناطق‌شان، از آن نگه‌داری و دفاع کنند. دولت هرچند در پاسخ به این اقدام بر آتش‌بس دایمی تاکید کرد، اما محمداشرف غنی، رییس جمهور کشور، دستور داد که نیروهای امنیتی به احترام عید، آتش‌بس را مراعات کنند. طالبان پیش‌تر به گفته‌اند که این آتش‌بس برای سه روز است و آتش‌بس دایمی به یک سلسله پیش‌رفت‌ها و رسیدن به اهداف بزرگ‌تر نیاز دارد.
با وجود آتش‌بس دو طرف در عید فطر، مواردی از خشونت‌ها در کشور ثبت شد که در مقایسه با آتش‌بس‌های گذشته، تلفات بیش‌تری داشت. مقام‌ها در قندهار روز اول عید اعلام کردند که در نتیجه دو انفجار جداگانه در این ولایت، هفت غیرنظامی کشته و سه تن‌شان زخمی شده‌اند. اولین رویداد در ساحه «صالحان» از مربوطات ولسوالی پنجوایی رخ داد و در آن یک موتر نوع «تاکسی» هدف انفجار ماین کنار جاده‌ای قرار گرفت. به گفته پولیس قندهار، در نتیجه این انفجار دو کودک کشته و سه تن دیگر، به شمول دو کودک زخمی شدند. دومین انفجار حوالی ساعت ۱۰:۰۰ پیش از چاشت روز پنج‌شنبه، بیست‌وسوم ثور، مصادف با روز اول عید رخ داد که در پی آن پنج غیرنظامی کشته شدند. این رویداد در ولسوالی میوند آن ولایت اتفاق افتاد و همه قربانیان رویداد را غیرنظامیان تشکیل می‌دادند که کودکان و زنان را نیز شامل بود. مسوولیت هر دو رویداد را فرد یا گروهی بر عهده نگرفت.
در کندز نیز شهروندان عیدشان را با انفجار آغاز کردند. در پی انفجار ماین در ساحه «زیر دوره» از مربوطات شهر کندز، دست‌کم دو غیرنظامی به شمول یک کودک کشته و ۱۴ تن دیگر که کودکان را نیز در بر می‌گرفت، زخمی شدند. این انفجار حوالی ساعت ۱۰:۳۰ رخ داد و مسوولیت آن را هیچ فرد یا گروهی عهده‌دار نشد. سرانجام آتش‌بس عید فطر در روز دوم آن خونین‌تر شد. انفجار ماین کارگذاری شده در ولسوالی شکردره کابل جان ۱۲ تن را گرفت. این رویداد حوالی ساعت ۱:۳۰ پس از چاشت روز جمعه، بیستوچهارم ثور، مصادف با روز دوم عید رخ داد و در میان کشته‌‌گان مفتی نعمان، ملا‌امام مسجد، نیز شامل بود. مسوولان امنیتی تصریح کردند که در این انفجار بیش از ۱۵ تن دیگر کشته شده‌اند. طالبان با نشر اعلامیه‌ای دست داشتن در این رویداد را رد کردند و آن را کار حلقات حکومتی خواندند. با این حال هیچ گروهی مسوولیت این رویداد را نپذیرفت.
در ادامه و پس از چاشت همان روز، مسوولان در ولایت‌های ارزگان و کاپیسا از حمله گروه طالبان بر کاروان اکمالاتی نیروهای امنیتی خبر دادند. به گفته مسوولان محلی در ارزگان، جنگ‌جویان طالبان در ساحه «کلاجوی» شاهراه ارزگان ـ قندهار بر کاروان اکمالاتی نیروهای امنیتی حمله کردند که در نتیجه آن تلفاتی بر نیروهای امنیتی وارد شده است. مسوولان اما در مورد شمار دقیق تلفات معلومات ندادند. در رویداد دیگر، جنگ‌جویان طالبان بر «قرارگاه شهید امرالله» در مربوطات شهر ترینکوت، مرکز این ولایت هجوم بردند. در این حمله یک نیروی امنیتی کشته و یک تن دیگر زخمی شد. مسوولان محلی ارزگان طالبان را به نقض آتش‌بس متهم کردند.
در کاپیسا نیز کاروان اکمالاتی نیروهای امنیتی هدف ماین کنار جاده‌ای گروه طالبان قرار گرفت. به گفته مسوولان امنیتی، این رویداد چاشت همان روز در ساحه «قورغل عیساخیل» از مربوطات ولسوالی تگاب آن ولایت رخ داده است. براساس آمارها، یک نیروی امنیتی در پی این انفجار کشته شد و سه تن دیگر زخمی شدند. این رویداد زمانی اتفاق افتاد که نیروهای ارتش پس از رساندن مواد اکمالاتی، به سوی محمود‌راقی، مرکز کاپیسا، در حرکت بودند. منابع در گفت‌وگو با 8صبح خبر درگیری در این ساحه را نیز تأیید کردند. هرچند هیچ گروهی مسوولیت این حمله و انفجار را عهده‌دار نشد، اما منابع گفتند که طالبان در این رویداد نقش داشته‌‌اند.
سرانجام در سوم عید، یک انفجار در کابل سه زخمی در پی داشت. پولیس کابل گفت که این رویداد حوالی ساعت ۹:۰۰ پیش از چاشت در مربوطات ولسوالی سروبی رخ داده است. به گفته مسوولان، یک موتر رنجر متعلق به پولیس ترافیک هدف انفجار ماین قرار گرفت که در نتیجه آن یک منسوب پولیس و دو غیرنظامی دیگر به گونه سطحی زخمی شدند. این حوادث تا پایان روز شنبه، بیست‌وپنجم ثور، رخ داده بود. هرچند تلاش شد که ارزیابی نهادهای امنیتی در مورد آتش‌بس عید و احتمال نقض آن درج شود، اما براساس معلومات، قرار است مسوولان نهادهای امنیتی امروز پس از بررسی کامل این روند، در یک نشست خبری نتیجه‌گیری کنند.
ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان، در گفت‌وگو با روزنامه 8صبح هرچند بحث نقض آتش‌بس را رد کرد، اما گفت که این گروه بر نیروهایی که می‌خواستند به ساحه از پیش محاصره شده تجهیزات برسانند، حمله کرده است. او افزود که انتقال تجهیزات به ساحه محاصره شده «سوءاستفاده از آتش‌بس» و «خلاف اصول» آن است؛ زیرا نیروهای امنیتی از همان مهمات بر ضد جنگ‌جویان این گروه استفاده می‌کنند و این کار در ادامه جنگ را تشدید می‌کند. به گفته مجاهد، قرار بر این بود که در جریان آتش‌بس دو طرف در مکان‌های خود باقی بمانند و از هر نوع تلاش برای اکمالات خودداری شود. او بحث ارزگان را نمونه‌ای از واکنش این گروه تلقی کرد و آن را سرپیچی نه، بلکه «حق دفاع» خواند. این در حالی است که طالبان در کنار این موارد، روز شنبه، بیست‌وپنجم ثور، مصادف با سوم عید، در سایت انترنتی‌شان تایید کردند که در نتیجه یک انفجار در ساحه «شورک» از مربوطات شهر فیروزکوه، مرکز غور، یک پولیس محلی کشته و یک تن دیگر زخمی شده است.
خشونت‌های «بی‌سابقه»؛ افزایش ۶۰ درصدی تلفات در رمضان
در کنار سه روز عید و آتش‌بس، ماه رمضان نیز خونین بوده است. مسوولان وزارت امور داخله با پایان این ماه اعلام کردند که در نتیجه حملات گروه طالبان، بیش از ۲۵۰ غیرنظامی کشته و بیش از ۵۰۰ تن دیگر زخمی شدند. طارق آرین، سخنگوی این وزارت، گفت که در جریان ماه رمضان ۱۵ حمله انتحاری از سوی گروه طالبان صورت گرفته و ۲۰۰ حلقه ماین انفجار داده شده است. او دو حمله در لوگر و کابل که در نتیجه آن به داوطلبان کانکور و دانش‌آموزان مکتب تلفات وارد شد را نیز در این آمار حساب کرد و به طالبان نسبت داد. در رویداد لوگر حدود ۳۰ تن کشته و بیش از ۱۰۰ نفر زخمی شدند. آمار انفجارهای مکتب سیدالشهدا در دشت برچی کابل نیز ۸۵ کشته و بیش از ۱۵۰ زخمی داشت. پیش‌تر طالبان گفته بودند که در نتیجه ۶۹ حمله نیروهای امنیتی، ۲۰۵ غیرنظامی در جریان ماه رمضان کشته و زخمی شده‌اند.
هم‌زمان با این آمارهای پروژه داده‌های رویدادها و نقاط درگیری مسلحانه (اکلد) بیانگر افزایش بی‌سابقه خشونت در ماه رمضان سال روان است. در حالی که میانگین کشته‌‌گان جنگ افغانستان در ۲۰۲۱ از سوی این نهاد ۷۵ نفر گزارش شده بود، این میانگین تنها در ۲۳ روز رمضان به ۱۲۵ نفر در روز رسید. هرچند اکلد هنوز آمارهای هفت روز اخیر ماه رمضان را تکمیل نکرده، اما در ۲۳ روز این ماه، ۷۷۱ رویداد یک‌جا با محل و کُد آن ثبت شده است. این آمار ۵۵۳ درگیری، ۱۶۴ انفجار و ۵۴ مورد خشونت مستقیم علیه غیرنظامیان را شامل است. بدین ترتیب در جریان این رویدادها دو هزار و ۸۸۰ تن از طرف‌های درگیر جنگ و غیرنظامیان در جریان ۲۳ روز ماه رمضان کشته شده‌اند. این آمار در مجموع ۲۰۲۱ به حدود ۱۱ هزار کشته می‌رسد.
احتمال افزایش خشونت
در حالی که آتش‌بس روزهای عید پایان یافت، برخی از منابع در حکومت از احتمال افزایش خشونت از سوی طالبان خبر می‌دهند. امرالله صالح، معاون اول ریاست جمهوری، روز شنبه، بیست‌وپنجم ثور، در صفحه فیس‌بوکش نوشت که براساس گزارش‌ها، طالبان تلاش دارند که «دست به حملات باشتاب پس از ختم آتش‌بس بزنند». صالح افزود: «گزارشات متعددی نیز وجود دارد که طالبان تلاش دارند به خاطر حفظ خصلت خشونت و کشتار در صفوف خود دست به حملات باشتاب پس از ختم آتش‌بس بزنند».
امریکا نیز به شهروندان کشورش در افغانستان هشدار داده است که جانب احتیاط را رعایت کنند. سفارت امریکا روز شنبه، بیست‌وپنجم ثور، با نشر اعلامیه‌ای گفت که خشونت‌ها در افغانستان پس از عید افزایش یافته است و بنابراین، شهروندان این کشور در مکان‌های عمومی احتیاط کنند. این موارد جشن‌های عمومی، بازارها، عبادت‌گاه‌ها و بانک‌ها را شامل می‌شود. به گفته سفارت امریکا، مخالفان مسلح قصد دارند که از طریق آدم‌ربایی و حمله بر هوتل‌ها، ساختمان‌های مسکونی، ایست‌های بازرسی، تاسیسات دولتی و میدان‌های هوایی، شهروندان خارجی را هدف قرار دهند. سفارت امریکا از این بابت ابراز نگرانی کرده و هشدار داده است که متناسب به اعلامیه بیست‌وهفتم اپریل این سفارت، افزایش خشونت‌ها جان شهروندان آن کشور را تهدید می‌کند و باید شهروندان امریکایی از سفر به افغانستان خودداری کنند. امریکا در کنار این، گفته است که گزینه پروازهای تجارتی از میدان هوایی حامد کرزی در دسترس است، اما شهروندان ایالات متحده باید هرچه زودتر افغانستان را ترک کنند.
خشونت‌ها در حالی به شدت ادامه می‌یابد که طرف‌ها بار دیگر برای ادامه گفت‌وگوهای صلح به میز مذاکره در دوحه بازگشته‌اند. هیأت مذاکره‌کننده دولت روز پنج‌شنبه، بیستوچهارم ثور، اعلام کرد که نماینده‌گان این هیأت با سران دفتر سیاسی طالبان و اعضای هیأت مذاکره‌کننده این گروه در دوحه دیدار کرده‌اند. در این دیدار درباره مسایل کشور، به ویژه مذاکرات صلح، بحث شده است و طرف‌ها توافق کرده‌اند که گفت‌وگوها را پس از عید ادامه دهند. گفتنی است که سرنوشت برگزاری نشست استانبول نیز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و مشخص نیست که این نشست چه زمانی برگزار می‌شود.
