در سال ۲۰۲۴، جهان با بحرانهای پیدرپی مواجه و درگیر است؛ جنگ در غزه و اوکراین، سیلابهای ویرانگر، موجهای شدید گرما و زوال دموکراسی. در چنین شرایطی، اهمیت روزنامهنگاری بیش از هر زمان دیگر احساس میشود.
روزنامهنگاری به عمل میانجامد و این عمل راهحلها را در پی دارد. روزنامهنگاری به مردم قدرت میدهد تا زندهگی آگاهانهای داشته باشند، فارغ از اینکه در کجای جهان زندهگی میکنند.
برای انجام این مسوولیت، خبرنگاران باید در صحنه حضور یابند، شاهد بیعدالتیهای ناگوار باشند، صاحبان قدرت را به پاسخگویی وادارند و صدای کسانی باشند که به سکوت واداشته شدهاند.
در عصر دیجیتال و با ظهور استبدادگرایی جهانی، رسانهها برای بقا تلاش میکنند. اقدام جمعی فوری لازم است تا ارزش روزنامهنگاری دوباره احیا شود و از رسانههای مستقل در سراسر جهان حمایت شود.
رسانههای افغانستان با چالشهای فزاینده روبهرو هستند. بیشتر سازمانهای رسانهای این کشور در تبعید فعالیت میکنند. مدلهای اقتصادی آنها که عمدتاً به کمکهای مالی بینالمللی وابسته بودند، پس از تسلط طالبان از بین رفتهاند.
رسانهها و نهادهای افغانستان در تلاش برای یافتن راهکارهایی به منظور ایجاد مدلهای اقتصادی پایدار هستند. با این حال، کمکهای بینالمللی، تأمین منابع مالی از طریق جمعآوری کمکهای مردمی و مساعدتهای مستقیم برای بقای کوتاهمدت و میانمدت آنها ضروری خواهد بود. حمایت خوانندهگان و مخاطبان جهانی، آینده رسانهها را تضمین خواهد کرد.
علاوه بر چشمانداز اقتصادی ناپایدار، خطراتی که افغانستان و خبرنگاران در سراسر جهان با آن مواجهاند، روز به روز افزایش مییابد. سال گذشته، خطرناکترین سال برای خبرنگاران از سال ۲۰۱۵ به اینسو بود. در سال ۲۰۲۳، ۹۹ خبرنگار جان خود را از دست داد.این رقم، بالاترین میزان در هشت سال گذشته به شمار میآید. خبرنگاران زن بهویژه، در معرض خطر بیشتری قرار دارند؛ زیرا با محدودیتهایی شدیدی در کار خود مواجهند، از سوی مقامات رژیم حاکم تهدید میشوند و در پلتفرمهای دیجیتال با افزایش خشونت و آزار روبهرو هستند.
در شاخص آزادی مطبوعات سازمان گزارشگران بدون مرز (RSF)، افغانستان بهعنوان سومین بدترین کشور جهان رتبهبندی شده است. در سه ماه پس از تصرف قدرت توسط گروه طالبان در آگست ۲۰۲۱، نزدیک به نیمی از رسانههای افغانستان از بین رفتهاند.
سانسور و محدودیتهای طالبان بر رسانههای باقیمانده در افغانستان همچنان رو به افزایش است. انتقاد از رژیم حاکم کنونی و همچنین پرداختن به موضوعاتی نظیر دین، وضعیت زنان، اقلیتها و حقوق بشر، ممنوع شده است.
اداره عمومی استخبارات طالبان و نیروهای امنیتی این رژیم بهطور خودسرانه خبرنگاران را بازداشت میکنند. گزارشهایی از شکنجه طولانی خبرنگاران به مدت چندین ماه وجود دارد. افرادی که با رسانههای خارجی یا سازمانهای مستقر در تبعید همکاری میکنند، به صورت مشخص هدف قرار میگیرند. در سال ۲۰۲۳، مرتضی بهبودی، خبرنگار فرانسوی-افغان، به مدت نه ماه در زندان طالبان به سر برد.
طی سه سال گذشته، ۸۰ خبرنگار در افغانستان بازداشت شدهاند. سه خبرنگار به اتهام بهخطر انداختن «امنیت ملی» توسط طالبان زندانی شدهاند. همچنین ۳۰ خبرنگار حین انجام وظیفه، قربانی خشونت نیروهای امنیتی طالبان شدهاند.
پلتفرمهای آنلاین تنها راه دسترسی شهروندان افغانستان به گزارشهای مستقل خبری است. روزنامه ۸صبح یکی از معدود رسانههای مستقل افغانستان است که در تبعید فعالیت میکند. ۸صبح از طریق شهروند-خبرنگاری و منابع باز به تحقیق و گزارش مسایل افغانستان ادامه میدهد. گزارشهای ما که برنده جوایز معتبری شدهاند، از طریق پلتفرمهای دیجیتال به مخاطبان در سراسر جهان میرسد.
با این وجود، ما به حمایت شما نیازمندیم. اگر خبرنگاران افغانستان از میان بروند، طالبان بدون هیچگونه پاسخگویی به سرکوب میلیونها شهروند افغانستان ادامه خواهند داد. افغانستان به روزنامهنگاری مستقل نیاز دارد تا جامعهای آگاه و پویا شکل بگیرد؛ جامعهای که توان ایستادگی داشته باشد و برای شنیدهشدن صدایش تلاش کند.
حمایت شما از روزنامه هشت صبح و هممسلکانش، سرمایهگذاری در آزادی مطبوعات و آیندهای آزاد و آگاه برای افغانستان است.
روز جهانی خبر ۲۰۲۴، تجلیل از چرایی وجود روزنامهنگاران است. امروز کار روزنامهنگاران را ارج نهید و از آیندهای روزنامهنگاری حمایت کنید، چرا که روزنامهنگاری آینده دموکراسی است.
