موتر کلیدی عوضیگه پول؛ کابل هیداوچیلری طالبان‌نینگ بېکت بهانه‌سیده‌گی تاولمچیلیگیدن شکایت قیلماقده
آدرینا بهزاد
کابل شهریده‌گی اَیریم هیداوچیلر شهر بۉیلب یۉلاوچیلرنی چیقریش و میندیریش اوچون بېلگیلنگن همده ستندرد بېکتلر‌نینگ یۉقلیگیدن شکایت قیلماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، طالبان اَیریم یۉنه‌لیشلرده انیق بېکتلر بېلگیله‌مه‌گن و هیداوچیلر یۉلاوچی آلیش اوچون یۉل چېتیده تۉخته‌گنیده، طالبان اعضالری شو بهانه بیلن موترلری‌نینگ کلیدینی آلیب قۉییب، اونی قَیتریش عوضیگه پول طلب قیلماقده. هیداوچیلر‌نینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، بیر تاماندن آغیر اقتصادی شرایط، ایکّینچی تاماندن اېسه طالبان‌نینگ قتّیق چېکلاولری اولر‌نینگ حیاتی و ایشینی قیین همده چیده‌ب بۉلمس حالگه کېلتیرگن. شو بیلن بیرگه، کابل اهالیسیدن بیری بېکتلر‌نینگ تېز-تېز اۉزگرتیریلیشی آدملر‌نینگ کونده‌لیک قتناوینی قیینلشتیرگنینی اَیتماقده. اونینگ سۉزلریگه کۉره، کۉپینچه اولر حرکتلنه‌یاتگن موترلرنی تۉخته‌تیب چیقیشگه مجبور بۉله‌دی، چونکه طالبان موترلر‌نینگ بیر جایده تۉخته‌ب توریشیگه رخصت بېرمه‌یدی.
کابل شهری هیداوچیلریدن بیری نقیب یۉلاوچی آلیش اوچون بېکتلر یۉقلیگیدن شکایت قیله‌دی. اونینگ اَیتیشیچه، طالبان اَیریم بېکتلرده انیق تۉختش جایلرینی بېلگیله‌مه‌گن و هیداوچیلر یۉلاوچی آلیش اوچون یۉل چېتیده تۉخته‌گنیده، طالبان اعضالری شو بهانه بیلن موترلری‌نینگ کلیدینی آلیب قۉییب، عوضیگه پول طلب قیله‌دی.
بو هیداوچی شونده‌ی دېیدی: «بیز بوتونله‌ی حالدن تایگنمیز. یۉلاوچی آلیش اوچون موترنی قه‌یېرده تۉخته‌تیشیمیز کېره‌کلیگی بېلگیلنمه‌گن. بیرار قوله‌ی جایده تۉخته‌ب، یۉلاوچی کوته‌یاتگنیمیزده، طالبان‌نینگ ایکّی یاکه اوچ نفر اعضاسی کېلیب، موتر کلیدی و حجتلرینی آلیب قۉیه‌دی، آلدی اۉریندیققه اۉتیره‌دی و «سیزنی شهرچه‌گه آلیب باره‌میز»، دېیدی. یۉل‌نینگ معلوم بیر قِسمیگه یېتگنده، اولرگه معلوم مقدارده پول بېرسنگیز، کلید و حجتلرنی قَیتریب بېره‌دی.» او طالبان هیداوچیلردن پول آلیش اوچون اته‌یلب موترلر تۉختشی ممکن بۉلگن ستندرد بېکتلر تشکیل اېتمه‌یاتگنیگه ایشانه‌دی.
بو هیداوچی ینه شونده‌ی دېیدی: «ایش یۉق، یاقیلغی قیمت. ایلگری عیاللر هم کون دوامیده قتنه‌گنیده ایش بۉلردی، حاضر اېسه فقط اېرککلر یوره‌دی و اولر‌نینگ هم کۉپچیلیگی بایسکلدن فایده‌لنه‌دی. حتا کۉپچیلیک آغیر اقتصادی شرایط سبب اوزاق مصافه‌لرنی پیاده باسیب اۉتیشنی افضل کۉره‌دی.»
ینه بیر هیداوچی جاوید (مستعار)نینگ اَیتیشیچه، طالبان دستلب موترلرنی بۉیه‌ش و شهر تکسیسی صفتیده رۉیخطدن اۉتکزیش بهانه‌سیده آدملردن پول آلگن، اما ایشله‌تیلگن بۉیاق صفتسیز بۉلیب، حتا بیر نېچه آیدن کېین موترلر‌نینگ رنگی اۉزگریب کېتگن. اونینگ اَیتیشیچه، اېندی طالبان بېکت بهانه‌سیده هیداوچیلرنی جریمه‌گه تارتماقده.
بو هیداوچی شونده‌ی دېیدی: «حاضر ایشسیزلیک کوچه‌یگنی اوچون کۉپچیلیک حتا شخصی موترلری بیلن هم هیداوچیلیک قیله باشله‌دی. طالبان موترلرنی بۉیه‌ش مسأله‌سینی اۉرته‌گه تشلب، اېندی شخصی موترلر ایشلشیگه رخصت یۉقلیگینی اَیتدی. بوندن تشقری، هر بیر موتردن هر کونی و هر آی پول آله‌دی. یاقیلغی قیمت، ایش یۉق، آدملر‌نینگ اقتصادی احوالی هم یخشی اېمس. کونلیک درآمدیمیز بو پوللر‌نینگ برچه‌سینی طالبانگه تۉله‌شگه یېتمه‌یدی. اونده عایله‌میزنی قنده‌ی باقه‌میز؟» اوشبو هیداوچی‌نینگ اَیتیشیچه، طالبان حتا آدملرگه بې‌ملال نفس آلیشگه هم امکان بېرمه‌یپتی.
جاوید ینه شونده‌ی دېیدی: «طالبان آدملرنی قدم-بقدم باسیم آستیگه آلماقده و شرایطنی کوندن-کونگه آغیرلشتیرماقده. نېچه یۉلاوچی آله‌میز، قه‌یېردن آله‌میز و قچان آله‌میز بولر‌نینگ برچه‌سینی طالبان بېلگیله‌یدی.»
ینه بیر هیداوچی عابد (مستعار)نینگ اَیتیشیچه، بیر تاماندن آغیر اقتصادی وضعیت، ایکّینچی تاماندن اېسه طالبان‌نینگ چېکلاولری اونینگ حیاتینی چیده‌ب بۉلمس حالگه کېلتیرگن. او شونده‌ی دېیدی: «اویگه بارسم، بو یۉق، او یۉق؛ خاطرجمعلیگیم یۉقالگن. ایشگه چیقسم، طالبان‌نینگ چېکلاولریگه دوچ کېله‌من. بو گروه آدمنی هېچ قنده‌ی ایشنی اېرکین قیلیشگه قۉیمه‌یدی. ایلگری قۉل ارابه‌م بۉلگنیده هم هر کونی کېلیب، «بو یېرده تۉخته‌مه، او یېرده تۉخته، سالیق تۉله»، دېردی. حاضر بیراو‌نینگ موتریده هیداوچیلیک قیلیه‌پمن، تورلی بهانه‌لر بیلن پول آلیشه‌دی. موتر اېگه‌سی هر آی پول آله‌دی، اوی خرجتلری بار، یاقیلغی قیمت و شرایط هر کونی آلدینگیدن هم آغیرلشماقده.»
شو بیلن بیرگه، کابل اهالیسیدن بیری امید‌نینگ اَیتیشیچه، او اېرته‌لب ایشگه کېته‌یاتگنده ساعتلب موتر کوتیشگه مجبور بۉله‌دی. او شونده‌ی دېیدی: «بېکتلر هر کونی اۉزگره‌دی. کۉپینچه حرکتلنه‌یاتگن موترلرنی تۉخته‌تیب چیقیشگه مجبور بۉله‌میز، چونکه طالبان موترلر‌نینگ بیر جایده تۉخته‌ب توریشیگه رخصت بېرمه‌یدی. هر کونی ایشگه یریم ساعت، بعضاً اېسه بیر ساعت کېچیکیب باره‌من. یۉللر‌نینگ یاپیلیشی و موترلر‌نینگ یېتیشمسلیگی بیرگه‌لیکده آدملر‌نینگ معمالرینی ینه‌ده کوچه‌یتیرماقده.»
بو کابل اهالیسی‌نینگ قۉشیمچه قیلیشیچه: «بیر نېچه کون آلدین موتر برچه یۉلاوچیلر بیلن تۉلگچ، هیداوچی یۉلگه چیقدی. شونده طالبان اعضالری موترنی تۉخته‌تیب، برچه یۉلاوچیلرنی توشیردی و «موترنی شهرچه‌گه آلیب باره‌میز»، دېدی. بو‌نینگ سببینی اېسه توشونمه‌دیک.»
بو حالت کابلده‌گی اَیریم شهر تکسی هیداوچیلری بوندن بیر مدت اوّل موترلریگه یوکلنگن سالیقلر و باشقه خرجتلر آشگنیدن شکایت قیلگن بیر پیتگه تۉغری کېلماقده. اولر ۸صبح گزېته‌سیگه بېرگن صحبتیده موتر حجتلرینی اوزه‌یتیریشدن تشقری، هر اوچ آیده تورلی اداره‌لرگه هم معلوم مقدارده تۉلاو قیلیشگه مجبور اېکنلیکلرینی اَیتگن اېدی. اولر‌نینگ سۉزلریگه کۉره، بو خرجتلر هیداوچیلردن ایش و درآمد اوّلگیگه نسبتاً کمه‌یگن، یاقیلغی نرخی همده موترلرنی ترمیملش خرجتلری اېسه متصل آشیب باره‌یاتگن بیر شرایطده اوندیریب آلینماقده.
