قۉل صناعتی محصولاتلری سوداسینینگ کمهییشی؛ هنرمندلر چېکلاولر و بازارنینگ سستلشوویدن خواطرده
آدرینا بهزاد
بیر گروه هنرمندلرقۉل صناعتی محصولاتلری سوداسینینگ کمهییشی و اولرنینگ بازاری سستلشیب بارهیاتگنیدن خواطر بیلدیرماقده. اولرنینگ اَیتیشیچه، قۉل صناعتی محصولاتلرینی ایشلب چیقریش نازکلیک، مهارت، شونینگدېک، کتّه مقدارده وقت و مبلغ طلب قیلهدی؛ بیراق مناسب بازارنینگ یۉقلیگی و طلبنینگ کمهییشی اولرنینگ فعالیتینی ساتوو و مرکېتینگ ساحهسیده جدّی معمالرگه دچار قیلگن. اولرنینگ سۉزلریگه کۉره، اۉتگن ییللرده قۉل صناعتی محصولاتلری ممل کت ایچیده و خارجده کۉپلب خریدارلرگه اېگه بۉلگن، اما سۉنگگی ییللرده خریدارلر سانی کمهیگن.
هنرمندلر، شونینگدېک، اوشبو ساحهده فعالیت یوریتهیاتگن عیاللر کۉرگزمهلرده قتنهشیش و اشتراک اېتیشده چېکلاولرگه دوچ کېلهیاتگنینی اَیتماقده؛ اولرنینگ فکریچه، بو چېکلاولر محصولاتلرنی تنیشتیریش و ساتیش همده ینگی بازارلرگه چیقیش امکانیتلرینی کمهیتیرگن.
امید (مستعار)، قۉل صناعتی فابریکهلریدن بیرینینگ مسوولی، قۉل صناعتی محصولاتلری کتّه نازکلیک و محنت بیلن ایشلب چیقریلیشینی، بیراق سۉنگگی ییللرده بو محصولاتلرنینگ سودا بازاری پسهیگنینی اَیتهدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، هنرمندلر ایلگری هم ایچکی، هم خارجی خریدارلرگه اېگه بۉلگن.
اوشبو قۉل صناعتی فابریکهسی مسوولی شوندهی دېیدی: «ایلگری خارجدن بویورتمهلرنی آنلاین طرزده قبول قیلیب، خدمت کۉرسهتووچی کمپنیلر آرقهلی خریدارلرگه یوبارردیک؛ اما حاضر مملکت ایچیدهگی اقتصادی شرایطنینگ ناقولهیلیگی سببلی ایچکی خریدارلرنینگ خرید قابلیتی پسهیگن. باشقه تاماندن، یېتکزیب بېریش یۉللری بیلن باغلیق معمالر هم خارجی خریدارلر بازارینینگ سستلشیشیگه سبب بۉلگن.»
هنرمند حیفا الکوزی، هنرمندلر و قۉل محنتی بیلن شغللنووچی صنعتکارلر کتّه سعی-حرکت و قیزیقیش بیلن مملکتنینگ هنرمندچیلیک صنعتینی سقلب قالیش همده اۉز محنتلری آرقهلی تیریکچیلیک خرجتلرینی تأمینلشگه حرکت قیلهیاتگن بۉلسهلر-ده، محصولاتلرنی ساتیش و مرکېتینگ ساحهسیده جدّی معمالرگه دوچ کېلهیاتگنینی اَیتهدی.
الکوزی قۉشیمچه قیلهدی: «بیز، هنرمندلر، مملکتیمیزنینگ صنعتی و هنرمندچیلیگینی سقلب قالیش همده اۉز محنتیمیز آرقهلی تیریکچیلیک قیلیش اوچون کتّه قیینچیلیکلر بیلن حرکت قیلهمیز؛ اما افسوس که بو کونلرده سودا بازاری جوده سستلشگن و محصولاتلریمیزنی ساتیش اوچون خریدار هم، مناسب بازار هم یۉق.»
بو هنرمند عیال هنرمندلر کۉرگزمهلرده قتنهشیش و اشتراک اېتیشده هم چېکلاولرگه دوچ کېلهیاتگنینی، بو حالت اېسه اولرنینگ محصولاتلرینی تنیشتیریش و ساتیش امکانیتلرینی کمهیتیرگنینی اَیتهدی.
او شوندهی دېیدی: «بیز کۉپ یاردم سۉرهمهیمیز؛ فقط ایشلش، ساتیش و کۉرینیش بېریش امکانیتینی ایستهیمیز. التماس، بیزنینگ آوازیمیزنی اېشیتینگ و بو معمالرنی حل قیلیش اوچون بیر قدم تشلنگ.»
باشقه بیر فابریکه مسوولی احمد (مستعار)، کۉپلب عیاللر اوی شرایطیده ایشچی گروهلر ترکیبیده قۉل صناعتی محصولاتلرینی ایشلب چیقریش بیلن شغللنهیاتگنینی و سۉنگگی آیلرده اولرنینگ محصولاتلری صفتی و ستندردلری هم یخشیلنگنینی اَیتهدی؛ بیراق اوشبو محصولاتلرنینگ آلدی-ساتدی بازاری جوده سستلشگن.
اوشبو فابریکه مسوولی شوندهی دېیدی: «شوندهی کونلر بۉلهدی که بیر کون دوامیده حتا بیرته هم سودا قیلمهیمیز. هنرمندچیلیک بازاری سستلشگنی سببلی خادملریمیز سانینی کمهیتیریشگه مجبور بۉلدیک.»
احمد قۉشیمچه قیلهدی: «اگر محصولاتلریمیزنی جهان بازارلریده نمایش اېتیش اوچون شرایط یرهتیلسه و افغانستان هنرمندچیلیگی باشقه مملکتلرگه تنیشتیریلسه، سودا بازاریمیز هم جانلنهدی و آلدی-ساتدی حجمی آشهدی. قنچهلیک کۉپ محنت قیلمهیلیک، افسوس که کوتیلگن نتیجهگه اېریشه آلمهیهپمیز.»
شو بیلن بیرگه، اقتصادی مسالهلر بۉییچه تحلیلچی سیر قریشی، قۉل صناعتی محصولاتلری سودا بازارینینگ سستلشیشی هنرمندلر درآمدیگه بېواسطه تاثیر قیلهیاتگنی و ایش امکانیتلرینی، اینیقسه، عیاللر همده اویده ایشلهیدیگن عایلهلر اوچون امکانیتلرنی کمهیتیرهیاتگنیدن آگاهلنتیرهدی.
قریشی شوندهی دېیدی: «سودا پست بۉلسه، ایشلب چیقرووچی خاماشیا ساتیب آلیش، فعالیتینی کېنگهیتیریش و ینگی آدملرنی ایشگه آلیش امکانیتیدن محروم بۉلهدی، اَیریم هنرمندلر اېسه بو کسبنی ترک اېتیشگه مجبور بۉلهدیلر.» اونینگ اَیتیشیچه، اهالینینگ خرید قابلیتی پسهییشی، خاماشیا نرخلرینینگ آشیشی، ارزان تاورلر و موترده ایشلب چیقریلگن محصولاتلرنینگ بازارگه کیریب کېلیشی، مارکېتینگنینگ ضعیفلیگی همده ایچکی و تشقی بازارلرگه چیقیش امکانیتینینگ چېکلنگنی هنرمندچیلیک محصولاتلریگه طلب کمهییشینینگ اېنگ مهم عامللریدندیر.
اوشبو اقتصادی مسالهلر بۉییچه تحلیلچی هنرمندچیلیک بازاری حالتینی یخشیلش اوچون محصولاتلر صفتینی آشیریش و بازار احتیاجلریگه ماس دیزهین یرهتیش، آنلاین سودانی کېنگهیتیریش، کۉرگزمهلر تشکیل اېتیش همده اېکسپورت اوچون شرایط یرهتیشگه اعتبار قرهتیش لازملیگینی تأکیدلهیدی.
بو حالت طالبان حاکمیتگه کېلیشی و افغانستاننینگ خلقارا مقیاسده یکّهلنیب قالیشیدن سۉنگ، باشقه ساحهلر قطاری، قۉل صناعتی هم جهان بازارلریده قۉلگه کیریتگن اۉرنی و رۉلینی کتّه درجهده یۉقاتگنی و اونینگ ایشلب چیقریش حجمی پسهیگن بیر پیتده یوز بېرماقده. هنرمندلر، اینیقسه، اوشبو محصولاتلرنی ایشلب چیقریشده مهم رۉل اۉینهگن عیاللر، کېسکین جندر چېکلاولری سببلی اۉز محصولاتلرینی ایشلب چیقریش، ساتیش و تنیشتیریش امکانیتیگه اېگه اېمس. باشقه تاماندن، مثلی کۉریلمهگن اقتصادی تنزل وضعیتنینگ ینهده آغیرلشیشیگه سبب بۉلگن.
