مېن ناراضیلیگیمنی بیلدیره‌من؛ قفس‌نی اونوتمسلیک کېره‌ک
هانیه ضامنی
حتا عیاللر کونینی اۉیلش هم مېن اوچون یاقیملی. مېن بو کوننی برچه کونلر آره‌سیده دقت بیلن کوزه‌ته‌من و اونگه نسبتا چیرایلی حس-تویغولرنی حس قیله‌من؛ چونکه قلبیمده امید جانلنه‌دی و نسللری دوامی بیز بۉلگن عیاللردن الهام آله‌من. شو بیلن بیرگه، مېن اۉچیریلگن قیزمن. مېن شونده‌ی جمعیتده یشه‌یمن که او یېرده عیال بۉلیش جنایت حسابلنه‌دی و جنسیت طفیلی آوازیمنی بۉغیشیم و آرزولریمنی دفن اېتیشیمگه مجبورمن. حقوقلریمیز کۉزیمیز آلدیده آلینگن و بیزنی اوزاق قالیش قیین بۉلگن چیکلنگن حدودگه هَیده‌شگن.
تۉرت ییلدن بېری افغانستاندهگی برچه عیاللر حیاتی‌نینگ اوستیگه سایه توشگن و او یۉقالمه‌یپتی. اولرنینگ حقلری آلینگن، آچیق جایده گپیره آلمه‌یدیلر، کییم‌لر قنده‌یلیگی سببلی کۉچه‌لردن اۉغیرلنیشه‌دی و حیاتلریده مینگلب باشقه اچّیق واقعه‌لر صادر بۉله‌دی، هېچ کیم هېچ نرسه دېمسدن.
اوشبو ییللرگه و افغانستان‌نینگ برچه عیاللری و قیزلریگه قره‌گنیمده، بۉغزیمده توغیلگن اچّیقنی حس قیله‌من و کۉز یاشیم دریا کبی آقه‌دی. گۉیا یوزلب ییللر آلدینگه و صفر نقطه‌سیگه قَیتدیک. شوندی عصرده بیز باشدن کېچیره‌یاتگن نرسه آغریقلی و عجایب دیر. بو قنده‌ی بیر دنیا دیر؟ دنیا، او یېرده مکتب و بیلیم یورت یۉق، انگیزه یۉق، آرزو یۉق، تنلاو یۉق، امکانیت یۉق، آواز یۉق و …
بو ییللر بیز اوچون قبردن هم یامانراق بۉلدی. بیز تارتگن باسیمنی هېچ کیم باشقه تارتمه‌یدی. بیز شونچه‌لیک کلتکلندیک که، حتا بو حقده گپیریش آغریقنی ینگیله‌یدی. گپیریش هم «یامان آبرو»گه آلیب کېله‌دی. مېن اۉنلب آپه-سینگیللریمنی کۉچه‌لردن ییغیب کېتیشگنیده یۉقاتدیم. قیزلر طالبان حبسخانه‌لریگه آلیب کېتیلدی، قییناققه سالیندی، شانی پایمال قیلیندی و باشقه کۉپلب اچّیق واقعه‌لر صادر بۉلدی.
اېندی یازه‌یاتگنیمده نیمه حقیده گپیریشنی بیلمه‌یمن. تۉرت ییلدن بېری بو یورتنی جهالت اېگه‌لب آلدی، یورت‌نینگ یریم بارلیگی اویده قه‌مه‌لیب قۉییلگن و نسل دوام اېتیشی اوچون واسطه‌گه ایلنگن. مېن و مېنینگ سینگیللریم جانلی اۉلیکلرگه ایلندیک. آیلریم هر کونی مکتب یۉلینی حس قیلیشی کېره‌ک اېدی؛ اما جنسیم طفیلی بونی آلالمه‌یمن. مکتب دروازه‌سی موفقیت کلیدی اېدی، اما بیزدن آلیندی. مکتب قرصی اۉرنیگه باشیمیزگه کۉک قرص تشلندی.
اېندی هېچ کیم عیاللر کونی دېگن کون بارلیگینی اېسله‌مه‌یدی. بو یېرده هزلگه آلینه‌دی. حتا قفسلریمیزنی اېسلش اوچون هم اېسله‌ی آلمه‌یمیز. احتمال، اېندی ینگی توغیلگن قیزلر اوچون افسوسلنیش کېره‌ک دیر.
بعضاً خداگه غضبلنه‌من، نېگه عیالنی افغانستانده دنیاگه کېلتیردی؟ کا‌ش کېلتیرمه‌گن بۉلسه اېدی. اما نیمه قیلسه بۉله‌دی؟ بلکه یۉللردن بیری، بیزنینگ یۉلیمیزنی باسیب اۉتگن و کوره‌شگن عیاللرنی اېسلش دیر؛ آندرا گاندی، بی‌نظیر بوتو، نیلوفر رحمانی، ژولیا پارسی و ینه کۉپلب عیاللر کبی.
مېن اۉزیم‌نینگ اولادیمگه شونده‌ی دېیه‌من: بیزنینگ موجودلیگیمیز جنایت اېمس؛ حقلریمیزنی، نیمه بۉلیشیدن قطعی نظر، آلیشیمیز کېره‌ک. اما بونی قیلیشدن آلدین، هر دایم بو قفس موجودلیگینی اۉزیمیزگه اېسله‌تیب توریشیمیز کېره‌ک، شونده شرایطیمیز و کوره‌شیمیزنی اونوتمه‌یمیز.
