قندوز ولایت شفاخانه‌سی؛ بېمارلر شفاکارلر‌نینگ اعتبارسیزلیگی و طبی خدمتلر یېتیشمسلیگیدن شکایت قیلماقده
نیما
قندوز ولایت شفاخانه‌سیده‌گی بیر قطار بېمارلر و اولر‌نینگ همراهلری اوشبو شفاخانه خادملری تامانیدن بېمارلرگه اۉز وقتیده یاردم کۉرسه‌تیلمه‌یاتگنیدن شکایت قیلماقده. اولر شاشیلینچ احتیاج پیتیده متخصص شفاکار یاکه بۉلیم نوبتچیسینی تاپه آلمسلیکلرینی، شونینگدېک، هېچ کیم اولر‌نینگ مراجعتلری و شکایتلریگه اعتبار بېرمسلیگینی اَیتماقده.
عینی پیتده، اوشبو شفاخانه‌ده‌گی منبعلر جنازه‌نینگ یقینلری تامانیدن جسدنی آلیب کېتیش جریانی عکس اېتگن صورتنی اولشیب، جسد ضرور جهازلردن فایده‌لنگن حالده و شفاخانه خادملری تامانیدن یوویش یاکه میّتنی غسل قیلدیریش جاییگه آلیب باریلیشی اۉرنیگه، جنازه‌نینگ قرینداشلری تامانیدن یېلکه‌لریده غسلخانه‌گه آلیب باریله‌یاتگنینی اَیتماقده.
قندوز اهالیسیدن بیری اَیته‌دی: «بو یېرده بیز‌نینگ هم بېماریمیز بار؛ اعتبارسیز مناسبتده بۉلیشه‌دی. کۉپچیلیک شفاکارلر‌نینگ خصوصی کلینیکی بار و اۉزلری یاکه قۉل آستیده‌گی خادملری آرقه‌لی بېمار همراهلریگه بېمارینگیزنی فلان کلینیککه آلیب بارینگ، تېزراق توزه‌له‌دی، دېییشه‌دی.»
بو قندوز اهالیسی قۉشیمچه قیله‌دی: «متخصصلرگه بیر-ایکّی آغیز گپیرسنگیز، سیاست قیلیشه‌دی. متخصصلر ساعتلر و کونلردن کېین بیر کۉرینیب، تېزده کېتیشه‌دی. فقط نسخه یازیشگه رخصتی بۉلمه‌گن نرس‌لر قاله‌دی. حتا تونگی ساعت بیردن کوندوزی ساعت بیرگه‌چه قیینه‌لیب، متخصصلر کېلیب نسخه یازیشینی کوتیب تورگن بېمارنی هم کۉردیم.»
بېمارلر‌نینگ همراهلریگه کۉره، شفاخانه‌ده بېمارلر‌نینگ اکثریتیگه دارو-درمانلر هم بېریلمه‌یدی و اولر بیر دانه سېروم نَیچه‌سینی آلیش اوچون کمیده بېش دقیقه‌لیک یۉلنی باسیب اۉتیب، خصوصی داروخانه‌لرگه باریشگه و اونی اۉز مبلغلری حسابیدن ساتیب آلیشگه مجبور.
اسمی گزارش‌ده آشکار اېتیلیشینی ایسته‌مه‌گن ینه بیر قندوز اهالیسی هم اَیریم شفاکارلر‌نینگ مناسبتیدن جدّی خواطر بیلدیره‌دی و اولر اوشبو شفاخانه‌ده بېمارلر و بېمارلر‌نینگ همراهلریگه ناتۉغری مناسبتده بۉلیشلرینی، بېمارلر بېلگیلنگن وقتده طبی کۉریک و دوالنیشدن اۉتکزیلمسلیگینی اَیته‌دی.
بو قندوز اهالیسی قۉشیمچه قیله‌دی: «جوده مجبور بۉلیب شفاخانه‌گه مراجعت قیلگنیمیزده، اَیریم شفاکارلر و برچه طبیات خادملری‌نینگ جوده یامان مناسبتیگه دوچ کېله‌میز. اۉیلب کۉرینگ، شفاخانه‌گه مراجعت قیلگن بېمار یاردم و مِهرگه قنچه‌لیک محتاج؛ اما عکسینچه، بو یېرگه کېلگنیده اعتبارسیزلیک، حتا حقارت و تحقیرگه دوچ کېله‌دی. بیز‌نینگ طلبیمیز بو مسأله‌گه اعتبار قره‌تیلیشیدیر.»
بدخشان، تخار و بغلان ولایتلریدن اوشبو شفاخانه‌گه مراجعت قیله‌دیگن باشقه بیر قطار بېمارلر و کیشیلر هم قندوز ولایت شفاخانه‌سیده طبیات خادملری‌نینگ اعتبارسیزلیگی و شفاکارلر‌نینگ جواب بېرمسلیگیدن بیر نېچه بار خواطر بیلدیرگن و اوزاق یۉللرنی باسیب اۉتیب، بېمارلرینی اوشبو شفاخانه‌گه آلیب کېلیشلرینی، اما نااۉرین مناسبت و اعتبارسیزلیککه دوچ کېلیشلرینی اَیتگن.
کۉپلب ولایتلرده، جمله‌دن، شِمالی-شرقی حدود اهالیسی اوچون عیال متخصص شفاکارلر‌نینگ یېتیشمسلیگی اساسی خواطرلردن بیریدیر. اولر اَیریم شفاخانه‌لرده ضرور جهازلر‌نینگ یۉقلیگی و متخصص شفاکارلر‌نینگ یېتیشمسلیگی بېمارلرنی قندوز ولایت شفاخانه‌سیگه یېتیب باریش اوچون اوزاق یۉللرنی باسیب اۉتیشگه مجبور قیلیشینی، اما بو طبیات مرکزیده هم اعتبارسیزلیککه دوچ کېلیشلرینی اَیتماقده.
بو خواطرلر قندهار، هلمند و ارزگان ولایتلری اهالیسی اوّلراق اوشبو ولایتلرده‌گی طبیات مرکزلریده عیال متخصص شفاکارلر یۉقلیگیدن تشقری، دایه‌لر هم ضرور تعلیم آلمه‌گنینی تصدیقله‌گن بیر پیتده بیلدیریلماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، عیال بېمارلر اېرکک شفاکارلرگه مراجعت قیلیشدن باش تارته‌دی و نتیجه‌ده دایه‌لر‌نینگ ناتۉغری تشخیصلریگه دوچ کېله‌دی. ۸صبح حساباتی‌نینگ خلاصه‌لریگه کۉره، حالتلردن بیریده عیال دایه‌نینگ تورموشگه چیقمه‌گن بیر قیز حامله‌دار اېکنی حقیده‌گی ناتۉغری تشخیصی اونینگ اکه‌لری‌نینگ قیزنی قتّیق کلتکلشیگه سبب بۉلگن؛ حال‌بوکه، قندهارده‌گی میرویس ولایت شفاخانه‌سیگه مراجعت قیلینگچ، اونینگ حامله‌دار اېمسلیگی، قارنیده اۉسمه یاکه کیست پیدا بۉلگنی انیقلنگن.
گزارش‌لرگه کۉره، طالبان حاکمیتنی اېگه‌لله‌گچ، باشقه ساحه‌لر کبی طبی خدمتلر کۉرسه‌تیش هم انقراضگه یوز توتگن. جهان ساغلیقنی سقلش تشکیلاتی ۲۰۲۶-ییلده قریب ۱۴،۴ میلیون کیشی طبی یاردمگه محتاج بۉلیشینی اَیتگن.
جهان ساغلیقنی سقلش تشکیلاتی رهبرلیگیده‌گی Health Cluster ناملی ینه بیر طبی تشکیلات ۲۰۲۵-ییلده کۉچمه طبی و آزیقلنیش گروهلرینی هم اۉز ایچیگه آلگن کمیده ۴۲۲ ته بیرینچی طبی یاردم مرکزی مالیوی یاردم‌نینگ تۉخته‌تیلیشی یاکه کمه‌ییشی آرتیدن یاپیلگنینی معلوم قیلگن. بو حالت قریب ۳،۳ میلیون کیشی‌نینگ طبی خدمتلردن فایده‌لنیش امکانیتینی ایزدن چیقرگن.
اوشبو تشکیلات، شونینگدېک، ملَکه‌لی طبیات خادملری‌نینگ یېتیشمسلیگی و اولر‌نینگ، اینیقسه، آلیس حدودلرده، ناتېکیس تقسیملنگنی خواطرلی اېکنینی تأکیدله‌گن. تشکیلات‌نینگ اَیتیشیچه، اهالی‌نینگ قریب ۳۳ فایزی یېترلی طبی خدمتلر موجود بۉلمه‌گن حدودلرده یشه‌یدی.
جهان ساغلیقنی سقلش تشکیلاتی اۉز حساباتلریده عیاللر و قیزلرگه نسبتاً جاری اېتیلگن چېکلاولر، مالیه‌لشتیریش‌نینگ قیسقریشی بیلن بیرگه، اولر‌نینگ طبی خدمتلردن فایده‌لنیشینی قیینلشتیرگنینی تأکیدله‌گن. اوشبو تشکیلات‌نینگ حساباتلریدن بیریده افغانستانده آنه‌لر اۉلیمی درجه‌سی هر ۱۰۰ مینگ تیریک توغیلگن چقه‌لاققه ۵۲۱ ته اۉلیم اېکنی قید اېتیلگن.
جهان ساغلیقنی سقلش تشکیلاتی، شونینگدېک، ۲۰۲۶-ییلده قریب ۱۷،۴ میلیون کیشی آچلیک‌نینگ انقراضلی یاکه فوق العاده درجه‌سیگه دوچ کېله‌یاتگنینی اَیتگن. شونینگدېک، بېش یاشگچه بۉلگن قریب ۳،۷ میلیون باله و ۱،۲ میلیون حامله‌دار همده اېمیزیکلی عیال اۉتکیر تۉییب-آوقت‌لنمسلیک حالتیگه دوچ کېلماقده. جهان ساغلیقنی سقلش تشکیلاتی، شونینگدېک، قیزه‌میق، پولیو، بېزه‌ک، دنگی ایسیتمه‌سی و افلاسلنگن سوودن کېلیب چیقه‌دیگن کسللیکلر کبی کسللیکلر‌نینگ ترقه‌لیشیدن آگاهلنتیرگن.
