اچینرلی خبرسیزلیک؛ ایراندهگی عزیزلری بیلن علاقه‌لری اوزیلگن عایله‌لر دهشت ایچیده
عزیزه محمدی
ایرانده تۉقنه‌شوولر و اوروشلر کوچه‌ییشی بیلن کابل و ولایتلرده کۉپلب عایله‌لر ایراندهگی یقینلری‌نینگ احوالیدن خواطرده. اولرنینگ ایتیشیچه، ایرانده اوروش باشلنیشی بیلن بیر وقتده یقینلری بیلن تیلفون و انترنت علاقه‌لری اوزیلگن و قرینداشلری‌نینگ احوالیدن خبرلری یۉق.
کابلده یشاوچی و قیزی ایرانده طلبه بۉلگن آنه زینب مرادی‌نینگ ایتیشیچه، ایرانده اوروش باشلنگنیدن بویان قیزی بیلن باغلنه آلمه‌گن و اونینگ احوالیدن بی‌خبر.
خانم مرادی‌نینگ آرتیق‌لشیچه: «اوروش باشلنگنیدن بیری قیزیمدن هیچ قنده‌ی خبر یۉق. هر قنچه حرکت قیلدیم، اما انترنت و خلق‌ارا تیلفون علاقه‌لری اوزیلگنی سببلی او بیلن باغلنه آلمه‌دیم. هر اۉتگن کون خواطر و تشویشیم آرتیب بارماقده. دایم اۉیله‌یمن: او ساغمی، خوفسیز جایده‌می یاکه یۉق؟ بو خبرسیزلیک مېنگه جوده کتّه باسیم کېلتیرگن و کېچه-کوندوزیمگه تأثیر کۉرسه‌تدی. ینگیلیکلرنی و ایراندهگی وضعیت یامانلشه‌یاتگنینی اېشیتگنیم سری خواطریم ینه‌ده کوچه‌یماقده.»
کابل یشاوچیلریدن ینه بیری ملیحه، هم ایرانده یشه‌یاتگن آپه‌سی‌نینگ احوالیدن خواطر بیلدیرماقده. او بو حقده شونده‌ی دېدی:«اوروش نینگ دستلبکی کونلریده آپه‌م ایراندن مېنگه قۉنغیراق قیلیب، بیز یشه‌یاتگن حدودده اوروش یۉقلیگینی ایتگندی. اما اۉشه صحبتدن کېین باشقه باغلنه آلمه‌دیک. حاضر بیر هفته‌دن آشدی اوندن هم، فرزندلریدن هم هیچ قنده‌ی خبر یۉق.»
ایکّی اۉغلی ایرانده ایشله‌یاتگن غزنی ولایتی یشاوچیلریدن محسن ۸صبح کونده‌لیگی بیلن بۉلگن صحبتیده ایتیشیچه، اوروش باشلنگنیدن بیری اولردن هیچ قنده‌ی خبر یۉق و بو خبرسیزلیک عایله‌سی‌نینگ خواطرینی ینه‌ده کوچه‌یتیرگن.
غزنی بو یشاوچیسی‌نینگ بیلدیریشیچه: «اوروش خبرینی اېشیتگنیمیزدن بیری اۉغیللریم بیلن هیچ قنده‌ی علاقه قیله آلمه‌دیک. انترنت اوزیلگن، اولر بیلن باغلنه آلمه‌یه‌پمیز. اولر قنده‌ی احوالده اېکنینی، خوفسیز یاکه خوف آستیده‌لیگینی بیلمه‌یمن. بو خبرسیزلیک بیز اوچون جوده آغیر. یگانه امیدیم اولرنینگ ساغ-سلامت بۉلیشی.»
باشقه تاماندن، اَیریم تحلیلچیلر ایتیشیچه، اوروش پیتیده انترنت و تیلفون علاقه‌لری نینگ اوزیلیشی یقینلری باشقه دولتلرده یشه‌یاتگن عایله‌لرنینگ خواطرینی کوچه‌یتیریشی ممکن.
خلق‌ارا علاقه‌لر بۉییچه تحلیلچی و بیلیم یورت اۉقیتووچیسی عبدالرحمان فاضل بو باره‌ده ایتیشیچه: «اوروش شرایطیده عادتده خوفسیزلیک سببلی علاقه چېکلاولری جاری اېتیله‌دی. بونده‌ی وضعیتده طالبان ایراندهگی اېلچیخانه و قونسوللیکلری آرقه‌لی افغانستان مهاجرلری و طلبه‌لری حالتینی کوزه‌تیب باریشی همده ضرور معلوماتلرنی عایله‌لر بیلن بۉلیشیشی کېره‌ک.»
جناب فاضل آرتیق‌لشیچه: «خلق‌ارا تشکیلاتلر، اینیقسه بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی قاچقینلر بۉییچه عالی کمیسارلیگی بیلن همکارلیک علاقه یۉللرینی یره‌تیش و افغانستان مهاجرلریگه شاشیلینچ یاردم خذمتلرینی کۉرسه‌تیشده مهم رول اۉینه‌شی ممکن.»
انترنتلرنی کۉزه‌تووچی«نت‌بلاکس» (NetBlocks) و خلق‌ارا یېتکرمه‌لر ترقه‌تگن معلوماتلرگه کۉره، ایرانده اوروش و تۉقنه‌شوولر کوچه‌ییشی آرتیدن مملکت نینگ تورلی حدودلریده انترنتگه کیریش کېسکین چېکلنگن. اوشبو چېکلاولر دوامیده کمیده ۸۵-۹۰ میلیون کیشی جهان انترنتیدن ایرکین فایده‌لنیش امکانیدن محروم بۉلگن، فقط اَیریم چېکلنگن و انیق گروهلر‌گینه انترنتگه اولنه آلگن. اوروش حدودلرگه یقین اَیریم منطقه‌لرده انترنتگه کیریش درجه‌سی عادتی حالت نینگ بیر فایزیدن هم پستگه توشیب کېتگن، خارج بیلن آنلا‌ین علاقه و باغلنیش اېسه دېیرلی امکانسیز بۉلیب قالگن.
بو شوندی بیرحالده دیر که بوندن آلدین هم ایراندهگی خلق ناراضیلیکلری پیتیده انترنت بیر نېچه کون دوامیده چېکلنگن و کۉپلب اهالی خارج بیلن علاقه‌دن محروم بۉلگن اېدی.
