بیر تدقیقات تاپیشمه‌لری؛ ۹۵ فایز عیاللر طالبان محکمه‌لریگه مراجعت قیلیش‌دن باش تارته‌دی
۸صبح
عیاللر و باله‌لرنی تدقیق قیلیش و عدالتنی تأمینلش ترماغی (WCRAN) یقینده «افغانستانده عیاللرنینگ عدالتگه ایریشیش حقوقی» موضوعسیده‌گی تدقیقات نتیجه‌لرینی تورنتو بیلیم یورتی بیلن همکارلیکده خلق‌ارا اوچره‌شووده حقوقشناسلر، مدنی فعاللری، اکادمیکلر، دیپلوماتلر و ژورنالیستلر اشتراکیده ترقه‌تگنینی معلوم قیلدی. ترماق نینگ ایتیشیچه، اوشبو حساباتنی تیارلش نینگ مقصدی افغانستان عیاللری نینگ حالتینی یاریتیش و اوشبو مملکتده عدالتگه قۉل تاپیش جریانیده‌گی تۉسیقلرگه خلق‌ارا هم‌جمعیتی نینگ اعتبارینی جلب قیلیش دیر.
اوشبو ترماق افغانستان عیاللری تیزیملی و جنسی اجره‌تیلگن اېنگ آغیر شکللردن بیریگه دوچ کېله‌یاتگنینی اعلان قیلگن. تشکیلات نینگ تأکیدلشیچه، حاضرگی حالت افغانستانده عیاللرنینگ عدالتگه ایریشیشینی جدّی چېکلب قۉیگن. حساباتده ایتیلیشیچه، اوشبو دستورده‌گی اساسی مقصد تدقیقات نتیجه‌لرینی ترقه‌تیش و حقوقی همده سیاسی فعاللرنی اوشبو وضعیتگه جواب بېریشگه تیار قیلیش دیر.
حسابات نتیجه‌لریگه کۉره، افغانستان عدلیه تیزیمی ۲۰۲۱-ییل اگوستده طالبان مملکتنی اېگه‌له‌گنیدن سونگ توبدن اۉزگرگن و رسمی تیزیملر کۉپ جهتدن نارسمی میکانیزملرگه ا‌ۉرین بېرگن.
حساباتده ایتیلیشیچه، صحبت قیلینگلرنینگ ۸۱ فایزی سابق حکومت عدلیه تیزیمیده تۉلیق یاکه عادی درجه‌ده اۉزگریشلر یوز بېرگنینی بیلدیرگن. شونینگدېک، حسابات نتیجه‌لریگه کۉره، ۹۱ فایزی عیاللرنینگ عدلیه تیزیمیدن چیقریلیشی محکمه ایشلریگه جدّی تأثیر کۉرسه‌تگنیگه ایشانه‌دی.
عیاللر و باله‌لرنی تدقیق قیلیش و عدالتنی تأمینلش ترماغی اۉز حساباتیده ۹۵ فایز عیال طالبان حکمرانلیگی آستیده‌گی عدلیه تیزیمیگه ایشانچسیزلیک طفیلی اېندی ایشلرنی کوزه‌تیشگه قیزیقیش بیلدیرمسلیگینی تأکیدله‌گن. شونینگدېک، صحبت قیلینگلرنینگ ۶۵ فایزی طالبان محکمه‌لریگه مراجعت قیلیشده جوده سلبی تجربه‌لرنی قید اېتگن.
عیاللر و باله‌لرنی تدقیق قیلیش و عدالتنی تأمینلش ترماغی‌نینگ اساسچیسی زرقا یفتلی شونده‌ی دېگن: «افغانستانده رسمی عدالت میکانیزملری طالبان حکمرانلیگی آستیده کوچلی ضعیفلشدی و عدالتلی بۉلمه‌گن، عیاللرگه قرشی زۉرآورلیک حالتلریده جزادن قاچیشگه امکان بېرووچی تیزیملرگه ا‌ۉرین بېردی.»
تورنتو بیلیم یورتیدن ادوارد شاتس افغانستان عیاللرینی قۉللب-قوّتلب ایتگن: «بیز افغانستان مسأله‌سینی علمی و سیاسی محیطده دالضرب سقلشگه و افغانستان تشکیلاتلری بیلن همکارلیکنی کېنگه‌یتیریشگه صادقمیز.»
فرشته کریمی حساباتنی تقدیم اېتیب شونده‌ی دېگن: «نتیجه‌لر شونی کۉرسه‌ته‌دیکی، عیاللر تیزیملی روشده عدلیه تیزیمیدن چیقریلگن و بو حالت زۉرآورلیک نینگ آشیشی، روحی ضرر و کېنگ ترقه‌لگن امیدسیزلیککه آلیب کېلگن.»
باشقه تاماندن، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی نینگ مخصوص حساباتچیسی ریچارد بنت شونده‌ی دېگن: «خلق‌ارا جوابگرلیک و انسان حقوقلرینی، خصوصاً عیاللر حقوقلرینی یخشیلش اوچون دایمی باسیم ضرور.»
افغانستان سابق حکومتی‌نینگ وکیللر مجلسی اۉرین‌باسری فوزیه کوفی، شونده‌ی دېگن: «عدالتلی محکمه یۉقلیگی و اختیاری حبسلرنینگ کۉپه‌ییشی خلق حیاتینی خوفسیزلیکسیز و بې‌قرار قیلگن.»
حقوق و تعلیم فعالی ضیاالدین یوسفزی اوشبو اوچره‌شووده شونده‌ی دېگن: «قیزلرنینگ تعلیمینی تقیقلش مقصدلی استراتیژی نینگ بیر قِسمی دیر و جدّی انسان حقوقلری بوزیلیشی صفتیده جوابگرلیککه تارتیلیشی لازم.»
افغانستان نینگ کاناداده‌گی اېلچیسی حسن سروش شونده‌ی دېگن: «افغانستان انقراضیگه جواب موافقلشتیریلگن یانده‌شوونی طلب قیله‌دی، بو تدقیقات، عدالتنی تأمینلش و جوابگرلیک میکانیزملرینی اۉز ایچیگه آله‌دی.»
عیاللر و باله‌لرنی تدقیق قیلیش و عدالتنی تأمینلش ترماغی ۸صبح کونده‌لیگی بیلن صحبتده اوچره‌شوو نینگ باشقه بۉلیمیده موجود حقوقی دایره‌لر عیاللرنینگ عدالتگه ایریشیشیگه تأثیری و عدالتلی محکمه‌ده‌گی قیینچیلیکلر محاکمه قیلینگنینی ایتگن. تشکیلات نینگ تأکیدلشیچه، اشتراکچیلر عیاللر مدافعه وکیللر و حقوقی وکیللیکدن محروم بۉلگنینی و محکمه تیزیمی تاباره باستیریش واسطه‌سیگه ایلنگنینی تأکیدله‌گن.
ترماق قۉشیمچه قیله‌دی که اوچره‌شوو نینگ باشقه بۉلیمیده خلق‌ارا حقوقی میکانیزملرنینگ، جمله‌دن، جهان عدلیه انستیتوتلری نینگ عیاللر نینگ تیزیملی حقوقی بوزیلیشلریگه جواب بېریشده‌گی رۉلی محاکمه قیلینگن و «جنسی اجره‌تیش»نی خلق‌ارا جنایت صفتیده تن آلیش ضرورلیگی تأکیدلنگن.
شونینگدېک، دستورده کابل بیلیم یورتی سابق استادی شهلا فرید نینگ «عیال بۉلیش، عیال قالیش» کتابی تنقید قیلینیب، تقدیم اېتیلگن. اوشبو بۉلیمده نطق سۉزله‌گنلر عیاللر حکایه‌لری، قرشیلیک واۉزلیک نینگ چېکلاولری شرایطیده اهمیتینی تأکیدله‌گن و کتابنی افغانستان عیاللری نینگ تجربه‌لرینی حجتلشتیریشده مهم قدم صفتیده بهاله‌گن.
اشتراکچیلر خلق‌ارا هم‌جمعیتی نینگ موافقلشتیریلگن و برقرار حرکتینی، جوابگرلیک میکانیزملرینی مستحکملش اینیقسه عیاللر باشچیلیگیده‌گی مدنی تشکیلاتلرینی قۉللب-قوّتلش ضرورلیگینی تأکیدله‌گن. اولرنینگ ایتیشیچه، خلق‌ارا ثمره‌لی باسیم و توب اۉزگریشلرسیز افغانستانده عیاللر نینگ عدالتگه ایریشیشی جدّی تۉسیقلرگه دچار بۉلیشده دوام اېته‌دی
