طالبان ایچکی ایشلر وزیرلیگیده تیزیملی فساد؛ میلیونلب ارزشگه ایگه شرطنامه‌لردن بنگی‌وار ماده‌لر قاچاقچیلریدن حمایه قیلیش‌گه قدر
آدرینا بهزاد
منبعلر طالبان ایچکی ایشلر وزیرلیگیده کېنگ کۉلملی فساد موجودلیگینی معلوم قیلماقده. اولرنینگ ایتیشیچه، تأمینات و شرطنامه‌لر بۉلیمیده مسووللر کۉپینچه شرطنامه‌لرنی قرینداش-اوروغلریگه یاکه اولرگه اولوش تۉله‌یدیگن شخصلرگه تاپشیره‌دی. شونینگدېک، منبعلر یاقیلغی تقسیماتی ساحه‌سیده میلیونلب مبلغلر اۉزلشتیریله‌یاتگنینی بیلدیره‌دی. بنگی‌وار مادّه‌لرگه قرشی کوره‌ش اۉرین باسرلیگی و اونگه علاقه‌دار باشقرمه‌لرده، حتا خوفسیزلیک حدودلری درجه‌سیگچه، اَیریم طالبلر بنگی‌وار مادّه‌لر ترقه‌تووچیلری بیلن همکارلیک قیلماقده. شو بیلن بیرگه، اَیریم سیاسی تحلیلچیلر طالبان حرکتی نظارتی آستیده‌گی اداره‌لرده، اینیقسه ایچکی ایشلر وزیرلیگیده فسادنی جدّی و تشویشلی معما دېب بیله‌دی. اولرنینگ ایتیشیچه، فسادگه قرشی کوره‌ش حقیده‌گی وعده‌لرگه قره‌مه‌ی، وکالتلرنی سوءاستعمال قیلیش، تاولمچیلیک و شفّاف بۉلمه‌گن تعیینلاولر دوام اېتماقده.
خوفسیزلیک تهدیدلری سبب اسمی آشکار قیلینیشینی ایسته‌مه‌گن ایشانچلی منبعلرنینگ ایتیشیچه، طالبلر کۉپلب شرطنامه‌لرنی قانونی جریانلرسیز و تنلاوسیز «خوفسیزلیک مخفیلیگی» نامی آستیده کمپنیلرگه بېریشماقده. اولرنینگ تأکیدلشیچه، حتا تېکشیروو باشقرمه‌سی و باشقه تېگیشلی اداره‌لر هم بو شرطنامه‌لرنی کۉریب چیقیش و نظارت قیلیش حقوقیگه اېگه اېمس.
بیر منبع شونده‌ی دېدی: «ایچکی ایشلر وزیرلیگیده، تأمینات و شرطنامه‌لر بۉلیمیده مسووللر کۉپینچه شرطنامه‌لرنی قرینداشلریگه یاکه اولرگه اولوش بېره‌دیگن شخصلرگه تاپشیره‌دی. کۉپچیلیک شرطنامه‌لر تنلاوسیز، خوفسیزلیک مخفیلیگی بهانه‌سیده کمپنیلرگه بېریله‌دی، بونده حتا تېکشیروو باشقرمه‌سی هم نظارت قیله آلمه‌یدی.»
مذکور منبع «رید ستار» کمپنیسی بیلن یۉل ترافیک ریاستی همده ایچکی ایشلر وزیرلیگی نینگ علاقه و تکنالوژی باشقرمه‌سی اۉرته‌سیده توزیلگن شرطنامه‌نی هم تیلگه آله‌دی. بو شرطنامه اوچ باسقیچنی رۉیخطگه آلیش و بایومتریککه، ملکنی اۉتکزیش و اوچینچی باسقیچده «بیر کلیدلی» موترلر اوچون رقم ترقه‌تیشنی اۉز ایچیگه آله‌دی و تنلاوسیز عملگه آشیریلگن.
منبع قۉشیمچه قیله‌دی: «بو شرطنامه جماعت منفعتلریگه ضد. ایلگری «جرمن هایتک» کمپنیسی شو خدمتلر اوچون ۲۵۰ افغانی آله‌ردی، شوندن ۷۵ افغانی کمپنیگه، قالگن قِسمی دولت [طالبان رژیمی] حسابیگه اۉتکزیلردی. حاضر اېسه هر بیر ترانسپورت واسطه‌سیدن ۱۰۰۰ افغانی آلینماقده، اونینگ ۷۵۰ افغانی‌سی رید ستارگه بېریله‌دی، قالگن قِسمی اېسه ایکّی قِسمگه بۉلینه‌دی بیر قِسمی دولتگه، ینه بیر قِسمی انشااتلرگه صرفلنه‌دی. نتیجه‌ده میلیونلب مبلغلر اۉزلشتیریلگن.»
منبع هبت‌الله آخوندزاده فرمانیگه ضد حالتلر هم بارلیگینی ایته‌دی: «بو شرطنامه اونینگ بویروغیگه ضد، او وزیرلرگه ۳۰ میلیون افغانیدن آرتیق شرطنامه‌لرنی مستقل امضالشنی تقیقله‌گن و بونده‌ی شرطنامه‌لر رهبریت تامانیدن تصدیقلنیشی کېره‌ک.»
ینه بیر منبعگه کۉره: «شهر تکسیلری بۉییچه «ستیتاک» کمپنیسی بیلن هم شونگه اۉخشه‌ش شرطنامه توزیلگن. ایتیلیشیچه، تکسی مو‌ترلری بۉیاق صفتی پست، اما خرجتلر جوده یوقاری هر بیر مو‌تر اوچون اۉرته‌چه ۵۰ مینگ افغانیدن آرتیق صرفلنه‌دی. لوجستیک ریاستیده هم، اینیقسه اوزاق ولایتلرده، یاقیلغی تقسیماتیده میلیونلب مبلغلر اۉزلشتیریلگن.»
منبع تأکیدله‌یدی که فساد فقط شرطنامه‌لر بیلن چېکلنمه‌یدی، بلکه محکمه-حقوق و خوفسیزلیک جریانلریده هم موجود: «جنایت قیدیروو باشقرمه‌سیده اَیریم شخصلر پول عوضیگه، ایش حجتلری قانونی جریاندن اۉتمسدن آزاد قیلینه‌دی. خوفسیزلیک حدودلریده هم شونگه اۉخشه‌ش حالتلر بار.»
شونینگدېک، منبع بنگی‌وار مادّه‌لرگه قرشی کوره‌ش بۉلیمیده هم اَیریم مسووللر بنگی‌وار مادّه‌لر ترقه‌تووچیلری بیلن همکارلیک قیله‌یاتگنینی ایته‌دی.
شو بیلن بیرگه، سیاسی تحلیلچی میرویس آشفته طالبان حرکتی نظارتی آستیده‌گی دولت اداره‌لریده، اینیقسه ایچکی ایشلر وزیرلیگیده فسادنی جدّی معما دېب حسابله‌یدی. او شونده‌ی دېدی: «فساد جدّی معماگه ایلنگن. گروه نینگ فسادگه قرشی کوره‌ش حقیده‌گی وعده‌لریگه قره‌مه‌ی، وکالتلرنی سوءاستعمال قیلیش، تاولمچیلیک و شفّاف بۉلمه‌گن ایشگه قبول قیلیشلر دوام اېتماقده.» اونینگ فکریچه، فسادگه قرشی حقیقی کوره‌ش شفّافلیک، جوابگرلیک و ثمره‌لی نظارت میکانیزملرینی طلب قیله‌دی.
شو بیلن بیرگه، مملکت اهالیسی نینگ بیر قِسمی طالبان ینه حاکمیتنی اېگه‌له‌گنیدن بېری اوشبو گروه نظارتیده‌گی اَیریم اداره‌لرده فساد و پاره‌خۉرلیک دوام اېته‌یاتگنیدن شکایت قیلماقده.
