مزارشریفده طالبان‌نینگ تاولمچیلیگی؛ غرفه‌لر اېگه‌لری: «یا پول بېرینگلر یا غرفه‌لرنی ییغیشتیرینگلر»
نیما
بلخ ولایتی‌نینگ مرکزی مزار شریف شهریده‌گی بیر قطار تدبیرکارلر طالبان تامانیدن عملگه آشیریله‌یاتگن، اۉزلری «تاولمچیلیک و مجبورې پول اوندیریش» دېب اته‌یاتگن حالتلردن جدّی خواطر بیلدیرماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، طالبان تورلی بهانه‌لر بیلن اوشبو گروه تامانیدن بېلگیلنگن حدودلرده غرفه‌سی بۉلگن شخصلردن پول اوندیره‌دی. اولر‌نینگ سۉزلریگه کۉره، کیم بو مبلغنی تۉله‌شدن باش تارتسه، اونینگ غرفه‌سی مُهرلنه‌دی و فعالیتینی دوام اېتتیریشیگه رخصت بېریلمه‌یدی.
مزار شریفده‌گی بیر قطار تدبیرکارلر و غرفه‌دارلر طالبان باسیملری‌نینگ دوام اېته‌یاتگنیدن خواطر بیلدیریب، بو گروه سۉنگگی بېش ییل ایچیده اقتصادی شرایط یره‌تیش بۉییچه کۉپلب وعده‌لر بېرگنیگه قره‌مه‌ی، اهالیدن ایش ا‌ۉرینلری امکانیتلرینی هم تارتیب آلگنی، کېنگ کۉلملی فساد و تاولمچیلیک بیلن شغللنه‌یاتگنینی اَیتماقده.
مزارشریفده‌گی کسب اېگه‌لریدن بیری شونده‌ی دېیدی: «ایکّی آی آلدین مزارشریف‌نینگ بیرینچی حدودیده‌گی طالبان مسؤوللری یۉل بۉییده‌گی برچه اوستاخانه‌لر غرفه‌لریدن ایش رخصت‌نامه‌سینی بېریش اوچون هر بیرغرفه‌دن ایکّی مینگ افغانی آلدی. اما بیر نېچه هفته آلدین شهر حاکملیگی خادملری کېلیب، برچه غرفه‌دارلرنی آگاهلنتیردی: اۉن کون ایچیده یا ۱۰ مینگ افغانی تۉله‌شلری، یاکه یۉل بۉییده‌گی برچه غرفه‌لرینی ییغیشتیریشلری کېره‌ک. اولر بو حدود شهر حاکملیگیگه تېگیشلی اېکنینی و تومن بو جای اوچون رخصت‌نامه بېریشگه وکالتلی اېمسلیگینی اَیتدی.»
مذکور حدودده‌گی اَیریم اوسته‌لر حاضرگچه اوچ مرته طالبان‌نینگ شهر حاکملیگی و اوشبو گروه‌نینگ حدود باشقروویگه مراجعت قیلگنلرینی، اما بیرینچی حدود بازارلری اوچون رخصت‌نامه‌لر باشلیغی شیرمحمد اسملی شخص اولرگه جواب بېریشنی ایسته‌مه‌گنینی اَیتماقده. اولر‌نینگ سۉزلریگه کۉره، کسب اېگه‌لریدن ایلگری اوندیریلگن پوللر حقیده حاضرگچه طالبان‌نینگ بیرار محلی عملداری انیق جواب بېرمه‌گن.
اوسته‌لردن بیری شونده‌ی دېیدی: «شهر حاکمی [طالبان] هېچ کیم بیلن گپلشیشنی ایسته‌مه‌یپتی. شهر حاکمی‌نینگ یقین قرینداشلریدن بیری حاکملیک حدودیدن تشقریده اوسته‌لر و بۉیاقچیلریگه هر کیم ۱۰ مینگ افغانی تۉله‌سه، ایشلشیگه رخصت بېریلیشینی، بو مبلغنی تۉله‌مه‌گنلر‌نینگ غرفه‌لری اېسه حدوددن آلیب تشلنیشینی اَیتدی.»
اونینگ اَیتیشیچه، اوسته‌لر بیر گروه آقسقاللر بیلن بیرگه طالبان ولایت حاکمی‌نینگ اداره‌سیگه مراجعت قیلگن، بیراق او یېرده اولرگه شهر حاکملیگی ایشلریگه اره‌لشمسلیکلری اَیتیلگن. بو تدبیرکارلر‌نینگ تأکیدلشیچه، اوشبو حدودده نانوایخانه‌لر، ایچیملیک ساتووچیلری، سبزه‌وات دوکانلری و باشقه کیچیک بیزنسلر فعالیت یوریته‌دی.
غرفه‌دارلر‌نینگ اَیتیشیچه، طالبان ینه پول اوندیریش اوچون باسیم اۉتکزیش مقصدیده اوّل کېچه‌ده غرفه‌لرگه آگاهلنتیریش خطلرینی یاپیشتیرگن، ایکّی کوندن سۉنگ اېسه اولرگه بو جایده ناقانونی روشده غرفه تشکیل اېتیب، فعالیت یوریته‌یاتگنلیکلرینی معلوم قیلگن.
اولر‌نینگ سۉزلریگه کۉره، طالبان‌نینگ بیرینچی حدوددن ایش رخصت‌نامه‌سینی آلگن شخصلر اوشبو رخصت‌نامه‌لرنی گروه‌نینگ شهر حاکملیگی اعضالریگه کۉرسه‌تگن، اما اولر بو حجتلرنی قبول قیلمه‌ی، تومن یۉل بۉییده‌گی رسته‌لر اوچون رخصت‌نامه بېریشگه وکالتلی اېمسلیگینی اَیتگن.
کسب اېگه‌لری‌‌نینگ اَیتیشیچه، طالبان اولرگه حدود بونده‌ی رخصت‌نامه‌لرنی بېریش حقوقیگه اېگه اېمسلیگینی بیلدیرگن. شونینگدېک، اولرگه هر بیر غرفه‌دار شهر حاکملیگیگه ۱۰ مینگ افغانی تۉله‌سه، فعالیتینی دوام اېتتیریشیگه رخصت بېریلیشی اَیتیلگنینی هم دعوا قیلماقده.
بیر منبع شونده‌ی دېیدی: «شو وضعیتده بیر نېچه کیشی پول تۉله‌شگه راضی بۉلدی. اما اولر بانک تعرفه‌لرینی سۉره‌گنیده، پولنی نقد شکلده شهر حاکمی‌نینگ دۉستلریدن بیری بۉلگن شخصگه تاپشیریشلری کېره‌کلیگی اَیتیلدی. بونی اېسه هېچ کیم قبول قیلیشگه راضی بۉلمه‌دی. اېندی اولرگه چهارشنبه‌گچه مهلت بېریلگن: یا پولنی تۉله‌یدیلر، یا برچه غرفه‌لری شهر حاکملیگیگه آلیب کېتیله‌دی. شو غرفه‌لر و کۉچه ساتووچیلری جوده خواطر و سراسیمه‌ده.»
بو شونده‌ی بیرحالده دیر که بوندن آلدین مزارشریف شهری‌نینگ یوزلب اهالیسی طالبانگه قرشی ناراضیلیک نمایشی اۉتکزگن اېدی. نمایشچیلر «خایینلرگه اۉلیم» شعارلرینی اَیتیب، طالبان لیلامی غرفه‌لری دوکانلرینی بوزیب تشله‌گنینی بیلدیرگن اېدی.
طالبان بیر نېچه بار دولت اداره‌لریده اداری و پاره‌خۉرلیکنی یۉق قیلگنینی دعوا قیلگن. شونگه قره‌مه‌ی، مملکت وطنداشلری، اینیقسه طالبان نظارتیده‌گی اداره‌لر بیلن ایشله‌یدیگنلر، اوشبو اداره‌‌لرده کېنگ کۉلملی مالیوی و اداری فساد موجودلیگیدن شکایت قیلماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، بو گروه اعضالری مالیوی و اداری فسادده کېنگ مقیاسده اشتراک اېتماقده. بیراق اخباراتگه کیریشده‌گی چېکلاولر، سۉراققه توتیلیشدن قۉرقوو و معلوماتلرنی آشکار اېتیش عاقبتلریدن خوفسیره‌ش سببلی، بو فساد‌‌نینگ تورلی جهتلری هنوزگچه کتّه درجه‌ده یشیرین قالماقده.
