حقوق و سیاسی بیلیملر یۉنه‌لیشلری‌نینگ بېکار قیلینیشی؛ طالبان یاشلر‌نینگ تنقیدی فکرلشیدن قۉرقه‌دی
۸صبح
طالبان تامانیدن خصوصی بیلیم یورتیلرده حقوق و سیاستی بیلیملر یۉنه‌لیشلریگه طلبه‌لرنی قبول قیلیشنی تقیقلشی اَیریم طلبه‌لر‌نینگ ناراضیلیگیگه سبب بۉلدی. بو یۉنه‌لیشلرگه قیزیقه‌دیگن اَیریم کیشیلر‌نینگ اَیتیشیچه، کانکور امتحانینی اۉتکزیش و نتیجه‌لرینی اعلان قیلیش جریانیده ضرور شفّافلیک موجود بۉلمه‌سه‌ده، اولر اۉزلری قیزیققن یۉنه‌لیشلرده تعلیم آلیش اوچون امیدلرینی خصوصی بیلیم یورتیلرگه باغله‌گن اېدیلر.
حقوق و سیاسی بیلیملر طلبه‌لریدن بیری، بو یۉنه‌لیش اجتماعی آنگ، عدالت، قانون استوارلیگی و وطنداشلیک حقوقلرینی بیلیش‌نینگ مهم اساسلریدن بیری اېکنینی اَیته‌دی. اونینگ اَیتیشیچه، بو یۉنه‌لیش‌نینگ خصوصی بیلیملردن آلیب تشلنیشی یاشلر‌نینگ قانون توشونچه‌لری، انسان حقوقلری، سیاسی تیزیملر و نزاعلرنی تینچ یۉل بیلن حل قیلیشنی اۉرگنیش امکانیتلرینی چېکله‌یدی.
بو طلبه شونده‌ی دېیدی: «افغانستانگه هر قچانگیدن هم کۉپراق تعلیملی، آنگلی و متخصص اولاد کېره‌ک و یۉنه‌لیشلرنی بېکار قیلیش اۉرنیگه عالی تعلیم صفتینی اصلاح قیلیش و آشیریشگه حرکت قیلیش یخشیراق. طالباندن بو قرارینی قَیته کۉریب چیقیشینی و اوشبو یۉنه‌لیشگه قیزیقه‌دیگن یاشلر‌نینگ تعلیم آلیش امکانیتینی تارتیب آلمه‌سلیگینی سۉره‌یمن.»
اۉن ایکّینچی صنف اۉقووچیسی حکمت(مستعار)، اۉنینچی صنفدن باشلب حقوق یۉنه‌لیشیده اۉقیشگه قرار قیلگنینی، بیراق خصوصی بیلیم یورتیلرده بو یۉنه‌لیشگه طلبه‌لرنی قبول قیلیش تقیقلنگنیدن خبر تاپگچ، قتّیق توشکونلیککه توشگنینی اَیته‌دی. او شونده‌ی دېیدی: «حاضر بیر یۉل قالدی؛ یا دولت بیلیم یورتیگه کیریشیم کېره‌ک، او یېرده هم امتحان شفّاف طرزده اۉتکزیلمه‌یدی، یاکه بو قیزیقیشیمدن واز کېچیشیم کېره‌ک.»
بو اۉقووچی قۉشیمچه قیله‌دی: «طالبان کېلگنیدن بېری بو قدَر کۉپ اۉزگریشلر بیزنی گَنگیتیب قۉیدی. اولر هر کونی قبول قیله‌یاتگن قرارلر سببلی کېله‌جگیمیز حقیده قرار قبول قیله آلمه‌یمیز و قطعی رېجه توزه آلمه‌یمیز.»
بیلیم یورتی اۉقیتووچیسی امید (مستعار)، دولت بیلیم یورتیلریده ا‌ۉرینلر یېتیشمه‌گنی یاکه کانکور امتحانی جریانیده‌گی موجود معمالر سببلی اۉزلری قیزیققن یۉنه‌لیشگه کیره آلمه‌گن کۉپلب یاشلر اوشبو یۉنه‌لیشلرده اۉقیشنی دوام اېتتیریش اوچون خصوصی بیلیم یورتیلرگه مراجعت قیلگنینی اَیته‌دی. او حقوق و سیاسی بیلیملر فاکولته‌سی هم کۉپلب یاشلر کتّه قیزیقیش بیلن تحصیل آلگن یۉنه‌لیشلردن بیری بۉلگنینی اَیته‌دی.
بو طلبه قۉشیمچه قیله‌دی: «افغانستان یاشلری آره‌سیده حقوق و سیاسی بیلیملرنی اۉرگنیشگه کتّه قیزیقیش بار اېدی. اولر‌نینگ کۉپچیلیگی حتا بو یۉنه‌لیشده‌گی ایش بازاری چېکلنگنیدن خبردار بۉلیشلریگه قره‌مه‌ی، فقط اۉز قیزیقیشی و اشتیاقینی دوام اېتتیریش اوچون اونگه مراجعت قیلردیلر. اما بو یۉنه‌لیش خصوصی بیلیم یورتیلردن آلیب تشلنیشی بیلن بو امکانیت هم اولردن تارتیب آلیندی.»
نعمت (تخلص)، خصوصی بیلیم یورتی بیری‌نینگ مسؤولی، بو یۉنه‌لیشلر‌نینگ تۉخته‌تیلیشی بیلیم یورتیلرگه سېزیلرلی اقتصادی ضرر یېتکزیشینی و اَیریم اۉقیتووچیلرنی هم ایشسیز قالدیریشینی اَیته‌دی. او شونده‌ی دېیدی: «بیلیم یورتیلرگه بو ییل حقوق و سیاسی بیلیملر یۉنه‌لیشلریگه طلبه‌لرنی قبول قیلیشگه رخصت بېریلگن اېدی، اما طالبان عالی تعلیم وزیرلیگی یقینده بو یۉنه‌لیشلر باسقیچمه-باسقیچ یاپیلیشی کېره‌کلیگی حقیده خبر بېردی. حاضر اوشبو یۉنه‌لیشلرده تحصیل آله‌یاتگن طلبه‌لر اۉقیشلرینی آخریگچه دوام اېتتیریشلری ممکن، بیراق اېندی بو یۉنه‌لیشلرگه ینگی طلبه‌لرنی قبول قیلیشگه رخصتیمیز یۉق.»
عینی پیتده، افغانستان عمومی اویوشمه‌سی باشلیغی میر عبدالواحد سادات‌نینگ فکریچه، طالبان‌نینگ حقوق، سیاسی بیلیملر، خلق‌ارا مناسبتلر، اجتماعی فنلر، فلسفه و انسانشناسلیک یۉنه‌لیشلرینی بېکار قیلیش و چېکلش حقیده‌گی قرارینی شونچه‌که تعلیمی قرار دېب بۉلمه‌یدی؛ اونینگ اَیتیشیچه، بو جریان مفکوره‌‌نینگ افغانستان عالی تعلیم تیزیمیگه اره‌لشووی کوچه‌یه‌یاتگنینی کۉرسه‌ته‌دی.
او شونده‌ی دېیدی: «اجتماعی فنلر و اونگه باغلیق یۉنه‌لیشلر انسان، جمعیت، قانون، حاکمیت، انستیتوتلر و فقرالر حقوقلرینی اۉرگنه‌دی و بو یۉنه‌لیشلر‌نینگ بېکار قیلینیشی یاکه ضعیفلشتیریلیشی جمعیتده تنقیدی فکرلش و فکرلر خیلمه-خیللیگی‌نینگ کمه‌ییشیگه آلیب کېلیشی ممکن.»
جناب سادات قۉشیمچه قیله‌دی: «حقوق و سیاسی بیلیملر تعلیمی‌نینگ ضعیفلشتیریلیشی نزاعلرنی قانون و نهادلر آرقه‌لی حل قیلیش مدنیتینی هم ضعیفلشتیریشی و آخر-عاقبت مملکت‌نینگ صلاحیتی همده انسان سرمایه‌سی‌نینگ کمه‌ییشیگه آلیب کېلیشی ممکن.»
بو حالت طالبان ۳-سنبله کونی افغانستان خصوصی بیلیم یورتیلریدن حقوق، سیاسی و خلق‌ارا مناسبتلر یۉنه‌لیشلری باسقیچمه-باسقیچ آلیب تشلنیشی کېره‌کلیگی حقیده بویروق بېرگن بیر پیتده یوز بېرماقده.
طالبان بو یۉنه‌لیشلرنی بېکار قیلیش سببینی خصوصی بیلیم یورتیلرده حقوق، سیاسی بیلیملر و خلق‌ارا مناسبتلر فاکولته‌لریگه طلبه‌لرنی قبول قیلیش درجه‌سی پستلیگی همده اوشبو یۉنه‌لیش بیتیرووچیلری اوچون ایش امکانیتلری چېکلنگنی بیلن ایضاحله‌دی.
