بدخشان اسماعیلیه‌لری‌نینگ اچّیق تقدیری؛ جماعتخانه‌لر یاپیلیشیدن مذهبنی اۉزگرتیریش اوچون باسیمگچه
۸صبح
طالبان افغانستان اوستیدن حکمرانلیک قیلگنیدن بېش ییل اۉتیب، بدخشانده‌گی اسماعیلیه‌لر جماعه‌سی اعضالری دینی، تعلیمی و اجتماعی چېکلاولر تۉلقینیگه دوچ کېلگنینی اَیتماقده. اوشبو گزارش خلاصه‌لریگه کۉره، ولایت‌نینگ بیر قطار اولسواللیکلریده اسماعیلیه‌لر‌نینگ کمیده ۱۰ ته جماعتخانه‌سی یاپیلگن، درواز اولسواللیکلری‌نینگ بېشته‌سیده ۳۴۰ نفردن آرتیق اسماعیلیه باله طالبان‌نینگ دینی مکتبلریگه یوباریلگن و اوشبو جماعه اعضالری آره‌سیده کمیده یېتّی مرته مذهب اۉزگرتیریش حالتی قید اېتیلگن. بدخشانلیک اسماعیلیه‌لر، شونینگدېک، مذهبنی اۉزگرتیریشگه باسیم، خوفسیزلیک تهدیدلری، مدنی فعالیتلرگه چېکلاولر و عایله‌لر‌نینگ قۉشنی مملکتلر همده کابلگه کۉچیب کېتیشی آرتیب باره‌یاتگنیدن سۉزله‌ماقده.
اسماعیلیه‌لرگه دینی و اجتماعی باسیم
طالبان حکمرانلیگیدن بېش ییل اۉتیب، بدخشانده‌گی اسماعیلیه‌لر جماعه‌سی اعضالری کېنگ کۉلملی دینی، تعلیمی و اجتماعی چېکلاولرگه دوچ کېلگنینی اَیتماقده. جماعتخانه‌لر یاپیلیشی، مذهبنی اۉزگرتیریشگه باسیم، دینی تعلیمگه چېکلاولر و خوفسیزلیک باره‌سیده‌گی خواطرلر‌نینگ کوچه‌ییشی اوشبو حدود اهالیسی تشویش بیلدیره‌یاتگن مسأله‌لر قطاریگه کیره‌دی.
اوشبو ولایتده‌گی بیر قطار اسماعیلیه‌لر طالبان ۲۰۲۱-ییل اگوستیده حاکمیتنی اېگه‌لله‌گنیدن سۉنگ بو جماعه‌گه باسیم کوچه‌یگنی و اولر‌نینگ دینی همده مدنی اېرکینلیکلری کېسکین چېکلنگنینی اَیتماقده. اولر اسماعیلیه‌لر جماعه‌سی افغانستان تاریخی‌نینگ تورلی دورلریده کمسیتیش و محروملیککه دوچ کېلگنینی، اما حاضرگی وضعیتنی حیاتلری‌نینگ اېنگ آغیر دورلریدن بیری دېب بیلیشلرینی تأکیدله‌ماقده.
اولر‌نینگ اَیتیشیچه، بدخشانده تورلی مذهب وکیللری ییللر دوامیده بیر-بیری بیلن تینچ-تاتوو یشه‌ب کېلگن، اَیریم حاللرده مذهبلرارا نکاحلر هم عملگه آشیریلگن و اره‌لش عایله‌لر تشکیل تاپگن بۉلسه-ده، اوشبو ولایت‌نینگ چېکّه حدودلریده‌گی اَیریم ملالر و طالبان اعضالری مسجدلر و خطبه‌لرده آدملرنی اسماعیلیه‌لر بیلن اجتماعی مناسبتلر اۉرنه‌تیش و اولر بیلن تورموش قوریشدن قَیترماقده. شونینگدېک، اَیریم اسماعیلیه‌لر‌نینگ اَیتیشیچه، طالبان بو مذهبنی اۉزلری قبول قیله‌دیگن اسلام مېزانلریگه تېنگ دېب حسابله‌مه‌یدی و وقتی-وقتی بیلن باسیم و چېکلاولر آرقه‌لی اولرنی حنفی مذهبینی قبول قیلیشگه مجبورله‌یدی.
بدخشان‌نینگ تۉقّیز اولسواللیگیده استقامت قیلووچی بیر قطار اسماعیلیه‌لر و اسماعیلیه‌لر جماعه‌سی اعضالری بیلن اۉتکزیلگن حساباتلر و صحبتلرگه کۉره، سۉنگگی بېش ییل دوامیده بو جماعه‌گه دینی باسیم سېزیلرلی درجه‌ده کوچه‌یگن.
جماعتخانه‌لر یاپیلدی؛ دینی مراسملر تۉخته‌تیلدی
بو شخصلر‌نینگ اَیتیشیچه، اسماعیلیه‌لر‌نینگ یشه‌ش جایلریده دینی مراسملرنی اۉتکزیش بوتونله‌ی تۉخته‌تیلگن و اولر اوشبو مراسملرنی اۉتکزگن تقدیرده ۵۰ مینگ افغانیگچه جریمه‌گه تارتیلیشینی دعوا قیلماقده. شونینگدېک، زیباک، اشکاشم، شغنان، دروازها و واخان اولسواللیکلریده عبادت، مدنی و تعلیم مرکزلری وظیفه‌سینی بجرگن جماعتخانه‌لر یاپیلگن و اهالی‌نینگ اَیتیشیچه، طالبان بو مرکزلرنی قوریش، یکونلش یاکه کېنگه‌یتیریشگه هم رخصت بېرمه‌یپتی.
یوقاریده تیلگه آلینگن حدودلر اهالیسی ایلگری قوریله‌یاتگن جماعتخانه‌لر‌نینگ چله بنالری تشلب قۉییلگنی و استه-سېکین ویران بۉله‌یاتگنینی تأکیدله‌ماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، بو حالت اسماعیلیه‌لر جماعه‌سی‌نینگ دینی و اجتماعی اۉزلیگیگه جدّی تهدید سالماقده. اولر، شونینگدېک، طالبان اعضالری‌نینگ تهدیدلری آرتیدن کۉپلب عایله‌لر فرزندلرینی اوشبو گروه‌نینگ دینی مکتبلریگه یوباریشگه مجبور بۉلگنینی اَیتماقده.
۳۴۰ نفردن آرتیق اسماعیلیه باله دینی مکتبلرگه یوباریلدی
اوشبو گزارش خلاصه‌لری شونی کۉرسه‌ته‌دیکی، اَیریم حدودلرده، خصوصاً، درواز تومنلریده طالبان رژیمیگه قره‌شلی اداره‌لر‌نینگ اَیریم خادملری، جمله‌دن، اۉقیتووچیلر عایله‌لرنی فرزندلرینی دینی مکتبلرگه مجبوری رۉیخطدن اۉتکزیشگه مجبور قیلگن.
اوشبو گزارش خلاصه‌لریگه کۉره، فقط درواز‌نینگ بېش اولسواللیگیده ۹ یاشدن ۱۶ یاشگچه بۉلگن ۳۴۰ نفردن آرتیق اسماعیلیه باله نسی اولسواللیگیده‌گی اوبغن، پارید، راون، آرون، سه‌دهه، پارخیخ و زینگ قیشلاقلریدن؛ مایمی اولسواللیگیده‌گی غمی، آومرن و ورو قیشلاقلریدن؛ شکی اولسواللیگیده‌گی و زنگریا، ده‌خواه و خدره قیشلاقلریدن سۉنگگی بېش ییللیک طالبان حکمرانلیگی دوریده دینی مکتبلرگه رۉیخطدن اۉتکزیلگن.
بو باله‌لر‌نینگ عایله‌لری اوشبو دینی مکتبلر‌نینگ تعلیم دستورلری اسماعیلیه‌لر‌نینگ دینی اعتقادلری و تعلیماتلریدن توبدن فرق قیلیشینی اَیتماقده. حال‌بوکه، اسماعیلیه‌لر جماعه‌سی‌نینگ اسماعیلیه‌لر مرکزی تامانیدن قۉللب-قوّتلنه‌دیگن اۉزیگه خاص دینی تعلیم تیزیمی موجود.
مذهبنی اۉزگرتیریشگه باسیم؛ کمیده یېتّی حالت قید اېتیلگن
صحبتداشلر تامانیدن تقدیم اېتیلگن معلوماتلر خوفسیزلیک، اجتماعی و اقتصادی باسیملر نتیجه‌سیده اسماعیلیه‌لر جماعه‌سی اعضالری آره‌سیده مذهبنی اۉزگرتیریش حالتلری هم یوز بېرگنینی کۉرسه‌ته‌دی. بیراق اولر‌نینگ اَیتیشیچه، طالبان تامانیدن قۉییلگن چېکلاولر، حجتلشتیریش امکانیتی‌نینگ یۉقلیگی و آدملر‌نینگ بونده‌ی واقعه‌لرنی آشکار قیلیشدن قۉرقیشی سببلی اوشبو حالتلر‌نینگ انیق سانی موجود اېمس.
اوشبو گزارش خلاصه‌لریگه کۉره، کمیده یېتّی مرته مذهب اۉزگرتیریش حالتی حجتلشتیریلگن. تۉپلنگن معلوماتلرگه کۉره، درواز‌نینگ نسی اولسواللیگیده ایکّی باسقیچده ۳۶ کیشی گروه بۉلیب مذهبینی اۉزگرتیرگن. شونینگدېک، شکی‌ده ده ایکّی حالت، جمله‌دن، بیر معارف خادیمی و اشکاشم، جرم و شغنان تومنلریده تۉرت حالت قید اېتیلگن بۉلیب، جمعی ۱۳ کیشینی اۉز ایچیگه آله‌دی. صحبتداشلر‌نینگ اَیتیشیچه، بو اۉزگریشلر باسیم و تهدید محیطیده عملگه آشیریلگن.
اَیریم عایله‌لر‌نینگ اَیتیشیچه، طالبان‌نینگ امر باالمعروف و نهی عن المنکر مذهبینی اۉزگرتیریشگه راضی بۉلمه‌گن عایله‌لرنی پول جریمه‌سی تۉله‌ش بیلن تهدید قیلماقده. اولر قشّاقلیک و بو جریمه‌لرنی تۉله‌ش اوچون اقتصادی امکانیت یۉقلیگی سببلی اَیریم عایله‌لر اوشبو گروه طلبینی قبول قیلیشگه مجبور بۉلگنینی قۉشیمچه قیلماقده.
اسماعیلیه‌لرگه نسبتاً قاتللیک و زۉرآورلیکدن خواطر
بدخشانده‌گی اسماعیلیه‌لر جماعه‌سی‌نینگ مدنی بۉلیمی مسؤوللریدن بیری اوشبو ولایتده جماعه‌‌نینگ بیر قطار فعال اعضالری اۉلدیریلگنی حقیده سۉزلب، بو قاتللیکلر‌نینگ دوام اېتیشی و بدخشانده اسماعیلیه‌لرگه نسبتاً کلتکلش حالتلری کۉپه‌ییشیدن خواطر بیلدیردی.
اونینگ اَیتیشیچه، اسماعیلیه‌لر جماعه‌سی‌نینگ مهم رهبرلریدن بیری و آغاخان کنسولی امیربېک ۲۰۲۲-ییل سپتمبریده ایکّی هم‌کسبی بیلن بیرگه درواز یۉلیده موترلری اغدریلیب کېتیشی عاقبتیده هلاک بۉلگن. او اۉتکزیلگن تېکشیروولر اوشبو حادثه قصداً صادر اېتیلگنینی کۉرسه‌تگنینی اَیته‌دی.
شونینگدېک، او واخان اولسواللیگی‌نینگ دگرگند قیشلاغیده‌گی ۷-صنف اۉقووچیسی اسلام‌الدین، ، زیباک اولسواللیگیده‌گی آغاخان مدنی بۉلیمی‌نینگ کۉنگیللی ایشچیسی فضل‌احمد پاییز، ۲۰۲۶-ییل جنورییده فیض‌آباد شهر مرکزیده سلامت، شاه حسن و شاه نظر، شونینگدېک، می آییده شغنان اولسواللیگیده اقتصادی ساحه‌لرده فعال عیاللردن بیری و محلی صنعتکار سلام مفتون‌نینگ رفیقه‌سی لیلیما هم اونینگ اَیتیشیچه، اۉلدیریلیشی طالبان رژیمیگه نسبت بېریله‌یاتگن شخصلر قطاریگه کیریشینی قۉشیمچه قیلدی.
بوندن تشقری، بدخشان‌نینگ باشقه بیر قطار اولسواللیکلریده نارسمی قاتللیکلر و اۉزباشیمچه‌لیک بیلن حبسگه آلیشلر حقیده هم خبرلر موجود بۉلیب، اولر‌نینگ سانی تخمیناً ۱۱ ته حالت دېب بهالنماقده. بو باره‌ده رسمی و تۉلیق رقم موجود بۉلمه‌سه-ده، اوشبو حالتلر ولایتده‌گی اسماعیلیه‌لر‌نینگ حیات خوفسیزلیگی و انسان حقوقلری حالتی باره‌سیده جدّی خواطرلرنی کوچه‌یتیردی.
اسماعیلیه‌لر‌نینگ کتابلری و مدنی مرکزلری چېکلاو آستیده
اوشبو گزارش خلاصه‌لری اسماعیلیه‌لر جماعه‌سی‌نینگ مدنی و دینی فعالیتلری هم کېنگ کۉلملی چېکلاولرگه دوچ کېلگنینی کۉرسه‌ته‌دی. خبرلرگه کۉره، بدخشان ولایتی‌نینگ اسماعیه‌لر استقامت قیله‌دیگن اولسواللیکلریده، جمله‌دن، واخان، شغنان، زیباک، اشکاشم، نسی، شکی، مایمی و یمگان اولسواللیکلریده کمیده ۱۰ ته جماعتخانه یاپیلگن، شونینگدېک، اوشبو اولسواللیکلرده جماعه‌گه قره‌شلی مدنی تشکیلاتلر‌نینگ فعالیتیگه هم چېکلاولر قۉییلگن.
صحبتداشلر اسماعیلیه‌لر‌نینگ مدنی مرکزلری مصادره قیلینگنی و طالبان اعضالری تامانیدن بو جایلردن مهمانخانه صفتیده فایده‌لنیله‌یاتگنی حقیده سۉزله‌ماقده. اولر‌نینگ دعوا قیلیشیچه، طالبان اولسواللیکلر و قیشلاقلرده مسجدلر بارلیگی و بونده‌ی مرکزلرگه احتیاج یۉقلیگینی بهانه قیلیب، اسماعیلیه‌لر‌نینگ عبادت و مدنی مسکنلرینی اېگه‌للب آلگن. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، اَیریم آدملر خوفسیزلیک عاقبتلریدن قۉرقیب، ناراضیلیک بیلدیریش یاکه بو مسأله‌نی کۉتریشدن تیییلماقده.
شونینگدېک، صحبتداشلر‌نینگ اَیتیشیچه، کۉپلب حدودلرده اسماعیلیه‌لر‌نینگ کتابلری و دینی رمزلرینی نارسمی طرزده ییغیب آلیش عملگه آشیریلگن و اوشبو جماعه‌‌نینگ مدنی فعالیت یوریتیش محیطی کېسکین چېکلنگن. اولر خوفسیزلیک خواطرلری سببلی آدملر اۉز دینی اعتقادلریگه عاید کتابلر، تعلیمی قۉللنمه‌لر و باشقه مدنی ماتریاللردن آچیق فایده‌لنالمه‌یاتگنینی قۉشیمچه قیلماقده.
طالبان باسیمی و اسماعیلیه‌لر مهاجرتی‌نینگ کوچه‌ییشی
اوشبو حسابات خلاصه‌لری بدخشان اسماعیلیلری‌نینگ خوفسیزلیک حالتی، دینی اېرکینلیکلری، تعلیم آلیش امکانیتی و اقتصادی شرایطی جدّی ضرر کۉرگنینی کۉرسه‌ته‌دی. کۉپلب عایله‌لر دواملی باسیملر عاقبتیده تاجیکستان، پاکستان و ایران کبی قۉشنی مملکتلرگه، شونینگدېک، کابلگه کۉچیب کېتیشگه مجبور بۉلگن. اوشبو مهاجرت جریانی اسماعیلیه‌لر جماعه‌سی اوچون کېنگ کۉلملی اجتماعی و انسانی عاقبتلرنی کېلتیریب چیقرگن، عایله‌لر‌نینگ ترقه‌لیشی و اولر‌نینگ اجتماعی همده مدنی علاقه‌لری‌نینگ ضعیفلشیشیگه سبب بۉلگن.
بوندن آلدین رواداری انسان حقوقلری تشکیلاتی اۉز حساباتیده افغانستانده اسماعیلیه‌لر جماعه‌سیگه نسبتاً تعقیب و کمسیتیشلر تاریخی و مدنی ایلدیزلرگه اېگه اېکنینی اَیتگن اېدی. بیراق اوشبو تدقیقات خلاصه‌لری طالبان حکمرانلیگیدن سۉنگ بو کمسیتیش و باسیملر ینه‌ده تیزیملی توس آلگنی و اوشبو دینی آزچیلیک وکیللری‌نینگ حیاتی‌نینگ تورلی ساحه‌لریگه یاییلگنینی کۉرسه‌ته‌دی.
اوشبو گزارش خلاصه‌لریگه کۉره، طالبان حکمرانلیگی‌نینگ دستلبکی تۉرت ییلیده، اینیقسه، بدخشان ولایتی‌نینگ اَیریم حدودلریده اسماعیلیه باله‌لرگه حنفی فقه‌نی اۉقیتیشنی مجبورا جاری قیلگن. حساباتده، شونینگدېک، آچیق تکفیر قیلیش، تیزیملی باسیم، قۉرقیتیش، اۉلدیریش بیلن تهدید قیلیش، حبسگه آلیش، قییناققه سالیش و باشقه زۉرآورلیک اصوللری آرقه‌لی اسماعیلیه‌لر جماعه‌سی‌نینگ بیر قطار اعضالری اۉز مذهبینی ترک اېتیش و سنّی مذهبنی قبول قیلیش اوچون باسیم آستیده قالگنینی قید اېته‌دی.
