یوناما حساباتی: هراتده عیاللرنی مجبوری حجاب بهانه‌سیده باستیریش کوچه‌یماقده
نیما
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی‌نینگ افغانستاندهگی یاردم هیاتی (یوناما) اۉز حساباتیده طالبان‌نینگ هراتده حجاب بهانه‌سیده عیاللرگه نسبتاً کوچه‌یتیریلگن باسیملرینی فاش اېتدی. حساباتگه کۉره، طالبان نظارت-پُستلرینی تشکیل اېتیش، عیاللر و قیزلرنی حبسگه آلیش همده اولر‌نینگ کیینیشیگه نسبتاً قطعی چېکلاولر جاری اېتیش آرقه‌لی عیاللرگه باسیمنی کوچه‌یتیرگن. حساباتده اَیتیلیشیچه، عیاللر اۉز تنه‌سی و یوزینی نامحرم اېرککلر، مسلمان بۉلمه‌گن عیاللر و طالبان «بوزوق» دېب حسابله‌یدیگن عیاللردن بېرکیتیشگه مجبور قیلینگن. شونینگدېک، طالبان‌نینگ سۉنگگی باسیملری دوامیده، اینیقسه اساسا شیعه هزاره‌لر یشه‌یدیگن جبرییل حدودیده اۉنلب عیاللر حبسگه آلینگن. یوناما، شونینگدېک، اوشبو حبسگه آلیشلرگه قرشی ناراضیلیک نمایشلریدن سۉنگ طالبان زۉرآورلیک بیلن اره‌لشگنینی تصدیقله‌گن؛ نتیجه‌ده بیر باله جان بېرگن، کمیده تۉرت کیشی یره‌لنگن و ینه ۱۷ کیشی حبسگه آلینیب، کلتکلنگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی‌نینگ افغانستاندهگی یاردم هیاتی (یوناما) انسان حقوقلری بۉلیمی جاری میلادی ییل‌نینگ اپرېل–جون آیلرینی قمره‌ب آلگن افغانستاندهگی انسان حقوقلری حالتی بۉییچه ینگی حساباتیده ۲۰۲۵-ییل می آییدن باشلب هرات شهریده عیاللر اوچون مجبوری حجاب طالبان‌نینگ امر باالمعروف و نهی عن المنکر دقّت مرکزیگه علیحده ایلنگنینی معلوم قیلگن. حساباتگه کۉره، اۉتگن بیر ییل دوامیده هرات شهریده مجبوری حجاب اجراسی اوستیدن نظارت بیر نېچه باسقیچده کوچه‌یتیریلگن و اَیریم حاللرده عیاللر اوچون چادر، حتا برقع کییش هم اسلامی حجاب‌نینگ مجبوری توری صفتیده قۉللنگن.
یونه‌مه حساباتیده اَیتیلیشیچه، طالبان‌نینگ امر باالمعروف و نهی عن المنکر وزیرلیگی ۲۰۲۲-ییل ۷-می کونی «حجاب‌نینگ قیسقه‌چه ترتیبی»نی اعلان قیلگن بۉلیب، اونگه کۉره عیاللر اویدن تشقریده بۉلگن پیتده یوزی و بوتون تنه‌سینی تۉلیق یاپیشی شرط.
حساباتگه کۉره، اوشبو ترتیب طالبان نظریده مذکور قاعده‌نی بوزگن دېب تاپیلگن عیاللر‌نینگ اېرکک قرینداشلری اوچون هم جزالرنی نظرده توتگن. یوناما معلوماتیگه کۉره، اوشبو ترتیب قاعده‌لری ۲۰۲۴-ییل ۲۱-اگوستده اعلان قیلینگن طالبان‌نینگ امر باالمعروف و نهی عن المنکر قانونیگه هم کیریتیلگن.
حساباتده تأکیدلنیشیچه، اوشبو طالبان قانونی عیاللرنی بوتون تنه‌سی، جمله‌دن یوزینی هم نامحرم اېرککلر، مسلمان بۉلمه‌گن عیاللر و طالبان «بوزوق» دېب حسابله‌یدیگن عیاللردن بېرکیتیشگه مجبور قیله‌دی.
یونامانینگ اَیتیشیچه، ۲۰۲۵-ییل می آییدن باشلب هرات شهریده عیاللر کییمی اوستیدن نظارتنی کوچه‌یتیریش بۉییچه بیر نېچه باسقیچ عملگه آشیریلگن. تشکیلاتگه کۉره، اوشبو چاره‌لر اینیقسه اساسا شیعه هزاره‌لر یشه‌یدیگن جبرییل حدودیده ینه‌ده قطعی قۉللنیلگن و ۲۰۲۶-ییل جون آییگچه دوام اېتگن.
یوناما حساباتیگه کۉره، ۲۰۲۵-ییل ۱۲–۱۶-می کونلری طالبان‌نینگ امر باالمعروف و نهی عن المنکر محتسب‌لری هرات شهری‌نینگ تورلی نقطه‌لریده نظارت-پُستلری تشکیل اېتیب، «چادر» کیمه‌گنلیک سببلی اۉنلب عیاللر و قیزلرنی حبسگه آلگن. اوشبو عیاللر اېرکک قرینداشلری اولرگه چادر آلیب کېلگونیگه قدَر سقلب توریلگن.
شونینگدېک، حساباتده اَیتیلیشیچه، ۲۰۲۵-ییل نوامبر آییده طالبان‌نینگ امر باالمعروف و نهی عن المنکر آغزه‌کی کۉرسه‌تمه‌لر بېریب، دوالش اداره‌لری، تۉی سالونلری، دولت اداره‌لری و سودا مرکزلریدن برقع کیمه‌گن عیاللر‌نینگ کیریشیگه یۉل قۉیمسلیکنی طلب قیلگن.
یوناما چېگره‌سیز شفاکارلر (MSF) تشکیلاتی حساباتیگه تیه‌نیب معلوم قیلیشیچه، اوشبو کۉرسه‌تمه اجرا اېتیلگنیدن ایکّی کون اۉتیب هرات ولایت شفاخانه‌سیده عیال بېمارلرنی قبول قیلیش ۲۸ فایزگه کمه‌یگن. شونینگدېک، چادر کیمه‌گن عیاللر‌نینگ جماعت ترانسپورتیدن فایده‌لنیشی همده کلینیکلر و بازارلرگه کیریشی تقیقلنگنی حالتلری هم حجتلشتیریلگن.
۲۰۲۶-ییل جون آییده‌گی باسیملرنی کوچه‌یتیریش کمپاینی
یوناما اوشبو حساباتده اَیتیشیچه، ۲۰۲۶-ییل ۴ و ۵-جون کونلری طالبان‌نینگ هراتده‌گی والیسی همده اوشبو گروه‌نینگ امر باالمعروف و نهی عن المنکر محتسب‌لری چادر کییشنی مجبوری قیلیش بۉییچه کۉرسه‌تمه‌لر چیقرگن و اوشبو طلب مسجدلرده هم اعلان قیلینگن.
حساباتگه کۉره، عینی پیتده طالبان تامانیدن ینه بیر یازمه یۉریق‌نامه هم ترقه‌تیلگن بۉلیب، اونده اسلامی حجابگه اېگه اېمس دېب تاپیلگن عیاللر حبسگه آلینیب، قماقخانه‌گه یوباریلیشی اَیتیلگن.
حساباتده اَیتیلیشیچه، ۲۰۲۶-ییل ۶–۸-جون کونلری امر باالمعروف و نهی عن االمنکر گروهلری اوشبو گروه‌نینگ عیال خادملری همراهلیگیده کمیده ۳۰ نفر عیال و قیزنی چادر کیمه‌گنلیک سببلی حبسگه آلیب، هرات ولایتی قماقخانه‌سیگه اۉتکزگن. حساباتگه کۉره، اولر کېلگوسیده حجابگه رعایه قیلیش مجبوریتینی آلگچ، آزاد قیلینگن. شونینگدېک، گواهلر یوناما‌گه اَیریم حبسلر محتسب‌لر بیلن حبسگه آلینگن عیاللر‌نینگ اېرکک قرینداشلری اۉرته‌سیده جسمانی تۉقنه‌شوولرگه آلیب کېلگنینی اَیتگن.
۹-جون نمایشی و نمایشچیلر‌نینگ باستیریلیشی
یونامانینگ انسان حقوقلری بۉلیمی اوشبو حساباتده اَیتیشیچه، ۲۰۲۶-ییل ۹-جون کونی اېرته‌لب هرات‌نینگ جبرییل حدودیده اۉنلب عیاللر و اېرککلر عیاللر‌نینگ حبسگه آلینیشیگه قرشی ییغیلیب، تینچ نمایش اۉتکزگن.
حساباتگه کۉره، اوشبو ناراضیلیک نمایشی طالبان‌نینگ زۉرآور اره‌لشوویگه دوچ کېلگن. یوناما معلوماتیگه کۉره، طالبان جنگچیلری نمایشچیلرگه قره‌ته اۉق اوزگن، نتیجه‌ده بیر باله هلاک بۉلگن، کمیده تۉرت کیشی یره‌لنگن و کمیده ۱۷ کیشی حبسگه آلینیب، کلتکلنگن.
حساباتده اَیتیلیشیچه، ناراضیلیکلردن کېینگی کونلرده طالبان استخبارات کوچلری کۉچه‌لرده فقرالر‌نینگ تېلفونلرینی نمایشلرگه عاید صورت و خبرلرنی تاپیش اوچون تېکشیرگن همده گمان قیلینگن شخصلرنی حبسگه آلگن. حساباتگه کۉره، بونده‌ی قۉرقوو و واهمه محیطی هیرات شهریده عیاللر‌نینگ جماعت جایلریده‌گی اشتراکینی سېزیلرلی درجه‌ده کمه‌یتیرگن.
یونامانینگ اَیتیشیچه، ۱۱-جون کونی طالبان‌نینگ هراتده‌گی والیسی صحبتلریده اوشبو ولایتده حجابگه رعایه قیلیش کمه‌ییب باره‌یاتگنینی دعوا قیلگن و حبسگه آلیشلر «حربی بۉلیمده‌گی تجربه‌لی آپه-سینگیللر» تامانیدن عملگه آشیریلگنینی، بوندن مقصد اونینگ سۉزلریگه کۉره «فکری و سرطان کسللیگیگه چلینگن» عیاللرگه یۉل-یۉریق کۉرسه‌تیش اېکنینی اَیتگن.
حساباتگه کۉره، ۲۰۲۶-ییل جون آیی‌نینگ اۉرته‌لریدن باشلب عیاللرنی حبسگه آلیش حالتلری کمه‌یگن. بو، احتمال، عیاللر‌نینگ حجاب بۉییچه جاری اېتیلگن قاعده‌لرنی بوزیش عاقبتلریدن ینه‌ده کۉپراق قۉرقیشی بیلن باغلیق بۉلگن.
حساباتده اَیتیلیشیچه، طالبان طلب قیله‌یاتگن مجبوری کییم توری باره‌سیده‌گی ناانیقلیک همان دوام اېتماقده. جمله‌دن، طالبان‌نینگ هراتده‌گی معارف باشقرمه‌سی برقع‌سیز کیریشنی تقیقله‌گن، بیراق اوشبو گروه‌نینگ امر باالمعروف و نهی عن المنکر باشقرمه‌سی کیریش اوچون چادر و یوز نقابینی یېترلی دېب حسابله‌گن.
یوناما اوشبو حساباتده طالبان تشقی ایشلر وزیرلیگی‌نینگ جوابینی هم کېلتیرگن. اوشبو وزیرلیک‌نینگ اَیتیشیچه، اسلام شریعتیگه ماس کېله‌دیگن هر قنده‌ی حجاب هراتده مقبول حسابلنه‌دی. یوناما معلوماتیگه کۉره، طالبان تشقی ایشلر وزیرلیگی، شونینگدېک، حجاب توری سببلی عیاللرنی دولت خدمتلریدن محروم قیلیش بۉییچه هر قنده‌ی رسمی سیاست موجودلیگینی رد اېتگن.
شونینگدېک، طالبان ۵-جون کونی اعلان قیلینگن یازمه حجت فقط «تعلیمی و مصلحت» خصوصیتیگه اېگه بۉلگنینی و رسمی حجت حسابلنمسلیگینی دعوا قیلگن. اوشبو گروه‌نینگ تشقی ایشلر وزیرلیگی طالبان‌نینگ امر باالمعروف و نهی عن المنکر بولیمی تامانیدن عیاللر حبسگه آلینیشی و قماققه تشلنگنینی تۉلیق رد اېتگن.
