آق چپن‌لیلر سایه‌سی آستیده؛ لعل و سرجنگل اهالیسی طالبان محتسبلری باسیمیدن بېزار بۉلگن
غور ولایتی‌نینگ لعل و سرجنگل اولسواللیگی اهالیسی‌نینگ بیر قِسمی طالبان‌نینگ امر باالمعروف و نهی عن المنکر محتسب‌لریدن شکایت قیلیب، بو گروه اوشبو اولسواللیک اهالیسی اوچون منتظم روشده بېزاوته‌لیکلر کېلتیریب چیقره‌یاتگنینی، آدملرنی تعقیب قیله‌یاتگنی، حتا حبسگه آله‌یاتگنینی اَیتماقده. اولر‌نینگ سۉزلریگه کۉره، بو حالت‌نینگ دوام اېتیشی خلق حیاتینی قیینلشتیرگن و طالبان محتسبلری‌نینگ کۉپچیلیگی آدملرنی جماعت نمازیده قتنه‌شمه‌گنی سببلی حبسگه آلیب، تضییق اۉتکزماقده. اوشبو اولسواللیک اهالیسی‌نینگ برچه‌سی شیعه مذهبیگه اعتقاد قیلووچی هزاره قومیگه منسوب.
غور ولایتی‌نینگ لعل و سرجنگل اولسواللیگیده‌گی اَیریم قیشلاقلر اهالیسی اوشبو اولسواللیکده طالبان محتسبلری‌نینگ تضییقلری دوام اېته‌یاتگنی و باسیملر کوچه‌یگنیدن شکایت قیلماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، طالبان محتسبلری تورلی بهانه‌لر بیلن آدملرنی تعقیب قیلیب، اولرگه دینی باسیم اۉتکزماقده. اهالی سۉزلریگه کۉره، بو جریان‌نینگ دوام اېتیشی اولر‌نینگ دینی اېرکینلیکلرینی جدّی تهدید آستیگه قۉیگن.
غور ولایتی لعل و سرجنگل اولسواللیگی مرکزیده یشاوچی، اسمی اوشبو حساباتده تیلگه آلینیشینی ایسته‌مه‌گن بیر اهالی شونده‌ی دېیدی: «اۉتگن هفته پنج‌شنبه کونی تانگ ساعت تخمیناً ۳:۰۰ ده طالبان‌نینگ امر باالمعروف و نهی عن المنکر محتسبلری سرسقابه قیشلاقلریگه باریب، اوشبو قیشلاقلرده‌گی حسینیه‌لرنی تېکشیرگن.»
اونینگ اَیتیشیچه، طالبان محتسبلری اَیریم آدملر اوخلب یاتگنی و جماعت نمازیده قتنه‌شمه‌گنینی کۉرگچ، بو شخصلر‌نینگ رۉیخطینی توزیب، اولرنی اۉز اداره‌سیگه چقیرگن.
لعل و سرجنگل اولسواللیگیده‌گی اوشبو شخص طالبان محتسبلری بو شخصلر‌نینگ اَیریملرینی بیر هفته‌لیک قماق جزاسیگه حکم قیلگنینی دعوا قیله‌دی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، حسینیه‌لریده فقط بامداد جماعت نمازی اۉقیلمه‌گن، بیراق باشقه ایکّی وقتده جماعت نمازی اۉقیلگن اَیریم کیشیلر اېسه ۴۸ ساعت دوامیده حبسده سقلنگن.
اوشبو اولسواللیک‌نینگ ینه بیر فقراسی شونده‌ی دېیدی: «جمعه کونی هم جۉی بدل اهالیسیدن ۱۲ کیشی و ینه بیر قیشلاقدن ۱۵ کیشینی ۲۴ ساعت مدتگه حبسگه آلیشدی. حبسگه آلینگنلر آره‌سیده آقسقاللر، کېکسه‌لر، بېمارلر و حتا اۉقیتووچیلر هم بار اېدی.»
لعل اولسواللیگی یشاوچیسی تأکیدلشیچه، طالبان محتسبلری‌نینگ وقتینچه‌لیک حبسیده بۉلگنلر‌نینگ اکثریتی بېش وقت نمازنی منتظم ادا اېته‌دیگن کیشیلر بۉلیب، حبسگه آلینگنلر آره‌سیده حتا مؤذنلر هم بۉلگن.
لعل اولسواللیگی‌نینگ ینه بیر یشاوچیسی، اسمی اوشبو حساباتده تیلگه آلینیشینی ایسته‌مه‌گن حالده، شونده‌ی دېیدی: « مدرس و لعلده‌گی ثامن‌الائمه دینی مدرسه‌سی مسؤولی حاجی شیرعلی اعتمادی، ۲-اسد کونی جمعه نمازی خطبه‌سیده مهاجرین شهرچه‌سی مسجدیده بو آدملر‌نینگ حبسگه آلینیشی و دیندار همده مومن انسانلر‌نینگ اېرکینلیکلریدن محروم اېتیلیشینی قاره‌له‌دی و بو اصولنی امر باالمعروفنی عملگه آشیریش‌نینگ عاقلانه و مناسب یۉلی اېمسلیگینی اَیتدی. جماعت نمازی توگه‌گچ، اونی اۉز قرارگاهیگه چقیریب، سۉراق قیلیشدی.»
لعل و سرجنگل اولسواللیگی اهالیسی طالبان‌نینگ بو حرکتینی عقل و جمعیت حقیقتلرینی انگلشدن ییراق دېب بیله‌دی همده طالبان‌نینگ امر باالمعروف و نهی عن المنکر محتسبلری فعالیتی شیعه‌لر‌نینگ تعقیب قیلینیشیگه آلیب کېلگنینی تأکیدله‌یدی. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، بو وضعیت‌نینگ دوام اېتیشی تشویش اویغاتماقده و خلق‌نینگ دینی همده اجتماعی اېرکینلیکلرینی تهدید آستیده قالدیرماقده.
بوندن اوّل بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی‌نینگ افغانستاندهگی یاردم هیاتی (یوناما) اۉز حساباتیده طالبان فقط ۲۸ ولایتده ۳ مینگ ۳۰۰ نفر محتسبنی ایشگه آلگنینی معلوم قیلگن اېدی. نتیجه‌ده، هر بیر ولایتده اۉرته‌چه ۱۱۸ نفر محتسب فعالیت یوریتماقده. یوناما معلوماتیگه کۉره، اوشبو شخصلر آدملرنی وقتینچه حبسگه آلیش و ایشلرنی طالبانگه قره‌شلی سودلرگه یوباریش وکالتیگه هم اېگه.
یوناما حساباتیده اَیتیلیشیچه، طالبان‌نینگ امر باالمعروف و نهی عن المنکر قانونی اېرککلرگه ساچ تورمه‌گی، سقال اوزونلیگی، جماعت نمازلریده قتنه‌شیش و باشقه کۉپلب مسأله‌لرده چېکلاولر جاری اېتگن بۉلیب، بو اولر‌نینگ حیاتیگه تأثیر کۉرسه‌تگن. یوناما معلوماتیگه کۉره، اوشبو قانوننی اجرا اېتیش نتیجه‌سیده‌گی اۉزباشیمچه حبسلر‌نینگ یریمیدن کۉپی اېرککلر‌نینگ تشقی کۉرینیشی، خصوصاً سقالی طالبان مېزانلریگه ماس کېلمه‌گن یاکه «رخصت اېتیلمه‌گن» ساچ تورمه‌گیگه اېگه بۉلگن شخصلرگه تعلقلی دیر.
برچه خلق‌ارا انسان حقوقلری تشکیلاتلری و حتا بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی خوفسیزلیک کېنگشی هم بیر نېچه بار طالبان‌نینگ «امر باالمعروف و نهی عن المنکر» قانونی همده افغانستاندهگی انسان حقوقلرینی چېکلاوچی باشقه سیاست و عملیاتلرنی زودلیک بیلن و کېچیکتیرمسدن بېکار قیلیشگه چقیرگن.
شونینگدېک، امریکا تشقی ایشلر وزیرلیگی‌نینگ ۲۰۲۵-ییل اوچون افغانستان بۉییچه خلق‌ارا دینی اېرکینلیک حقیده‌گی ییللیک حساباتیده طالبان‌نینگ دینی اېرکینلیکلرگه نسبتاً کېنگ کۉلملی چېکلاولری دوام اېته‌یاتگنی و اوشبو گروه‌نینگ دیننی قطعی تلقین قیلیشی یوزه‌سیدن خواطر بیلدیریلگن. حساباتده اَیتیلیشیچه، طالبان «امر باالمعروف و نهی عن المنکر» قانونی همده باشقه دینی سیاستلرنی عملگه آشیریش آرقه‌لی فقرالر‌نینگ حیاتیگه، جمله‌دن کیینیش، تشقی کۉرینیش، جماعت نمازلریده قتنه‌شیش و اجتماعی خُلق-اطوار ساحه‌لریده کۉپلب چېکلاولر جاری قیلگن. حساباتده، شونینگدېک، طالبان بېلگیله‌گن مېزانلرگه رعایه قیلمه‌گنی اوچون شخصلر‌نینگ اۉزباشیمچه‌لیک بیلن حبسگه آلینیشی قید اېتیلیب، هه‌زاره شیعه‌لری و باشقه دینی آزچیلیکلر‌نینگ احوالی تشویشلی اېکنی تأکیدلنگن. حساباتگه کۉره، طالبان‌نینگ دین‌نینگ یگانه و کېنگ تلقینینی مجبورا قۉللشگه اساسلنگن یاندشووی افغانستانده دینی اېرکینلیک و فقرالر‌نینگ اساسی حقوقلری اوچون موجود مکاننی کېسکین چېکلب قۉیگن.
