شورای امنیت سازمان ملل متحد در تازهترین گزارش خود درباره فعالیت داعش، القاعده و گروههای وابسته به آنها گفته است که شماری از جنگجویان گروه الشباب از سومالیا به افغانستان سفر کردهاند. این گزارش همزمان هشدار داده است که حضور و امکان فعالیت گروههای متعدد تروریستی در افغانستان، همچنان تهدیدی دوامدار برای کشورهای همسایه و آسیای مرکزی به شمار میرود.
این گزارش که سیوهشتمین گزارش تیم حمایت تحلیلی و نظارت بر تحریمهای شورای امنیت است، به تاریخ ۱۰ آگست ۲۰۲۶ منتشر شده و اطلاعات گردآوریشده تا ۹ جون سال جاری را در بر میگیرد. گزارش بر بنیاد معلومات و ارزیابیهای کشورهای عضو سازمان ملل متحد تهیه شده است.
یکی از یافتههای مهم گزارش، انتقال شماری از جنگجویان الشباب از سومالیا به افغانستان است. تیم نظارت شورای امنیت گفته است که اقدامات دولت سومالیا رفتوآمد جنگجویان خارجی برای پیوستن به داعش در آن کشور را محدود کرده، اما این روند را بهطور کامل متوقف نکرده است.
در گزارش آمده است که برخی جنگجویان خارجی به مناطق دیگر درگیری منتقل شدهاند و گزارشهایی وجود دارد که شمار اندکی از جنگجویان الشباب از سومالیا به افغانستان سفر کردهاند. سند درباره شمار دقیق این افراد، زمان ورود، مسیر سفر و محل استقرار آنان در افغانستان جزییات بیشتری ارایه نکرده است.
الشباب یکی از مهمترین گروههای وابسته به القاعده در شرق افریقا است. اشاره به سفر اعضای این گروه به افغانستان در حالی صورت میگیرد که گزارش شورای امنیت از رفتوآمد افراد مرتبط با گروههای دیگر از سوریه به افغانستان نیز خبر داده است.
بر بنیاد گزارش، در اواخر سال ۲۰۲۵ سیفالدین تاجیبایف و گلمراد حلیموف به افغانستان سفر کردهاند. حلیموف در نوامبر همان سال با فرماندهان داعش خراسان در ولایت کنر گفتوگو کرده و خواستار حمله به تاجیکستان شده است.
همچنان ابوبکر بدخشانی، عضو پیشین القاعده که در جنگ علیه حکومت پیشین سوریه حضور داشت، اواخر سال ۲۰۲۵ وارد افغانستان شده است.
با این حال، تیم نظارت تاکید کرده است که تا زمان تهیه این گزارش، انتقال شمار قابل توجهی از جنگجویان از سوریه به افغانستان تایید نشده است.
شورای امنیت در بخش دیگری از گزارش گفته است که تهدید تروریستی ناشی از افغانستان در مجموع تغییر قابل توجهی نکرده است. به باور کشورهای عضو سازمان ملل، امکان فعالیت «گروههای متعدد تروریستی» در افغانستان، تهدیدی دوامدار برای کشورهای همسایه و کشورهای آسیای مرکزی ایجاد کرده است.
در گزارش آمده است که طالبان، با وجود عملیات علیه شاخه خراسان داعش و تلاش برای مهار برخی گروههای دیگر، نتوانستهاند «مشکل تروریسم» در افغانستان را سرکوب کنند.
طالبان بهصورت علنی حضور یا میزبانی از گروههای تروریستی در افغانستان را رد کردهاند.
بر بنیاد ارزیابی شورای امنیت، داعش خراسان همچنان بزرگترین تهدید برای طالبان و منطقه است. این گروه در نتیجه عملیات طالبان و پاکستان متحمل ضربات جدی شده، اما توانایی خود برای انجام عملیات بیرون از افغانستان را حفظ کرده است.
گزارش میافزاید که حملات داعش خراسان در افغانستان کاهش یافته، اما در پاکستان افزایش پیدا کرده است. این گروه اکنون در مرحله بازسازی قرار دارد و هنوز توانایی انجام حملات پراکنده، اما بزرگ و پرتلفات را دارد.
کشورهای منطقه به شورای امنیت گزارش دادهاند که داعش خراسان به تجهیزات جدید، از جمله هواپیماهای بدون سرنشین، وسایل دید در شب و دوربینهای حرارتی دسترسی دارد و نیروهایش در جنگ شهری و استفاده از پهپاد آموزش میبینند. همچنان گفته شده است که این گروه بخشی از نیروهایش را به شمال افغانستان منتقل و مراکز آموزشی خود را در دو سوی مرز افغانستان و پاکستان پراکنده کرده است.
گزارش همچنان به حمله انتحاری ۱۹ جنوری در یک رستورانت چینی در مرکز کابل اشاره کرده است. داعش خراسان مسوولیت این حمله را پذیرفت. بر بنیاد گزارش، در این رویداد ۱۲ نفر کشته و ۱۵ تن دیگر زخمی شدند.
شورای امنیت همچنان حمله ۱۰ اپریل در برابر یک زیارتگاه شیعیان در هرات را ثبت کرده است که دستکم ۱۱ کشته و ۱۱ زخمی برجا گذاشت. هیچ گروهی مسوولیت آن حمله را نپذیرفت، اما گزارش یادآوری کرده است که داعش خراسان پیش از این بارها هزارهها و شیعیان را هدف قرار داده است.
در بخش تامین مالی تروریسم نیز آمده است که داعش خراسان آدمربایی در برابر پول را در شمال افغانستان گسترش داده و کارگران و شرکتهای خارجی را هدف قرار داده است.
بخش مهم دیگر گزارش به تحریک طالبان پاکستان یا تیتیپی اختصاص یافته است. شورای امنیت گفته است که طالبان افغانستان به حمایت از تیتیپی ادامه دادهاند و افزایش حملات این گروه علیه پاکستان سبب تشدید تنش و برخوردهای نظامی میان افغانستان و پاکستان شده است.
طبق گزارش، طالبان حدود دو هزار جنگجوی تیتیپی و اعضای خانوادههای آنان را از مناطق نزدیک مرز پاکستان به بخشهای داخلی افغانستان منتقل کردهاند. همزمان هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، از طریق تماسهای غیرعلنی به رهبران تیتیپی هشدار داده است که حملات علیه پاکستان را متوقف کنند، در غیر آن ممکن است حمایت طالبان را از دست بدهند.
گزارش همچنان از ادامه فعالیت القاعده در افغانستان خبر داده است. بنیاد «السحاب»، رسانه رسمی القاعده، در ۲۸ اپریل برای نخستینبار بهصورت علنی از تیتیپی در عملیات علیه پاکستان حمایت کرده است. شورای امنیت گفته است که القاعده پیش از این نیز برای تیتیپی آموزش، راهنمایی ایدیولوژیک و حمایت فراهم میکرد.
یک کشور عضو همچنان گزارش داده است که افراد وابسته به ارتش آزادیبخش بلوچ در کنار اعضای تیتیپی توسط مربیان القاعده در افغانستان آموزش دیدهاند.
در همین حال، گزارش میگوید رهبری القاعده در شبهقاره هند یا AQIS در کابل حضور دارد و برای اعضای آن تذکره افغانستان صادر شده است؛ موضوعی که به ارزیابی گزارش، میتواند نشاندهنده همکاری نزدیک میان این گروه و طالبان باشد.
شورای امنیت درباره جنبش اسلامی ترکستان شرقی نیز گفته است که این گروه بار دیگر در بدخشان، بهویژه دهلیز واخان، متمرکز شده و پایگاههای تازهای در کندز ایجاد کرده است. یکی از کشورهای عضو گفته است که جنگجویان این گروه در اردوگاه تازه القاعده در برگمتال نورستان آموزش میبینند. گزارش همچنان از انتقال شماری از اعضای این گروه از سوریه به افغانستان خبر داده است، هرچند یک کشور عضو ارزیابی کرده که این گروه کوچک و از نظر نظامی غیرفعال است.
در بخش مربوط به تسلیحات نیز آمده است که پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، موجودیت حجم بزرگی از سلاحها و تجهیزات پیشرفته نظامی در افغانستان، زمینه انتقال بخشی از این تجهیزات به تیتیپی و گروههای دیگر را فراهم کرده است. برخی کشورهای عضو گفتهاند که دسترسی گروههای مسلح به وسایلی مانند دوربینهای دید در شب، توان جنگی و میزان مرگباری حملات آنان را افزایش داده است.
تیم نظارت شورای امنیت در عین حال تاکید کرده است که دسترسی به آمار دقیق درباره شمار جنگجویان گروههای تروریستی دشوار است و گزارش، در موارد مختلف، بازتابدهنده اطلاعات و ارزیابیهای کشورهای عضو سازمان ملل متحد است.
