شماری از پیروان شیعه در افغانستان از تداوم فشارهای مذهبی طالبان بر پیروان این مذهب بهشدت ابراز نگرانی میکنند. آنان میگویند طالبان به بهانههای مختلف، جایدادها و مکانهای عمومی شیعیان را که در آنها مسجد، مدرسه و شفاخانه قرار دارد، یکی پس از دیگری به اتهامهای مختلف غصب میکنند و بزرگان این مذهب را بازداشت، توهین و تحقیر میکنند.
طالبان در ادامه غصب جایدادها و مکانهای عامه وابسته به شیعیان افغانستان، بهتازهگی مجتمع خاتمالانبیا را در غرب کابل بستهاند. منابع به ۸صبح تایید کردهاند که جنگجویان وزارت عدلیه طالبان روز گذشته به مجتمع خاتمالانبیا در دشت برچی یورش برده و این مرکز فرهنگی و مذهبی شیعیان را بستهاند. به گفته منابع، نیروهای طالبان سیدحسن فاضلزاده، مسوول این مجتمع، را نیز بازداشت کردهاند.
وزارت عدلیه طالبان ادعا کرده که زمین این مجتمع دولتی است و باید تخلیه شود. شاهدان نیز گفتهاند که طالبان دروازه مسجد این مجتمع را مهر کردهاند. همچنان، تصویری از برگه نصبشده بر دروازه این مسجد در شبکههای اجتماعی منتشر شده که نشان میدهد این مکان مذهبی شیعیان از سوی وزارت عدلیه طالبان بسته شده است.
حسین (مستعار)، یکی از پیروان مذهب شیعه، میگوید اقدامات اخیر طالبان، افزون بر دشمنی دیرینه این گروه با مذهب شیعه، ریشه در تحولات سیاسی اخیر در منطقه دارد. به گفته او، ایدئولوژی طالبان از اساس در تضاد با مذهب شیعه و شیعهستیزی شکل گرفته است و وزیر عدلیه این گروه آن را بهگونه عریانتری عملی میکند.
این پیرو مذهب شیعه میگوید: «طالبان با این اقداماتشان، افزون بر سیاست دیرینه غصب جایدادهای هزارهها و شیعیان، نوعی فشار وارد میکنند تا مراکز آموزشی شیعیان را نیز محدود و تحت کنترل خود درآورند؛ زیرا نگرانند و از تحولات منطقهای هراس دارند.»
محمد نیز معتقد است که طالبان در پنج سال گذشته، با وجود آنکه بارها به شیعیان وعده تامین امنیت، مصونیت جانی و مالی و حفاظت از ملکیتهایشان را دادهاند، نتوانستهاند آنچه در ذهن و باورشان میگذرد بیش از این پنهان نگه دارند و سیاست شیعهستیزی خود را عریانتر نکنند. به گفته او، هرچند شیعیان در افغانستان هیچگاه خواستار تنش مذهبی نبوده و نیستند، اما این عملکرد طالبان سبب میشود فاصله مذهبی میان پیروان مذاهب مختلف در افغانستان افزایش یابد.
این پیرو مذهب شیعه میگوید: «میان مردم عام افغانستان شکاف مذهبی بسیار کم است. شیعه و سنی در افغانستان نسبت به بسیاری از کشورهای اسلامی دیگر با یکدیگر مدارا و تساهل بیشتری دارند و در غم و شادی هم شریکاند، اما طالبان با رفتارهای سرکوبگرانهشان باعث ایجاد شکاف و فاصله میان پیروان مذاهب میشوند و این برای آینده افغانستان خطرناک است. این اقدامات طالبان عقدههای زیادی را به وجود میآورد که روزی فوران خواهد کرد. بهتر است آنان دست از شیعهستیزی و سرکوب شیعیان بردارند.»
احمد، یکی از هزارههای شیعیه مذهب که تجربه بازداشت توسط طالبان را دارد، به ۸صبح میگوید که رفتار طالبان هنگام تصرف ملکیتهای مذهبی شیعیان، خلاف عرف و فرهنگ رایج در افغانستان است. به گفته او، طالبان در هنگام تصرف جایدادها با شیعیان به خصوص هزارهها رفتارهای بسیار زشت و تحقیرآمیز انجام میدهند.
این مرد تجربه خود از بازداشت از سوی وزیر عدلیه طالبان را چنین روایت میکند: «وزیر عدلیه طالبان به صراحت، در حضور خودم، به ما گفت که شما مردم هزاره تا همین حد رسیدید، خیلی زیاد است. شما چوپانی، دهقانی و جوالگری وظیفهتان بوده است.» او بهدلیل ترس از شناسایی، از ذکر نام و ارایه جزییات بیشتر در گزارش خودداری میکند و میگوید که تجربه تلخ و دردناک بازداشت خود را روزی به قلم خواهد آورد.
با این حال، شماری از کاربران شیعهمذهب هزاره نیز در واکنش به بستن مراکز فرهنگی و مذهبی شیعیان از سوی طالبان واکنش نشان دادهاند. به گفته آنان، طالبان سرانجام زمینها و جایدادهای زیادی از شیعیان، بهویژه هزارهها، را به بهانههای مختلف تصاحب خواهند کرد و این روند تنها به مراکز مذهبی آنان محدود نخواهد ماند.
محمد جوادی، یکی از شیعیان، در واکنش به بستن مجتمع خاتمالانبیا در کابل، نوشته است: «مسئله اینجاست که داراییهای علمی، فرهنگی و مذهبی ما یکی پس از دیگری از دست میروند و ظالمانه مصادره میشوند؛ و ما درگیر اختلاف کمرشکن میان سادات و هزارهها هستیم.»
آقای جوادی افزوده است: «تأسف اینجاست که یک مرکز بسیار مهم را از دست دادیم. حرف فقط مدرسه خاتمالانبیا نیست؛ بلکه محوطه بزرگ خاتمالانبیاست که مدرسه، خوابگاه طلاب و کتابخانه را در خود جای داده بود. بیمارستان حضرت فاطمهالزهرا و مصلای بزرگ شهید مزاری نیز در همانجا موقعیت داشتند؛ و همه اینها ظالمانه مصادره میشوند.»
این در حالی است که طالبان پس از تصرف و تخلیه حوزه علمیه خاتمالنبین در کابل، هفته گذشته جواز فعالیت دانشگاه خاتمالنبین را نیز لغو کرده و فعالیتهای این نهاد تحصیلی را متوقف کردهاند. دانشجویان این دانشگاه هفته گذشته در گفتوگو با ۸صبح از بلاتکلیفی خود ابراز نگرانی کرده و گفتهاند که دروازه دانشگاه از سوی طالبان به روی آنان بسته شده و صدها دانشجو بی سرنوشت ماندهاند.
گفته میشود حدود سههزار و ۲۰۰ دانشجو در مقاطع لیسانس و ماستری در نُه دانشکده، از جمله طب، مهندسی و علوم اجتماعی، در کابل و حدود ۷۰۰ دانشجو در شعبه غزنی این دانشگاه مشغول تحصیل بودند.
پیشتر نیز حوزه علمیه خاتمالنبیین، یکی از مراکز آموزشی مذهبی شیعیان در افغانستان، از سوی جنگجویان وزارت عدلیه طالبان مسدود و تخلیه شده بود. جنگجویان این گروه شماری از مسوولان و استادان این حوزه علمیه را نیز بازداشت کرده بودند.
