بُن کنسوللیگیده ایش اۉرگنووچی قبول قیلیش اعلانی؛ طالبان نیمه‌نی آرتیدن دیر؟
پیتر هورنونگ
طالبان آلمان‌نینگ بن شهریده‌گی افغانستان کنسوللیگیده ایش اۉرگنووچینی قبول قیلیش دستورینی تکلیف قیلگن و بو حالت آلمان‌ده یشه‌یاتگن اوشبو رژیم مخالفلری‌نینگ خواطریگه سبب بۉلگن.
دیپلوماتیک بیر اداره‌ده ایش اۉرگنووچی قبول قیلیشامکانیتی‌نینگ اعلان قیلینیشی تشقی تاماندن قیزیق کۉرینیشی ممکن؛ باش کنسوللیک وېب-سایتیده قید اېتیلگنیدېک، «کۉپ تیللی و مدنیتلررا محیطده ایشلش» و شونینگدېک «دیپلوماتیک وکالت‌خانه‌ده ایش تجربه‌سی آرتتیریش» همده «کنسوللیک حقوقی و عمومی باشقروو بیلن تنیشیش» وعده قیلینگن.
اعلام فرصت کارآموزی در یک نهاد دیپلماتیک در ظاهر می‌تواند کاملاً جذاب به نظر برسد؛ وعده «کار در یک محیط چندزبانه و میان‌فرهنگی» همان‌گونه که در وب‌سایت جنرال‌کنسولی ذکر شده و همچنان «کسب تجربه کاری در یک نماینده‌گی دیپلماتیک» و «آشنایی با حقوق کنسولی و اداره عمومی».
کنسوللیک اعلانیده ایتیلیشیچه، «طلبه‌لر، بیلیم یورتلری بیتیرووچیلری و باشقه قیزیققن نامزادلر» عریضه تاپشیریشلری ممکن؛ جمله‌دن اېرککلر، عیاللر و حتا باشقه جنسیت وکیللری هم.
اوشبو اعلان اۉتگن هفته‌دن بېری بُن شهریده‌گی افغانستان کنسوللیگی وېب-سایتیده ترقه‌تیلگن. اما مسأله شونده‌کی، اۉتگن ییل آکتیه‌بر آییدن بېری رادیکال اسلامچی طالبان عملده کنسوللیک ایشلرینی باشقریب کېلماقده. آلمان فدرا‌ل حکومتی اۉتگن ییلی افغانستاندن کېلگن ایکّی کنسوللیک خادیمیگه دیپلوماتیک ایشانچ بېردی. شو آرقه‌لی آلمان طالباننی دیپلومات صفتیده قبول قیلگن یگانه اروپا اتفاقی دولتیگه ایلندی.
اوشبو ایکّی دیپلوماتدن بیری عملده بُن‌ده‌گی دیپلوماتیک هیاتیگه رهبرلیکنی اۉز ذمّه‌سیگه آلگن. اېندی ترورچی اسلامچیلر ایش اۉرگنووچیلرنی جلب قیلیشگه اورینه‌یاتگنی آلمان‌ده یشاوچی افغانستان مهاجرلری آره‌سیده عادی ناقوله‌یلیکدن هم آرتیقراق حسیات اویغاتماقده. اولرنینگ اعلان متنیده ایشله‌تیلگن نسبتاً زمانه‌وی و بوگونگی دورگه ماس عباره‌لرنی بیر تورده‌گی الداو دېب بیلیشماقده.
آلمان-افغان انسان حقوقلری فعالی پتونی تایشمن ایتیشیچه، طالبان تیزیمی باشیدن عیناً شونده‌ی یاش کوچلرنی جلب قیلیش و تربیه‌لش اساسیده قوریلگن: «طالبان اروپاده یاشلرنی تیزیملی طرزده جلب قیلسه، ترماقلر یره‌تسه و سیاسی موجودلیک حاصل قیلسه، بو اېندی فقط باشقروو، کنسوللیک ایشلری یاکه اېلچیخانه فعالیتی مسأله‌سی بۉلیب قالمه‌یدی. گپ اوزاق مدتلی تأثیر حدودلرینی یره‌تیش حقیده کېتماقده. بونینگ آلدی آلینیشی کېره‌ک.»
اعلان متنیگه کۉره، آلمان اهالیسی هم اوشبو شرایط اوچون عریضه تاپشیریشلری ممکن. اما اونده دری و پشتو تیللرینی بیلیش «جوده یوقاری بهالنیشی» یازیلگن. شو باعث اساسی مقصد آلمان‌ده یشاوچی افغانلر، اینیقسه یاش افغانلر اېکنی مطلقا آچیق.
آلمان‌ده یشه‌یاتگن افغانستانلیک ژورنالیست علی‌سینا ایوبی ایتیشیچه، ایش اۉرگنووچی قبول قیلیش بو دستور حقیده اېشیتگنیدن سونگ، حیرت‌گه توشگن: «چونکه مېنیمچه، بو وقتلی بمبی و آلمان حکومتی طالبانگه اونی عیناً اۉز جمعیتی ایچیگه جایلشتیریشگه رخصت بېرماقده. طالبان شونچه‌که سیاسی گروه اېمس؛ اولر بیر مفکوره‌گه اېرگشه‌دی.»
ایوبی‌نینگ ایتیشیچه، بو تکلیف عیناً کیملرگه قره‌تیلگنی مطلقا آچیق: «سیز عادتده آدملر قَیسی یاشده ایش اۉرگنووچی ا‌ۉرینلریگه عریضه تاپشیریشینی یخشی بیله‌سیز. اولرنینگ کۉپچیلیگی آسان تأثیر آستیگه توشه‌دیگن یاشلر دیر. اېندی تصور قیلینگ، بیر یاش ییگیت، حتا اسلامنی جوده قطعی تلقین قیلمسه هم، اۉزینی مسلمان دېب بیلسه، او یېرگه باره‌دی، ایشینی باشله‌یدی و آخر-عاقبت طالبان تأثیریگه توشه‌دی.»
ژورنالیست‌نینگ سۉزلریگه کۉره، آلمان‌ده یشاوچی افغانلر آره‌سیده طالبانگه نسبتاً همدردلیک و قۉللب-قوّتلش بیلدیره‌دیگنلر آز اېمس. افراطی اسلامچیلر بیلن کنسوللیکده‌گی افغان حدودی گروهلری اۉرته‌سیده علاقه و یقینلیک موجود اېکنی اۉتگن کوزده‌یاق عیان بۉلگن اېدی. بیر گروه آدم طالبان وکیلینی کوتیب آلیش اوچون بارگن و اشتراکچیلردن بیری اوشبو اوچره‌شوو صورتینی تیک‌تاک صحیفه‌سیده ترقه‌تگن. اوشبو صورتده راینلند حدودیدن بۉلگن اېرککلر کۉرینگن بۉلیب، اولرنینگ اَیریملری پشتونلر تشکیلاتی اعضالری اېدی؛ طالبان هم عیناً شو قومگه منسوب.
انسان حقوقلری فعالی پتونی تایشمن ایتیشیچه، عینی پیتده طالباننی آلمان‌ده تۉخته‌تیش وقتی کېلگن: «طالبان ۴۰ ییل دوامیده یاش اېرککلرنی تویغوسی، دینی و سیاسی جهتدن شونچه‌لیک کوچلی تأثیر آستیگه آلدی که اولرنینگ کۉپچیلیگی اۉز حیاتینی خودکش هجوملر اجراچیسی صفتیده قربان قیلیشگه تیار بۉلدی. شو سببلی مېن بو مسأله‌نی خوفلی دېب حسابله‌یمن.»
یُن‌ده‌گی افغانستان کنسوللیگی WDR و NDRنینگ اوشبو دستور حقیده‌گی قۉشمه سوالیگه جواب بېرمه‌گن.
اېسلتمه: اوشبو رایورتاژ آلمان‌نینگ WDR نشریده چاپ اېتیلگن پیتر هورنونگ حساباتی نینگ فارس تیلیده‌گی ترجمه‌سی بۉلیب، مؤلف راضیلیگی بیلن فارس تیلیگه اۉگیریلگن و شو یېرده اعلان قیلینماقده.
اۉگیرووچی؛ بهزاد رسولی
