بریتانیا‌نینگ افغانستاندهگی سابق همکارلری؛ قَیته جایلشتیریش بۉییچه ایشلر عدالتلی کۉریب چیقیلسین
نیما
سابق حربیلر‌نینگ بیر قنچه‌سی اَیتیشیچه، بیر نېچه ییل کوتگنلریگه قره‌مه‌ی، اولر‌نینگ مهاجرت ایشلری بریتانیا حکومتی تامانیدن ایشانچلی سببلر تقدیم اېتیلمه‌گن حالده رد اېتیلگن و اولر حاضر قۉشنی دولتلر‌نینگ اَیریملریده ناانیق وضعیتده یشه‌ماقده. اولر بریتانیا حکومتیدن افغانستانده بریتانیا کوچلری بیلن بیرگه تروریزم و ترورچیلیککه قرشی جنگ قیلگن شخصلر بۉییچه قبول قیلگن قرارلرینی قَیته کۉریب چیقیشنی سۉره‌ماقده. سابق حربیلر اوشبو دستور بۉییچه ایشلرنی کۉریب چیقیش جریانیده عدالت، شفّافلیک و خالصانه قَیته کۉریب چیقیشنی طلب قیله‌یاتگنینی تأکیدله‌ماقده. اوشبو سابق حربیلر مکتوب اعلان قیلیب، بریتانیا حکومتیدن اوشبو دستورنی جدّی روشده قَیته کۉریب چیقیشنی و مراجعتچیلر‌نینگ ایشلرینی عدالتلی طرزده کۉریب چیقیشنی سۉره‌گن.
اوشبو سابق حربیلر‌نینگ مکتوبیده شونده‌ی دېییله‌دی: «بیز ARAP دستوریگه مراجعت قیلگنلردنمیز؛ افغانستان‌نینگ مخصوص پولیس بۉلینمه‌لری، ملی اوردو، ملی خوفسیزلیک و باشقه خوفسیزلیک کوچلری‌نینگ سابق حربیلریمیز، ییللر دوامیده بریتانیا کوچلری بیلن بیرگه قۉشمه عملیات‌لرده خدمت قیلگنمیز. بیز اوشبو ماموریت‌لرنی بجریش اوچون جانیمیزنی خوف آستیگه قۉیدیک، بریتانیا کوچلری بیلن یېلکه‌مه-یېلکه جنگ قیلدیک، قۉشمه عملیات‌لرده قتنه‌شدیک و اۉز مسؤولیتیمیزنی تۉلیق صداقت بیلن بجردیک. بوگون هم عیناً اۉشه همکارلیک سببلی کۉپچیلیگیمیز و عایله اعضالریمیز جدّی خوفسیزلیک تهدیدلریگه دوچ کېلماقده‌میز.»
اوشبو سابق حربیلر اَیتیشیچه، انه شونده‌ی خدمت تاریخیگه قره‌مه‌ی، اولر‌نینگ کۉپلب عریضه‌لری ییللر دوامیده کوتگندن سۉنگ تکراری و قالبده‌گی سببلر بیلن رد اېتیلگن. اولر‌نینگ سۉزلریگه کۉره، اَیریم مراجعتچیلر اوچ ییلدن آرتیق یکونی قرارنی کوتگن، اما آخر-عاقبت فقط عریضه‌سی رد اېتیلگنی حقیده قیسقه خط آلگن، بونده تقدیم اېتیلگن حجتلر و دلیللر نېگه یېترلی اېمسلیگی یاکه بونده‌ی قرار سببلری حقیده انیق ایضاح بېریلمه‌گن.
مکتوبده شونده‌ی دېیله‌دی: «عریضه‌نی رد اېتیش خطلریده اېنگ کۉپ اوچره‌یدیگن سببلردن بیری شو که بیز بریتانیا حکومتی تامانیدن بې‌واسطه ایشگه آلینمه‌گن اېکنمیز. اما بیز افغانستان حربیلری اېدیک، بریتانیا حکومتی بیلن بې‌واسطه محنت شرطنامه‌سیگه اېگه بۉلگن فقرالیک خادملری یاکه خصوصی تامانلر اېمس اېدیک. بیز‌نینگ همکارلیگیمیز قۉشمه حربی عملیات‌لر دایره‌سیده عملگه آشیریلگن و بو حقیقت موجود حجتلر همده دلیللر بیلن اثباتلنیشی ممکن.»
اوشبو سابق حربیلر اَیتیشیچه، اولر خدمت دوریگه عاید برچه حجتلر و ماتریاللرگه، جمله‌دن خدمت تاریخلری، همکارلیک حجتلری، ماموریت‌لر و قۉشمه عملیات‌لرده اشتراک اېتگنلیک دلیللریگه اېگه. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، اوشبو گروه اعضالری‌نینگ رد اېتیش خطلری نسخه‌لری هم موجود بۉلیب، اولر کۉپلب مراجعتچیلر دېیرلی بیر خیل متن و اۉخشه‌ش سببلر بیلن رد جوابینی آلگنینی کۉرسه‌ته‌دی.
مکتوبده شونده‌ی دېیله‌دی: «بوگون حیاتیمیز ناانیقلیک و قۉرقوو ایچیده اۉتماقده. هر کونی طالبان تامانیدن حبسگه آلینیشی، قصاص آلینیشی یاکه تعقیب قیلینیشیدن خواطر بیلن یشه‌یه‌پمیز و بیز همده عایله‌لریمیز آلدیده نامعلوم کېله‌جک توریبدی. بیز علیحده امتیاز طلب قیلمه‌یمیز؛ بیز‌نینگ یگانه طلبیمیز شو که ایشلریمیز موجود حقیقتلر، دلیللر و حجتلر اساسیده عدالتلی، شفّاف و مستقل طرزده قَیته کۉریب چیقیلسین.»
بریتانیا کوچلری‌نینگ سابق همکارلرینی قَیته جایلشتیریش دستوریگه مراجعت قیلگنلر بریتانیا حکومتی، عامه‌وی اخبارات واسطه‌لری و انسان حقوقلری تشکیلاتلریدن اولر‌نینگ آوازینی اېشیتیشنی همده برچه ایشلرینی قَیته کۉریب چیقیش جریانینی باشلشنی سۉره‌گن. اوشبو سابق حربیلر بریتانیا حکومتی اوشبو مملکت کوچلری بیلن ییللر دوامیده یانمه-یان خدمت قیلگن شخصلرگه نسبتاً اۉز مجبوریتلرینی بجریشی کېره‌کلیگینی تأکیدله‌گن.
سابق حربیلردن بیری شونده‌ی دېیدی: «مېنده ARAP ایشی بار و حاضر تۉرت-بېش ییلدن بېری کوتیه‌پمن. وقتی-وقتی بیلن تورلی آدملردن الکترون پُسته خبرلری عالمه‌ن، اما بوگونگچه مېنگه یکونی تصدیق خطی یوباریلمه‌دی. ایشانچلی حجتلرگه اېگه بۉلیشیم و برچه ضرور شرطلرگه جواب بېریشیمگه قره‌مه‌ی، هلیگچه ایشیم تصدیقلنمه‌دی.»
ینه بیر سابق حربی شونده‌ی دېیدی: «بریتانیا حکومتیدن ایشیم و تصدیق سۉراویمنی دقّت بیلن کۉریب چیقیشنی سۉره‌یمن. هر کېچه جواب کوته‌یاتگن فقط مېن اېمسمن؛ ینه مینگلب آدملر هم خودّی شونده‌ی وضعیتده بۉلیب، یکونی قرارنی کوتماقده. همه‌میز افغانستان‌نینگ سابق جمهوریت توزومیده‌گی ۹۹۹ ATF بۉلینمه‌سی اعضالری بۉلگنمیز و ایشلریمیز امکان قدَر تېزراق کۉریب چیقیلیشیگه امید قیله‌میز.»
تروریزمگه قرشی اوروش دوامیده بریتانیا کوچلری بیلن بیرگه جنگ قیلیب یره‌لنگن ینه بیر سابق حربی شونده‌ی دېیدی: «مېن اۉزیم یره‌لنگنمن. آلتی ییل آلدین افغانستاندهگی تروریزمگه قرشی عملیات‌لردن بیریده بۉینیمدن یره‌لندیم و بۉینیمده‌گی T1 اومورتقه‌سی آغیر شکستلندی. افغانستاندهگی بگره‌م شفاخانه‌سیده امریکالیک شفاکارلر بۉینیمنی اۉپراسیون قیلیشدی و الله تعالی‌نینگ مرحمتی بیلن تیریک قالدیم. اما حاضر یوره آلمه‌یمن. ایرانده ساغلیق و اقتصادی جهتدن آغیر احوالده‌من. مېنینگ امیدیم اوّلا الله‌گه، اوندن کېین اېسه ARAP دستوریگه اېدی. اما ARAP دستوری مېنینگ عریضه‌منی رد اېتدی و ایشیمنی یاپدی.»
ینه بیر سابق حربی شونده‌ی دېیدی: «مېن افغانستان ملی اوردوسی‌نینگ سابق افسری اېدیم و مدافعه وزیرلیگی‌نینگ استخبارات بۉلیمیده استخبارات‌گه قرشی مسؤولی صفتیده خدمت قیلردیم. مېنینگ وظیفه‌م نازک خوفسیزلیک مسؤولیتی بۉلیب، اخباراتنی ییغیش و تحلیل قیلیش، تهدیدلرنی انیقلش، استخبارات همکارلیگی همده افغان و خلق‌ارا کوچلر خوفسیزلیگینی تأمینلشنی اۉز ایچیگه آلردی. خدمتیم دوامیده افغانستان و خلق‌ارا کوچلر، جمله‌دن بریتانیا کوچلری اۉرته‌سیده‌گی حربی همکارلیک دایره‌سیده فعالیت یوریتگنمن. شونینگدېک، بریتانیا‌نینگ حربی مربیلری (UK ETS) و خلق‌ارا کوچلر‌نینگ استخبارات افسرلری بیلن ایش علاقه‌لریگه اېگه بۉلگنمن همده خوفسیزلیک و تهدیدلرنی بهالش ساحه‌لریده همکارلیک قیلگنمن.»
اوشبو سابق حربی قۉشیمچه قیله‌دی: «۲۰۲۲-ییلده ARAP دستوریگه عریضه تاپشیردیم. عریضه‌م ۲۰۲۳-ییل باشیده رد اېتیلدی. قَیته کۉریب چیقیشنی سۉره‌ب و قۉشیمچه حجتلر تقدیم اېتگنیمدن سۉنگ، ۲۰۲۶-ییلده ینه عریضه‌م رد اېتیلدی و ایشیم یاپیلگن دېب اعلان قیلیندی. خدمت فعالیتیم، نازک استخبارات وظیفه‌م، خوفسیزلیک ساحه‌سیده‌گی همکارلیگیم، تهدیدلرگه عاید دلیللر و خلق‌ارا کوچلر بیلن ایش علاقه‌لریمنی تصدیقلاوچی حجتلرنی تقدیم اېتگن بۉلسم-ده، ایشیم رد اېتیلیشی‌نینگ اساسی سببی بریتانیا حکومتی‌نینگ بې‌واسطه خادیمی بۉلمه‌گنیم دېب کۉرسه‌تیلدی.»
بو آره‌ده بریتانیا حکومتی «افغانلرنی قَیته جایلشتیریش و اولرگه یاردم کۉرسه‌تیش» (ARAP) دستوری افغانستانده بریتانیا حکومتی اوچون یاکه او بیلن همکارلیکده نازک یاکه مهم وظیفه‌لرده فعالیت یوریتگن افغانستان فقرالری اوچون مۉلجللنگنینی اعلان قیلگن اېدی. بریتانیا حکومتی معلوماتیگه کۉره، اوشبو دستور مدافعه وزیرلیگی (MOD) تامانیدن طلبگه جواب بېرووچی دېب تاپیلگن و ایچکی ایشلر وزیرلیگی (Home Office) تامانیدن هم قَیته جایلشتیریش اوچون ماس دېب بهالنگن شخصلرگه بویوک بریتانیاده قَیته جایلشتیریش تکلیفینی اۉز ایچیگه آلیشی ممکن.
اوشبو دستورگه کۉره، شو یۉل آرقه‌لی بریتانیاده قَیته جایلشتیریش حقوقیگه اېگه دېب تاپیلگن افغانستان فقرالری اۉز تورموش اۉرتاغی، قره‌ماغیده‌گی فرزندلری و باشقه عایله اعضالری (AFM)بیلن بیرگه، اگر اولر هم مدافعه وزیرلیگی تامانیدن طلبگه جواب بېرووچی و ایچکی ایشلر وزیرلیگی تامانیدن قَیته جایلشتیریش اوچون ماس دېب تاپیلگن بۉلسه، بریتانیاگه کۉچیریلیشی ممکن.
مذکور دستور ۲۰۲۱-ییل اپرېل آییده باشلنگن و ینگی عریضه‌لرنی قبول قیلیش ۲۰۲۵-ییل ۱-جولایده یکونلنگن. اوشبو دستور ۲۰۱۰–۲۰۱۳-ییللر آره‌لیغیده عملگه آشیریلگن تهدید حالتلریگه عاید اوّلگی سیاست همده ۲۰۱۳-ییلدن ۲۰۲۲-ییل ۳۰-نوامبرگچه عمل قیلگن اختیاری یاکه قیتریش تۉلاولر دستوری (EGS) اۉرنینی اېگه‌لله‌گن.
بریتانیا حکومتی ۲۰۲۵-ییل ۱-جولایده اوشبو دستور مدتی توگه‌شیدن آلدین قبول قیلینگن برچه ARAP عریضه‌لری کۉریب چیقیلیشینی، اما اوشبو سنه‌دن کېین ینگی اساسی عریضه‌لر قبول قیلینمسلیگینی معلوم قیلگن.
طلبلرگه جواب بېرووچی دېب تاپیلگن شخصلر اوچون بیرینچی درجه‌لی عایله اعضالری (IFM) جمله‌دن تورموش اۉرتاغی و ۱۸ یاشگچه بۉلگن فرزندلرینی قَیته جایلشتیریش امکانیتینی کۉریب چیقیش سقلنیب قاله‌دی. شونینگدېک، اولر ARAP تکلیفی قبول قیلینگندن سۉنگ ۳۰ کون ایچیده باشقه عایله اعضالرینی (AFM) بریتانیاده قَیته جایلشتیریش اوچون عریضه بېریش امکانیتیگه اېگه بۉله‌دی. بیراق، دستور یاپیلگندن کېین هېچ قنده‌ی ینگی عریضه قبول قیلینمه‌یدی.
