بیز قیزلر جماعه خاطره‌سیدن اۉچیریب تشلندیکمی؟
لیمه وردک
مېن افغانستاندن بۉلگن بیر قیزمن؛ بیر پیتلر مکتب حویلیلریدن قیزلرنینگ کولگی آوازی ینگره‌گن شهردن، اېرته‌لبلری کتاب و امید بیلن اۉتگن کۉچه‌لردنمن. مکتبلر یاپیلدی دېگن کون، بو فقط بیر خبر اېمس اېدی؛ بو بیر حکم اېدی. شونده‌ی حکم که، بیزنینگ کېله‌جگیمیزنی بیر قیسقه جمله‌ده جمع‌له‌دی: «اویده قالینگ.» اۉشه کونی توشوندیم که، مکتب‌نینگ تېمیر دروازه‌سی فقط بیر دروازه اېمس، بلکه بوگون بیلن اېرته‌میز اۉرته‌سیده‌گی کۉپریک اېدی. او یاپیلگنده، گۉیا وقت بیز اوچون تۉخته‌دی.
هر کون اېرته‌لب اکه‌لریم ایشگه یاکه اۉقیشگه کېته‌یاتگنیده، مېن کلکین آرتیدن قره‌یمن؛ حسددن اېمس، بلکه چېتله‌تیلگنلیک تویغوسیدن. بو جماعه خریطه‌سیده مېن اوچون جای یۉقلیگینی حس قیلیشدن.
ایش‌سیزلیک فقط ایش‌نینگ یۉقلیگی اېمس؛ ایش‌سیزلیک بو آغیر فکرلر بیلن اوزاق اۉتیریش، چنگ باسه‌یاتگن دیپلوملرگه قره‌ش، «حاضرچه شرایط یۉق» دېگن گپنی اېشیتیش، باغلیق بۉلیب قالیش، اۉزینگنی آرتیقچه یوکدېک حس قیلیش دیر.
«امر بالمعروف»دن قۉرقوو سایه کبی بیز بیلن بیرگه. تشقریگه چیقماقچی بۉلسه‌ک، اېشیکنی آچیشدن آلدین یوره‌گیمیز مینگ مرته اوره‌دی: باش کییم‌نی تۉغریله، سېکین یور، بلند کولمه، قره‌شینگ‌نی پست توت… و بری-بیر خوفسیزلیک یۉق. بیز کمراق گپیریشنی، کمراق کۉرینیشنی، کمراق آرزو قیلیشنی اۉرگندیک.
بعضی‌ده شونده‌ی تویوله‌دی که، بیز قیزلر جمعیتده فقط بیر سانمیز؛ نه آوازیمیز بار، نه تنلاویمیز، نه قرار قیلیش حقوقیمیز. گۉیا بارلیگیمیز یاکه یۉقلیگیمیز فرق قیلمه‌یدی. طالبان کېلگه‌چ، بیزدن مکتبدن هم کۉپراق نرسه تارتیب آلیندی: کېله‌جککه ایشانچ، محنتگه ایشانیش، حرکتیمیز نتیجه بېریشیگه امید.
بیز یریم یۉلده تۉخته‌تیلگن اولادمیز؛ آلدینگه یوریشگه رخصت یۉق، آرتگه قَیتیشگه هم امکان یۉق. ایستک و امکانیت‌سیزلیک آره‌سیده‌گی بیر حالتده قالگنمیز. بعضا اۉیله‌یمن بیزنینگ کېله‌جگیمیز عموما مهم‌می؟ کیم دیر اۉزیدن سۉره‌یدیمی بو قیزلر اۉن ییل کېین قه‌یېرده بۉله‌دی؟ یاکه بیز استه-سېکین جماعه خاطره‌سیدن اۉچیریلیب کېته‌میزمی؟
کابل کۉچه‌لریده، ولایتلرده، جیم اویلرده مېن کبی مینگلب قیزلر بار؛ یاپیق دفترلر بیلن، یریم یازیلگن آرزولر بیلن، سواللرگه تۉله یوره‌کلر بیلن. بیز فقط اۉقیش و ایشلش حقوقینی اېمس؛ حسابگه آلینیشی، کۉریلیشی، تۉلیق انسان صفتیده قبول قیلینیش حقوقینی خواهله‌یمیز.
مېن لیمه وردک من؛ نه بیر سان، نه بیر سایه. مېن آرزولری، استعدادی و یشه‌ش حقوقی بار انسان‌من. اگر آوازیم اچّیق اېشیتیلسه، بو اچّیق حقیقتدن دیر؛ هر کونی نفس آله‌یاتگن حقیقتدن دیر. اما بو برچه ظلمتلرگه قره‌مه‌ی، یوره‌گیمده هلی هم کیچیک بیر ایشانچ یشه‌یدی: هېچ بیر جمعیت اۉزی‌نینگ یریمینی سکوتگه مجبور قیلیب تینچ و آباد بۉله آلمه‌یدی.
بلکه بوگون بیزنی کۉرمسلیکلری ممکن، اما تاریخ اونوتمه‌یدی بو یورت قیزلری قۉرقوو بیلن یشه‌گن بۉلسه هم، امیدنی بوتونله‌ی اۉلدیرمه‌گن.
