اوزون برق اوزیلیشلری و قیمت بللر؛ کابل اهالیسی برق‌نینگ آغیر خرجتلریدن شکایت قیلماقده
آدرینا بهزاد
برق اوزیلیشلری کوچه‌ییشی بیلن بیر وقتده، کابل شهری‌نینگ تورلی حدودلریده یشاوچی بیر قطار اهالی برق بللری نرخی‌نینگ جوده یوقاریلیگیدن شکایت قیلماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، کېچه و کوندوز‌‌نینگ اکثریت قِسمیده برق اوزیب قۉییلیشیگه قره‌مه‌ی، برق حسابلری حقیقی استعمالدن انچه یوقاری مقدارلرده چیقریلماقده.
اهالی‌نینگ اکثریتی ۸صبح گزېته‌سی بیلن صحبتده ۲۴ ساعت دوامیده اتیگی بېش-آلتی ساعت برق انرژیسیدن فایده‌لنه‌یاتگنینی اَیتماقده. اولر‌نینگ دعوا قیلیشیچه، طالبان تامانیدن اداره‌لرگه تجربه و ملَکه‌گه اېگه بۉلمه‌گن شخصلر‌نینگ ایشگه آلینیشی برق استعمالینی تېکشیریش و حسابلش جریانیده معمالرنی کېلتیریب چیقرگن. اولر‌نینگ فکریچه، بو تفاوت حساب-کتابده‌گی خطادن کېلیب چیقیپتیمی یاکه اهالیدن اته‌یلب آرتیقچه حق آلینه‌یاتگنیمی، نامعلوم.
مذکور اهالی، شونینگدېک، قیمت برق حسابلرینی تۉله‌ش بیلن بیر قطارده، قووور سووی موجود بۉلمه‌گنی سببلی سوونی ساتیب آلیشگه هم مجبور اېکنینی اَیتماقده. باشقه تاماندن، اوی اجاره‌سی‌نینگ آشیشی، یشه‌ش خرجتلری‌نینگ کۉپه‌ییشی، ایش ا‌ۉرینلری‌نینگ یۉقلیگی و درآمد‌نینگ کمه‌ییشی عایله‌لرگه توشه‌یاتگن اقتصادی باسیمنی ینه‌ده کوچه‌یتیریب، اولر‌نینگ تورموش شرایطینی آغیرلشتیرماقده.
کابل شهری‌نینگ اۉنینچی حدودی یشاوچیلردن بیری جاوید (مستعار)، برق نرخی‌نینگ آشیشی و برق حسابلری‌نینگ یوقاریلیگیدن شکایت قیلماقده. اونینگ اَیتیشیچه، برق کېچه و وکوندوز‌‌نینگ اکثریت وقتیده اوزیب قۉییلیشیگه قره‌مه‌ی، بللر بریبیر کتّه مبلغ‌لرده چیقریلماقده.
او شونده‌ی دېیدی: «بیر کېچه و کوندوزده اتیگی بېش-آلتی ساعت برق‌میز بۉله‌دی. اویده هم استعمالیمیز کۉپ اېمس؛ فقط بیرته تلویزیون، بیر نېچه چیراق و بیرته موزله‌تگیچدن فایده‌لنه‌میز. شونگه قره‌مه‌ی، کۉپینچه برق بۉلمه‌یدی و تونلرنی قارانغولیک همده ایسّیقده اۉتکزه‌میز. اما برق حسابیمیز بېش مینگ افغانی کېلگن. تېگیشلی اداره‌گه مراجعت قیلگنیمیزده، «شونچه برق ایشله‌تگنسیزلر»، دېب جواب بېریشدی.»
جاوید طالبان نظارتی آستیده‌گی برق اداره‌سی باشقرووینی هم تنقید قیلیب، شونده‌ی دېیدی: «مېنینگ نظریمده، طالبان اداره‌لرگه تجربه‌سیز و ملَکه‌سیز آدملرنی تنیش-بیلیش اساسیده ایشگه آلگن. بو اولر‌نینگ تجربه‌سیزلیگیدن کېلیب چیققن خطامی یاکه حقیقتاً هم آدملردن آرتیقچه پول آلینه‌یپتیمی، بیلمه‌یمن.»
او ینه قۉشیمچه قیله‌دی: «بو معما فقط شو آیگه تېگیشلی اېمس. بیر آی برق حسابی حقیقی استعمالگه ماس کېله‌دی، کېینگی آی اېسه ایکّی برابر بۉلیب کېته‌دی. بو شرایطده آدم قنچه درآمد تاپیشی کېره‌ک که بېش مینگ افغانی برق حقینی تۉله‌ی آلسین؟ قووور سووی هم یۉق، سوونی ساتیب آلیشگه مجبورمیز. اوی اجاره‌سی، یشه‌ش خرجتلری و باشقه صرف-خرجتلر هم کوندن-کونگه آشماقده. آی آخریده شو قدَر کۉپ خرجتنی قنده‌ی قاپله‌ی آلیشیمنی راستدن هم بیلمه‌یمن. ایش یۉق، یېترلی درآمد یۉق و اقتصادی وضعیت کوندن-کونگه یامانلشماقده. اوی اجاره‌سی هم آشگن.»
کابل شهری‌نینگ اۉن بیرینچی حدودیده یشاوچیلردن بیری فاطمه (مستعار)، هم برق استعمالیگه نسبتاً بللر جوده یوقاریلیگیدن شکایت قیلماقده. اونینگ اَیتیشیچه، برق کېچه و کوندوز‌‌نینگ اکثریت وقتیده اوزیب قۉییلیشیگه قره‌مه‌ی، بللر حقیقی استعمالدن انچه یوقاری مبلغ‌لرده چیقریله‌دی. او شونده‌ی دېیدی: «بیز یشه‌یدیگن حدودده ۲۴ ساعتده اتیگی بېش-آلتی ساعت الکتر بۉله‌دی. جوده آمدیمیز کېلسه، احتمال کونیگه یېتّی یاکه سکّیز ساعت برق بۉلر. افسوس که کۉپینچه برق بۉلمه‌یدی و کون دوامیده بیر نېچه مرته اۉچیب-یانه‌دی. اما آیلیک برق حسابیمیز استعمالیمیزگه نسبتاً جوده یوقاری.» اونینگ اَیتیشیچه، محله‌ده‌گی کۉپلب اهالی هم خودّی شو معماگه دوچ کېلگن، بیراق اولر‌نینگ شکایتلری حاضرگچه نتیجه بېرمه‌گن.
فاطمه قۉشیمچه قیله‌دی: «قۉشنیلریمیز و محله اهالیسی بیر نېچه بار شکایت قیلیش اوچون مراجعت قیلدی، اما افسوس که اولر‌نینگ مراجعتلری کۉریب چیقیلمه‌دی. کۉپچیلیک برق حسابی حقیقی استعمالدن انچه یوقاری اېکنینی اَیته‌یاتگن بۉلسه-ده، مسؤوللر بونگه اعتبار بېرمه‌یپتی. بیز شونده‌ی معماگه دوچ کېلگنمیزکی، بیر تاماندن برق جوده کم بۉله‌دی، ایکّینچی تاماندن اېسه برق حقی جوده کتّه مقدارده حسابلنه‌دی.»
کابل‌نینگ کۉته سنگی حدودیده دوکان یوریتووچی شفیق (مستعار)، برق استعمالی کم بۉلیشیگه قره‌مه‌ی، اونینگ آیلیک برق حسابی کوتیلمه‌گنده آشیب کېتگنینی اَیته‌دی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، دوکانده فقط بیر نېچه چیراق و بیرته کامپیوتردن فایده‌لنیله‌دی، اما بیر آی اوچون آلتی مینگ افغانی برق حسابی چیقریلگن.
او شونده‌ی دېیدی: «راستدن هم حیرانمن. اولر برق حسابله‌گیچنی قنده‌ی اۉقیشینی توشونمه‌یمن. کۉپینچه عموماً برق بۉلمه‌یدی و بیز دوکان ایشلرینی قویاش انرژیسی آرقه‌لی دوام اېتتیره‌میز. شونگه قره‌مه‌ی، برق حسابیمیز آلتی مینگ افغانی کېلگن.»
شفیق‌نینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، بو مسأله‌نی انیقلشتیریش اوچون تېگیشلی اداره‌گه مراجعت قیلگنیدن سۉنگ اوزاق و نتیجه‌سیز اداری جریانگه دوچ کېلگن. او شونده‌ی دېیدی: «اداره‌گه بارگنیمده، مېنی بیر بۉلیمدن ایکّینچیسیگه یوباریشدی و آخر-عاقبت هېچ قنده‌ی نتیجه آلمه‌دیم. اعتراض بیلدیرگنیمده، قۉپال آهنگده «شو آی‌نینگ حسابینی تۉله، کېینگی آیلرده کۉریب چیقیله‌دی»، دېییشدی. اما مېن بیله‌من که کېینگی آی مبلغ کمراق کېلسه هم، اوندن کېینگی آی ینه شو معما تکرارلنه‌دی.»
بو حالت شونده‌ی بیر پیتده یوز بېرماقده که بوندن بیر مدت آلدین هم کابل‌نینگ بیر قطار اهالیسی طالبان نظارتی آستیده‌گی برشنا کمپنیسی تامانیدن برق حسابلریده آرتیقچه حق اوندیریله‌یاتگنیدن شکایت قیلگن اېدی. اولر سۉنگگی آیلرده برق استعمالی کمه‌یگنیگه قره‌مه‌ی، بل پوللری اوّلگیگه نسبتاً سېزیلرلی درجه‌ده آشگنینی اَیتگن اېدی. اولر‌نینگ سۉزلریگه کۉره، برق نرخی استعمال مقداریگه ماس کېلمه‌یدی و اونی تۉله‌ش حاضرگی شرایطده کۉپلب عایله‌لر اوچون قیینلشگن. اوشبو اهالی ینه اَیریم عایله‌لر خرجتلرنی کمه‌یتیریش مقصدیده برق جهازلریدن فایده‌لنیشنی چېکله‌گنینی، بیراق بو چاره برق حسابلری مقدارینی کمه‌یتیریشده سېزیلرلی تأثیر کۉرسه‌تمه‌گنینی بیلدیرگن.
