پاکستان‌نینگ هوا هجومیگه مناسبت‌لر؛ «اوروش جنایتی» و قربانلرنینگ جیم فریادی
نیما
پاکستان‌نینگ کابلده‌گی معتادلرنی دوالش مرکزیگه اویوشتیرگن هوا هجومی آرتیدن یوزلب آدم اۉلیب و یره‌لنگن. طالبان قربانلر سانینی ۴۰۰ نفردن آرتیق، یره‌دارلر سانینی اېسه ۲۵۰ نفردن کۉپ دېب اعلام قیلدی. یوناما هم بیانات ترقه‌تیب، هجوم عاقبتیده «اۉنلب آدم اۉلیب و یره‌لنگنینی» معلوم قیلدی، بیراق وضعیتنی کۉزه‌ته‌یاتگن بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی توزیلمه‌لری تامانیدن انیق رقملر حاضرچه اعلان قیلینمه‌گن. حادثه جایینی بی‌واسطه کۉرگن منبعلر لرزه‌گه سالووچی خبرلر بېریب، جوده دهشتلی فاجعه یوز بېرگنی، یوزلب مخدره ماده‌لرگه چلینگن آدم اۉلیب و یره‌لنگنی، طالبان نظارتیده‌گی عدلی-طبی مرکزی جسدلرگه تۉلیب کېتگنینی ایتیشدی. شونینگدېک، ترقه‌لگن تصویرلر و جایلرده‌گی حساباتلر بنا بوتونله‌ی ویران بۉلگنی و جسدلر ساچیلیب یاتگنینی کۉرسه‌ته‌دی. اَیریم تشکیلاتلر و انسان حقلری بۉییچه تحلیلچیلر بو حرکتنی خلق‌ارا و انسانپرورلیک قانونلری نینگ آچیق بوزیلیشی دېب بهالب، زودلیک بیلن تیرگاو اۉتکزیش و تینچ اهالینی حمایه قیلیشگه چقیردی. سابق حکومت‌نینگ اَیریم عملدارلری هم هجومنی قاره‌لب، پاکستان حرکتینی «باسقین و اوروش جنایتی» دېب اته‌دی همده طالبان بو فاجعه اوچون شرایط یره‌تگنینی و افغانستاننی حمایه قیله آلمه‌سلیگینی تاکیدله‌دی.
وضعیتنی بی‌واسطه کۉزه‌تگن منبعلر مخدره ماده‌لرگه چلینگنلرنی دوالش مرکزیگه هجوم بۉلگنینی تصدیقلب، مرکز یقینیده طالبان نینگ حربی مرکزی هم موجودلیگینی بیلدیردی. اولرنینگ ایتیشیچه، پاکستان اوشبو حربی مرکز اۉرنیگه معتادلرنی دوالش کسلخانه‌سینی و شاه شهید حدودیگه قره‌شلی «سیاه سنگ» موضیعسیگه هوا هجومی اویوشتیرگن.
اسمی آشکار اېتیلیشینی ایسته‌مه‌گن منبع واقعه‌نی یقین مصافه‌دن کۉرگنینی ایتیب، دوالش مرکزی قتّیق ویران بۉلگنی و جسدلر ویرانه‌لر آستیده قالگنینی معلوم قیلدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، هجوم شو قدَر کوچلی بۉلگن که، کۉپلب آدملرنینگ تنه اعضالری اوزیلیب کېتگن. او شونده‌ی دېدی: «بمب تۉغریدن-تۉغری مرکز اوستیگه توشدی. آدملرنینگ اکثریتی قۉل-آیاقلری اوزیلگن، جسدلری پرچه-پرچه بۉلگن. کۉپ جسدلر عدلی-طب مرکزیگه آلیب کېتیلدی، یره‌دارلر اېسه وزیر اکبرخان کسلخانه‌سی، ۴۰۰ ا‌ۉرینلی کسلخانه و ایمرجنسی کسلخانه‌سیگه کۉچیریلدی. سیاه سنگ هم ضربه‌گه اوچره‌دی، اونینگ اطرافیده‌گی اویلر هم ویران بۉلدی. تلفات جوده کتّه.»
شوندی بیرحالده ایمرجنسی کسلخانه‌سی اۉتگن کون معلوم قیلیشیچه، پاکستان‌نینگ کابلده‌گی هوا هجوملریدن سۉنگ ۲۷ نفر یره‌دار اوشبو مرکزگه آلیب کېلینگن. کسلخانه‌ده ایکّی یره‌دارنینگ احوالی آغیرلیگینی بیلدیرگن و ینه اوچ کیشی کسلخانه‌گه یېتکزیلیشیدن آلدین وفات اېتگنینی معلوم قیلگن.
ایمرجنسی کسلخانه‌سی‌‍نینگ باشقیرووچیسی دیجان پانیک نینگ ایتیشیچه، برچه یره‌دارلر کتّه‌لر بۉلیب، اولر آره‌سیده بیر عیال هم بار. اونینگ آگاهلنتیریشیچه، وضعیت، اینیقسه پایتختده، سۉنگی آیلرده یامانلشگن. پانیک دوشنبه آقشامیده‌گی واقعه‌گه تۉخته‌لیب شونده‌ی دېدی: «۲۰۲۱- ییلده تۉقنه‌شوولر توگه‌گنیدن بېری بونده‌ی هجوملر کۉزه‌تیلمه‌گندی. سۉنگّی حالت بیر نېچه هفته آلدین یوز بېردی، شوندن کېین بیر نېچه یره‌دار، جمله‌دن عیاللر و باله‌لر کسلخانه‌میزگه آلیب کېلینگن اېدی.»
شو بیلن بیرگه، افغانستان نینگ بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیده‌گی دایمی وکالت‌خانه‌سی سرپرستی نه‌سیر نصیراحمد فایق پاکستان نینگ کابلده‌گی «امید» ناملی ساغلیق مرکزیگه اویوشتیرگن هوا هجومی تینچ اهالی اۉلیمی و جراحتلنیشیگه سبب بۉلگنینی ایتیب، اونی فاجعه‌لی و قبول قیلیب بۉلمه‌یدیگن دېب اته‌دی. او کسلخانه‌لر و تینچ اهالینی نشانگه آلیش خلق‌ارا قانونلرنینگ جدّی بوزیلیشی و «اوروش جنایتی» بۉلیشی ممکنلیگینی یازدی. فایق مستقل و شفّاف تیرگاو اۉتکزیشگه چقیریب، بونده‌ی قانون‌بوزرلیکلرنی زودلیک بیلن تۉخته‌تیش و تینچ اهالینی حمایه قیلیش ضرورلیگینی تاکیدله‌دی.
طالبان تشقی ایشلر وزیری امیرخان متقی کابلده خارجی دیپلوماتلر بیلن اوچره‌شووده پاکستان نینگ دوشنبه آقشامیده‌گی هوا هجوملری عاقبتیده «معتادلرنی دوالش مرکزی»ده ۴۰۸ کیشی جان بېرگنی و ینه ۲۶۵ کیشی یره‌لنگنینی ایتدی. او بو هجوملرنی اسراییل‌نینگ غزه‌گه هجوملریگه اۉخشه‌تیب، خلق‌ارا هم‌جمعیتی و اسلام مملکتلرینی پاکستان هجوملریگه قرشی آواز چیقریشگه و مسوولیتینی ادا اېتیشگه چقیردی.
طالبان تشقی ایشلر وزیری چین و اَیریم باشقه دولتلر واسطه‌چیلیگیده مذاکره‌لر دوام اېته‌یاتگنینی، بیراق پاکستان حربی توزیلمه‌سی تینچ اهالینی اۉلدیریش آرقه‌لی بی‌قرارلیکنی کېنگه‌یتیریش و لایحه‌وی اوروشنی ایلگری سوریشگه اورینه‌یاتگنینی بیلدیردی.
انسان حقلری تشکیلاتلری‌نینگ مناسبتی
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی انسان حقلری بۉییچه عالی کمیسارلیگی مطبوعات کاتبی ثمین الخیطان اوشبو هجوم مستقل روشده تېکشیریلیشی، نتیجه‌لری آچیق اعلان قیلینیشی و قربانلر همده اولرنینگ عایله‌لری تاوان آلیش حقوقیگه اېگه اېکنینی ایتدی. او گواهلر کسلخانه جاییده تۉلیق ویرانه‌گرچیلیک بۉلگنینی خبر قیلگنینی، یوزلب آدملر یقینلرینی قیدیریب واقعه جاییگه کېلگنینی قۉشیمچه قیلدی. شونینگدېک، خلق‌ارا انسانپرورلیک حقوقیگه کۉره تینچ اهالی و فقرالیک انشااتلر حمایه قیلینیشی شرطلیگینی تأکیدله‌دی.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی‌نینگ افغانستاندهگی یاردم هیاتی پاکستان‌نینگ کابلده‌گی هوا هجومیگه مناسبت بیلدیریب، بوتون افغانستان بۉیلب تینچ اهالی طالبان و پاکستان اۉرته‌سیده‌گی دوام اېته‌یاتگن ماجرالر بدلینی تۉله‌یاتگنینی معلوم قیلدی. تشکیلات خبر بېریشیچه، هوا هجومی کابلده‌گی «امید»ناملی معتادلرنی داولش مرکزیده صادر بۉلگن و اۉنلب آدملر هلاک بۉلگن یاکه یره‌لنگن. یوناما خلق‌ارا قانونلرگه کۉره ماجرا طرفلری بیمارلر، یره‌دارلر، طبیات خادملری، کسلخانه‌لر و تېز یاردم مو‌ترلرینی حرمت قیلیشی و حمایه قیلیشی شرطلیگینی اېسله‌تیب، اولرنی مجبوریتلریگه رعایه اېتیشگه و تینچ اهالی همده مهم قوریلمه‌لرنی حمایه قیلیشگه چقیردی.
جهان ساغلیقنی سقلش تشکیلاتی باشلیغی تدروس ادهانوم، سه‌شنبه کونی ایکس صحیفه‌سیده تشکیلات کاولده‌گی «امید» ناملی مخدره ماده‌لرگه چلینگنلرنی دوالش مرکزیگه تونگی هجوم عاقبتیده ۴۰۰ دن آرتیق آدم هلاک بۉلگنی و کمیده ۲۵۰ کیشی یره‌لنگنی حقیده‌گی خبرلرنی تېکشیره‌یاتگنینی و تصدیقله‌یاتگنینی یازدی. اونینگ ایتیشیچه، مرکز طالبان ایچکی ایشلر وزیرلیگی باشقروویده بۉلگن و یره‌دارلر مخدره ماده‌لر استعمالی بیلن باغلیق کسللیکلر بۉییچه دوالنه‌یاتگن شخصلر اېدی. او حادثه‌لر هلی هم تېکشیریله‌یاتگنینی تأکیدله‌دی.
ناروی باش پناه ایزلاوچیلر کېنگشی‌نینگ باشلیغی یان اگلند، پاکستان هجومی‌نینگ تینچ اهالی و کسلخانه‌گه «ویرانکار تاثیرینی بی‌واسطه کۉرگنینی» ایتدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، هجوم «کتّه تلفاتلر» کېلتیرگن. اگلند تینچ اهالی و فقرالیک قوریلمه‌لر هېچ قچان نشانگه آلینمسلیگی کېره‌کلیگینی تأکیدلب، تینچ اهالی تلفاتلری حقیده‌گی خبرلرنی تشویشلی و قیغولی دېب اته‌دی. او پاکستان و طالباننی خلق‌ارا انسانپرورلیک حقوقی بۉییچه مجبوریتلرگه رعایه قیلیشگه، تینچ اهالینی حمایه قیلیشگه و اولرنینگ خوفسیزلیگینی هر دایم تأمینلشگه چقیردی.
انسان حقلرینی کۉزهتووچی تشکیلاتی‌نینگ افغانستان بۉییچه تدقیقاتچیسی فرشته عباسی، پاکستان نینگ کابلده‌گی معتادلرنی دوالش مرکزیگه هوا هجوملری عاقبتیده تینچ اهالی تلفاتلری حقیده‌گی خبرلرنی خواطرلی دېب اته‌دی. او حادثه یوزه‌سیدن زودلیک بیلن تیرگاو اۉتکزیشگه چقیریب، ایکس صحیفه‌سیده فقرالیک قوریلمه‌لر هیچ قچان هجوم نشانی بۉلمسلیگی یاکه خوف آستیده قالمسلیگی کېره‌کلیگینی یازدی.
اَیریم دولتلرنینگ مناسبتی
هندوستان تشقی ایشلر وزیرلیگی پاکستان‌نینگ کابلده‌گی «مخدره ماده‌لرگه چلینگنلرنی دوالش مرکزی»گه هوا هجومینی «شفقتسیز و اساسسیز» حرکت دېب اته‌دی. سه‌شنبه کونی اعلان قیلینگن بیاناتده ایتیلیشیچه، پاکستان «قیرغین»نی حربی عملیات صفتیده کۉرسه‌تیشگه اورینماقده، حال‌بوکه طبی مرکزنی نشانگه آلیش هیچ قچان حربی مقصد بۉله آلمه‌یدی.
هندوستان بو حرکتنی افغانستان حدودیگه «آچیق تجاوز» و منطقوی تینچلیک همده برقرارلیککه بی‌واسطه تهدید دېب بهاله‌دی. شونینگدېک، بو واقعه پاکستان نینگ دواملی مسوولیتسیز خطی-حرکتلری و ایچکی معمالرینی چېگره‌دن تشقریگه چیقریشگه اورینیشی نینگ عکسی اېکنی تأکیدلندی. بیاناتده ینه رمضان آییده بونده‌ی هجومنی هېچ بیر دین، قانون یاکه اخلاق آقله‌ی آلمسلیگی ایتیلگن.
اروپا اتفاقی هم مناسبت بیلدیریب، هر ایکّی تاماننی اۉزینی تییشگه و تینچ اهالی ضررینی کمه‌یتیریش اوچون برچه چاره‌لرنی کۉریشگه چقیردی. اتفاق خلق‌ارا هم‌جمعیتی‌نینگ زودلیک بیلن اۉت آچیشنی تۉخته‌تیش و طالبان همده پاکستان اۉرته‌سیده‌گی ملاقاتنی تیکلش حقیده‌گی چقیریقلریگه قۉشیلیشینی بیلدیردی.
بریتانیانینگ افغانستان بۉییچه مخصوص وکیلی ریچارد لیندسی، دوام اېته‌یاتگن طالبان-پاکستان ماجراسیده، اینیقسه تونگی هجوملرده، تینچ اهالی تلفاتلری آرته‌یاتگنینی «خواطرلی» دېب اته‌دی. او تینچ اهالی زۉرآورلیکلرنینگ اېنگ آغیر یوکینی کۉتره‌یاتگنینی ایتیب، پاکستان و طالباننی کېسکینلیکنی کمه‌یتیریشگه، تینچ اهالیگه ضرر یېتکزمسلیککه و ملاقاتگه قَیتیشگه چقیردی.
سابق عملدارلر و اَیریم سیاسی شخصلر مناسبتی
شو بیلن بیرگه، پاکستان‌نینگ کابلده‌گی هوا هجومی سابق حکومت عملدارلری و مملکت فقرالری نینگ کېنگ مناسبتیگه سبب بۉلدی. فکرلر تورلیچه بۉلسه-ده، اکثریت بو حرکتنی اوروش جنایتی دېب اته‌ب، اونی افغانستان حدودیگه آچیق تجاوز صفتیده قاره‌له‌دی.
سابق تشقی ایشلر وزیری رنگین دادفر سپنتا ایکس صحیفه‌سیده «پاکستان تجاوزی آلدیده بۉیسونیش وطنگه خیانت» دېب یازدی. او پاکستان «تجاوزی»گه قرشی توریش طالبان بیلن همکارلیک دېگنی اېمسلیگینی تأکیدله‌دی.
سابق ملی خوفسیزلیک اداره‌سی باشلیغی رحمت‌الله نبیل، خلق‌ارا هم‌جمعیتی کابلگه سۉنگی هجوم عاقبتیده‌گی «فاجعه»گه جیم تورمسلیگی کېره‌کلیگینی ایتدی. او ایکس صحیفه‌سیده پاکستان تامانیدن کابل‌نینگ بامباردمان قیلینیشی و مخدره ماده‌لرگه چلینگنلرنی دوالش مرکزیده یوزلب تینچ اهالی نینگ اۉلدیریلیشی «شرمنده‌لی داغ» اېکنینی، بو حالت هیچ قچان افغانستان خلقی خاطره‌سیدن اۉچمسلیگینی یازدی.
نبیل جنابلری بیمارلر و حمایه‌سیز شخصلرنی نشانگه آلیش نه «خوفسیزلیک عملیاتی»، نه «تروریزمگه قرشی کوره‌ش» اېکنینی، بلکه انسان حیاتیگه آچیق بی‌فرق‌لیک و انسانی تمایللرنینگ بوزیلیشی اېکنینی تأکیدله‌دی. او هیچ بیر دولت تینچ اهالینی اۉلدیریش آرقه‌لی خوفسیزلیککه اېریشه آلمسلیگینی، بونده‌ی حرکتلر نفرت، ایشانچسیزلیک و بی‌قرارلیکنی کوچه‌یتیریشینی ایتدی. شونینگدېک، «حقیقی اراده» بۉلسه، پاکستان حدودیده هم نشانگه آلینیشی ممکن بۉلگن قوریلمه‌لر بارلیگینی قۉشیمچه قیلدی.
سابق افغانستان انسان حقلری مستقل کمیسیونی‌نینگ باشلیغی شهرزاد اکبر تینچ اهالیگه قصدا هجوم قیلیشنی «جنایت» دېب اته‌ب، پاکستان نینگ سۉنگّی آیلرده افغانستان حدودیگه اویوشتیرگن هجوملری خلق‌ارا و انسانپرورلیک قانونلری نینگ آچیق بوزیلیشی اېکنینی و جدّی حجتلشتیریلیب، تېکشیریلیشی کېره‌کلیگینی بیلدیردی.
جهادی رهبرلردن عبدالرب رسول سیاف، «معتادلرنی دوالش مرکزی‌نینگ بامباردمان قیلینیشی افغانستان خلقیگه و انسانیتگه دشمنلیک» اېکنینی ایتدی. او هجومنی قاره‌لب، طالبانگه مراجعت قیلیب شونده‌ی دېدی: «اې طالب، اگر سېنده عقل بۉلسه و اۉز خلقینگ بیلن کېلیشیب، ملی بیرلیکنی تأمینله‌گه نینگده اېدی، هېچ کیم بو جسور یورتگه حرمتسیزلیک قیلیشگه جرات اېتالمسدی.»
پاکستان اخبارات وزیری عطاءالله تارر، مملکت اوردوسی «فقط حربی و ترورچیلیک نشانلری همده افغانستان طالبان رژیمی بیلن باغلیق انشااتلرنی نشانگه آلیشینی، اولر پاکستان ایچیده‌گی ترورچیلیک هجوملرینی ریجه‌لشتیریش، یېنگیللشتیریش، باش‌پناه بېریش، تیارلش یاکه قۉللب-قوّتلش اوچون بی‌واسطه یاکه بالواسطه ایشله‌تیلیشینی» دعوا قیلدی.
