آزیق-آوقت نرخلری‌نینگ آشیشی؛ مملکت عایله‌لری‌نینگ دسترخوانی تاباره بۉشه‌ماقده
گندم
آزیق-آوقت محصولاتلری نرخی‌نینگ آشیشی، ایشسیزلیک و درآمدلر‌نینگ کمه‌ییشی بیلن بیرگه، افغانستان عایله‌لریگه اقتصادی باسیمنی ینه‌ده کوچه‌یتیردی. بیر قطار اهالی یشه‌ش خرجتلری هر کونی آرتیب باره‌یاتگن بیر پیتده، اولر‌نینگ درآمدی کمه‌یگنی و اېندی عایله‌لری‌نینگ اېنگ اساسی احتیاجلرینی هم تأمینلشگه قُربی یېتمه‌یاتگنینی اَیتماقده. آزیق-آوقت ساتووچیلری هم اهالی‌نینگ خرید قابلیتی پسه‌یگنی سببلی کۉپلب مشتری‌لر بازارگه فقط نرخلرنی سۉره‌ش اوچون کېله‌یاتگنینی، اَیریملری اېسه ضرور محصولاتلردن آز‌گینه مقدارده خرید قیلیب بازارنی ترک اېته‌یاتگنینی اَیتماقده.
هراتده‌گی اۉغیل باله‌لر مکتبلریدن بیری‌نینگ اۉقیتووچیسی محسن (مستعار)، ۸صبح بیلن صحبتده آییگه ۶ مینگ افغانی معاش آلیشینی و اونینگ ۴ مینگ افغانیسی اوی اجاره‌سیگه کېتیشینی اَیتدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، قالگن ۲ مینگ افغانی بیلن سوو، برق، گاز خرجتلرینی تۉله‌ش و آزیق-آوقت خرید قیلیش جوده قیین.
محسن شونده‌ی دېیدی: «آیلیک معاشیم اتیگی ۶ مینگ افغانی، اونینگ ۴ مینگ افغانیسی اوی اجاره‌سیگه کېته‌دی. قالگن ۲ مینگ افغانی بیلن برق، سوو، گاز و باشقه یشه‌ش خرجتلرینی قنده‌ی تۉله‌ی؟ مېنینگ و کۉپلب آدملر‌نینگ درآمدی کوندن-کونگه کمه‌ییب، آزیق-آوقت نرخلری آشه‌یاتگن بیر پیتده، اېندی یشه‌ش اوچون اېنگ ضرور احتیاجلرنی هم تأمینله‌ی آلمه‌یه‌پمیز. بوگون اون، گوروچ، یاغ و باشقه آزیق-آوقت محصولاتلرینی خرید قیلیش کۉپلب عایله‌لر اوچون جدّی تشویشگه ایلنگن.»
بازارده هم ساتووچیلر اهالی‌نینگ خرید قابلیتی پسه‌یگنینی اَیتماقده. اولر‌نینگ سۉزلریگه کۉره، ایلگری اوزاق مدتگه یېته‌دیگن آزیق-آوقت خرید قیلگن مزاجلر اېندی فقط بیر نېچه کونلیک احتیاجیگه یېته‌دیگن مقدارنی ساتیب آلماقده.
آزیق-آوقت ساتووچیسی محمد‌نینگ اَیتیشیچه، اهالی‌نینگ خرید قابلیتی پسه‌یگنی بازارده یقّال سېزیلماقده و کۉپلب مزاجلر‌نینگ اوّلگیدېک خرید قیلیش امکانیتی قالمه‌گن. او شونده‌ی دېیدی: «کۉپچیلیک اوّل نرخلرنی سۉره‌یدی. نرخلرنی اېشیتگچ، اَیریملری خرید قیلمسدن قَیتیب کېته‌دی، چونکه تۉله‌شگه قُربی یېتمه‌یدی. باشقه‌لری اېسه فقط بیر نېچه کیلوگرام اون، گوروچ یاکه آز‌گینه یاغ ساتیب آله‌دی، شونده بیر نېچه کون یېته‌دی. آدملر‌نینگ خریدی جوده کمه‌یگن و بو بازارده یقّال کۉرینماقده.»
اهالی‌نینگ خرید قابلیتی پسه‌ییشی خلق‌ارا تشکیلاتلر افغانستاندهگی آغیر اقتصادی و آزیق-آوقت وضعیتی حقیده آگاهلنتیره‌یاتگن بیر پیتده دوام اېتماقده.
جهان آزیق-طعام دستوری (WFP) ۲۰۲۶-ییلده افغانستانده تخمیناً ۱۷،۴ میلیون کیشی آزیق-آوقت خوفسیزلیگی معماسیگه دوچ کېلیشینی و میلیونلب عایله‌لر یېترلی آزیق-آوقت بیلن تأمینلشده قیینچیلیکلرگه دوچ کېله‌یاتگنینی معلوم قیلگن. اقتصادی حساباتلر هم آزیق-آوقت نرخلری‌نینگ آشیشی درآمدلر و ایش ا‌ۉرینلری امکانیتلری‌نینگ کمه‌ییشی بیلن بیرگه کم درآمدلی عایله‌لرگه ینه‌ده کتّه باسیم اۉتکزه‌یاتگنینی کۉرسه‌تماقده.
شو بیلن بیرگه، طالبان بازارنی نظارت قیلیش، محصولاتلرنی احتکار قیلیش‌نینگ آلدینی آلیش و نرخ آشیریشگه قرشی چاره‌لر کۉره‌یاتگنی همده اقتصادی برقرارلیکنی تأمینلشگه حرکت قیله‌یاتگنینی بیر نېچه بار معلوم قیلگن. اما اَیریم فقرالر معما فقط نرخلر‌نینگ آشیشیده اېمسلیگینی، بلکه یېترلی درآمد یۉقلیگی و ایش امکانیتلری‌نینگ کمه‌یگنی سببلی کۉپلب عایله‌لر حتا اېنگ اساسی احتیاجلرینی هم قاندیریشده قیینه‌له‌یاتگنینی اَیتماقده.
هراتلیک و ایکّی فرزند‌نینگ آنه‌سی سمیه (مستعار)، ۸صبح بیلن صحبتده یشه‌ش خرجتلری‌نینگ آشیشی عایله‌سی‌نینگ احتیاجلرینی تأمینلشنی قیینلشتیرگنینی اَیتدی. او شونده‌ی دېیدی: «فرزندلریم مکتبگه باره‌دی و اولر‌نینگ احتیاجلری کۉپ. اما حاضرگی اقتصادی وضعیتده اولر‌نینگ برچه احتیاجلرینی قاندیره آلمه‌یمن. بعضاً آزیق-آوقت خرید قیلیش بیلن باشقه یشه‌ش خرجتلری آره‌سیدن بیرته‌سینی تنلشگه مجبور بۉله‌من.»
بو وضعیت دوام اېتر اېکن، اَیریم فقرالر خرید قابلیتی‌نینگ پسه‌ییشی و یشه‌ش خرجتلری‌نینگ آشیشی اولرنی کۉپلب اساسی احتیاجلریدن واز کېچیشگه مجبور قیلگنینی اَیتماقده. اولر معما فقط آزیق-آوقت نرخلری‌نینگ آشیشیده اېمسلیگینی، بلکه ایش ا‌ۉرینلری یېتیشمسلیگی و درآمدلر‌نینگ پستلیگی سببلی یشه‌ش خرجتلری بیلن عایله‌لر‌نینگ مالیوی امکانیتلری اۉرته‌سیده‌گی تفاوت کوندن-کونگه آرتیب باره‌یاتگنینی تأکیدله‌ماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، اهالی اوچون ایش ا‌ۉرینلری یره‌تیش و درآمدلرنی آشیریش بۉییچه عملی چاره‌لر کۉریلمه‌گونچه، بازارنی نظارت قیلیش‌نینگ اۉزی عایله‌لرگه توشه‌یاتگن اقتصادی باسیمنی کمه‌یتیره آلمه‌یدی.
