طالبان شعریتنی شریعتلری بیلن چېکله‌دی؛ عشقنی زنجیرگه سالیب بۉلمه‌یدی
نیما
طالبان عدلیه وزیرلیگی، بو گروه نینگ رهبری هبت الله آخوندزاده فرمانی اساسیده، «مشاعره‌لرنی ترتیبگه سالیش تۉغریسیده‌گی قانون» نی رسمی جریده آرقه‌لی اعلان قیلدی. خبر بېریلیشیچه، اوشبو قانون بیر مقدمه، ایکی فصل و ۱۳ ماده‌دن عبارت دیر.
قانونگه کۉره، شاعرلرگه هبت الله نینگ فرمانلری، حکم‌لری و قرارلرینی تنقید قیلیش قطعی شکلده تقیقلنه‌دی. شونینگدېک، سېوگی شعرلری و معشوقه‌نی مدح اېتیش هم منع اېتیلگن. طالبان نینگ تأکیدلشیچه، شاعرلر شعرلریده «اۉغیل باله‌لر و قیزلرنی مدح قیلیش، اولر بیلن دۉستلیککه دعوت اېتیش»دن پرهیز قیلیشلری شرط. قانونده قۉشیمچه قیلینگنیدېک، اثرلر «مجازی سېوگی و بیجای احساس‌لردن خالی» بۉلیشی لازم.
بیراق ایریم شاعرلر و اجتماعی ترماق فایده‌لنووچیلری بو قانون‌نی کېسکین تنقید قیلیب، اونی هبت الله نینگ «اۉرته عصرلرگه خاص تفکری» نتیجه‌سی دېب بهاله‌دیلر. اولر نینگ فکریچه، سېوگی شعریت تاریخ دوامیده انسانی تویغولر و چقور روحی علاقه‌لرنی افاده‌لش واسطه‌سی بۉلیب کېلگن. هېچ بیر توزوم انسان قلبی نینگ عشقینی زنجیرگه ساله آلمه‌یدی.
عدلیه وزیرلیگی نینگ بیاناتیده ایتیلیشیچه، اوشبو قانون، مشاعره اۉتکزیش ترتیبی، شاعرلر اثرلری نینگ مضمونی و بهالش هیئتی وظیفه‌لرینی ترتیبگه ساله‌دی. اونی اجرا اېتیش اېسه طالبان اخبارات و مدنیت وزیرلیگیگه یوکله‌تیلگن.
قانونگه بناء، شاعرلر مشاعره‌لردن آلدین و اولر نینگ دوامیده «اسلامی قدریتلرنی حقارت قیلیش، قوملر و تیل‌لرنی کمسیتیش، بدعت عادتلر، قیز و اۉغیل باله‌لرنی مدح اېتیش، دۉستلیککه چقیریش همده هبت الله نینگ فرمان و قرارلرینی تنقید قیلیش»دن جدی روشده واز کیچیش‌لری لازم. بوندن تشقری، اثرلر «شرعی سیاستگه موافق بۉلیشی» و «ناروا ایستکلر همده بیجا احساس» بۉلیشی طلب قیلینه‌دی.
عدلیه وزیرلیگی نینگ خبری گه کۉره: اخبارات و مدنیت وزیرلیگی همده ولایتلرده‌گی ریاستلری، مشاعره‌لرنی قید اېتیب، بهالش هیئتی تامانیدن تصدیقلنگندن کېین رسمی آدرسلردن اعلان قیله‌دی. بهالش هیئتی ترکیبی‌گه اخبارات و مدنیت وزیرلیگی نماینده‌سی مسوول صفتیده، امر بالمعروف و نهی عن المنکر وزیرلیگی همده مرکز و ولایت علمالر کېنگشی اعضالری بولیب. هیئت، مشاعره لرنی آلدیندن و کېین بهالب، ایجابی و سلبی جهتلرنی انیقلب، ماس روشده اۉزگرتیریش کیریتیشی کېره‌ک.
قانونده شاعرلر و ترانه‌خوان لرگه، اگر اولر «جمعیت‌نی اصلاح قیلیش» یۉلیده ایجاد قیلسه‌لر، اخبارات و مدنیت وزیرلیگی تامانیدن مکافات بېریلیشی کۉزده توتیلگن. بیراق قاعده‌بوزرلرگه «شرعی جزالر قۉللنیلیشی» حقیده آگاهلنتیریلگن. شونینگدېک، شاعرلردن اثرلریده «کمونیسم، نشنلیسم، فیمینیسم و دیموکراسی غایه‌لریگه قرشی چیقیش» طلب قیلینگن، بو قانونده، بو مفهوملر قیسقه قیلیب تعریف قیلینگن و شاعرلردن اوشبو گروه رېژیمینی قوتلش یۉلیده همکارلیک قیلیش همده شعر ایتیش سۉره‌لگن.
طالبان شعریت و ادبیاتگه عاید ایریم عنعنوی عادتلرنی هم «اسلامی سیز عرف-عادتلر» صفتیده ممنوع قیلگن. اولر نینگ فکریچه، اتن رقصلری، چک-چک قیلیش، اشپلاق، اسلام گه قرشی مجلس و ایریم عنعنوی جرگه‌لر، ناتۉغر عنعنه حسابلنه‌دی و آلدی آلینیشی کېره‌ک.
شو بیلن بیرگه، بعضی شاعرلر و اجتماعی ترماق فایده‌لنووچیلری بو طالبان قانونیگه اعتراض بیلدیریب یازیشگن، شاعرانه تویغولرنی افاده قیلیش، شعر و معشوقنی تصویرلش، بو انسانگه خاص و طبیعی تویغولر افاده‌سی بۉلیب، شعر شکلیده نمایان بۉله‌دی. اولر تأکیدلب اۉتیشگن! تاریخ دوامیده هېچ بیر رېژیم خلق نینگ تویغولرینی افاده قیلیشیگه تۉسقینلیک قیله آلمه‌گن و شاعرلر دایمی روشده محبتنی اۉز قانلری بیلن یازیب کېلیشگن. اولر نینگ ایتیشیچه، بوندن کېین هم اۉز تویغولرینی افاده قیلیشده، هیبت الله نینگ عیالگه قرشی و آرتگه قیتگن فکرلریگه بۉیسونمه‌یدیلر.
عیاللردن بیری بۉلگن شاعر، لیلی غزل، طالبان قانونیگه جواب، اۉزی نینگ فیسبوک صحیفه‌سیده شوندی یازگن: «طالبان عاشقانه شعرنی منع قیلدی، اما قلبلر نینگ اوریشینی هم منع قیلیش ممکنمی؟» او اعتراضی نینگ دوامیده بیر پرچه شعر نشر اېتگن بۉلیب، اونده محبت نینگ جۉشقینلیگی و معشوققه نسبتاً تویغولر افاده‌سی عکس اېتگن. بو شعرده او معشوق نینگ لبلری شیرینلیگی و تنه‌سی نینگ ایلیقلیگیدن سۉزلب، محبت و دلدارلیک نینگ جۉشقین منظره‌سینی یره‌تگن.
یازگن غزلی نینگ محتواسی:
«لبیم سېنینگ لبینگده باشقه بیر واقعه انگلته‌دی،
سېنگه سینگیب کېتیش نینگ شُکوه‌سی باشقچه منظره‌گه اېگه.
مېنینگ جۉشقین یوره‌گیم بو چیگل تویغولرگه چیده‌ی آلمه‌یدی،
سېن بغرینگه آلگنده، مېنینگ تنیم باشقه بیر اېگری چیزیککه اېگه بۉله‌دی.»
صنم عنبرین، عیال شاعره‌لردن بیری، طالبلر نینگ ینگی قانونیگه جواب یازگن:
بوسه‌لرینگ قالیب کېتگن بۉینیم چیزیغیده،
یادینگ رنگ توقدی کۉیله‌گیم گُللریگه
محبتینگ شکوهِ ایله قدم قۉیسه‌م هر جایده،
تنیم نفسی آره‌سیدن لاله اونیب چیقه‌دی قیته
بې‌ملال کۉزلرینگ ایچیده یۉقالیب کېتدیم مېن
بختلی‌من، چونکه سېن اوچون یورگیم دریا گه عرق بۉلدی
سعادت موسوی، طالبان نینگ عشقی شعرنی تقیقلشیگه قرشی، احمد شاملو و آیدا نینگ عشقی حکایه‌سینی ایتیب، شاملو نینگ بیر پرچه شعرینی بلند آواز بیلن اۉقیگنینی ایتدی.
شاملو شعری شونده‌ی باشلنه‌دی:
سېنینگ لبلرینگ
شعری نازکلیگیده
اېنگ احتراسلی اۉپیشلرنی شونده‌ی اویت بیلن اۉزگرتیره‌دی
که، غار حیوانی اوندن فایده تاپیب،
انسان شکلیگه کیره‌دی.
هدا خاموش، شاعرلردن بیری، طالبلر قانونیگه قرشی شعر اۉقیب، بیز هبت الله و طالبلر تامانیدن چېکلنگن عشقی و هنر بوییچه آوازیگه قرشی توردیک؛ اولر معلوم موضوعده‌گی شعر و مشاعره تقیقلشدی. بو چېکلاولر اینیقسه عیاللرگه تأثیر قیله‌دی؛ عیاللر بلند آوازده ترانه ایتیب، عشقنی کویلش آرقه‌لی ناراضیلیک بیلدیرگنلر، دیدی.
شونینگدېک، افغانستان عیاللر همکارلیک تشکیلاتی و باشقه بعضی ناراضیلر طالبلرنینگ ینگی قانونینی مملکت مدنیتی و ادبیاتیگه حقارت دېب اته‌ب، اونی انسان روحیگه، فکر اېرکینلیگیگه و صنعتی شخصیتگه تۉغریدن-تۉغری هجوم صفتیده بهالشدی. تشکیلات قۉشیمچه قیلدی: «بیز بو مدنیتسیز، انسانیتسیز و اېرکینلیککه قرشی قرارنی اېنگ کېسکین سۉزلر بیلن قاره‌له‌یمیز. افغانستان شعریتی عشق، عذاب، اېرکینلیک و قرشیلیکنی افاده‌له‌یدی و هېچ قنده‌ی حکومت شاعرلر نینگ آوازینی اۉچیره آلمه‌یدی».
اوشبو نهاد گه کۉره: «بیز برچه عاشقلر، شاعرلر و اېرکینلیک مخلصلرینی بو انسانیتسیز فرمانگه قرشی چیقیشگه، بیر عشقی شعر یازیب، اونی ناراضیلیک هشتگلری بیلن بیریکتیریب، اېرکینلیک آوازینی بلندراق قیلیشگه چقیره‌میز».
