یامغیرلر باشلنیشی بیلن؛ کابل طالبان‌نینگ توگللنمه‌گن لایحه‌لری طفیلی لای‌گه باتماقده
آدرینا بهزاد
کوز فصلی‌نینگ کیریب کېلیشی و یامغیرلر‌نینگ باشلنیشی بیلن بیرگه، کابل‌نینگ تورلی حدودلریده یشاوچی بیر گروه اهالی طالبان بلدیه‌سی‌نینگ توگللنمه‌گن قوریلیش و آبادانلشتیریش لایحه‌لری عاقبتیده لای معماسی کوچه‌ییشیدن خواطر بیلدیرماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، یریم قالگن لایحه‌لر‌نینگ دوام اېتیشی، قوریلیشلر‌نینگ ترتیبسیز کېنگه‌ییشی همده شهر یۉللری و یۉلکلری‌نینگ کېنگ کۉلمده بوزیلیشی کابلنی قوروق کونلرده چنگ-تۉزان، یامغیرلی کونلرده اېسه لای و بلچیققه تۉله شهرگه ایلنتیرگن. بو اېسه اهالی‌نینگ کونده‌لیک قتناوینی تاباره قیینلشتیرماقده.
کابل شه‌هری‌نینگ ایکّینچی ناهیه‌سیده یشاوچی امید (مستعار)، توگللنمه‌گن لایحه‌لر، قوریلیشلر‌نینگ ترتیبسیز کېنگه‌ییشی و اولر عاقبتیده‌گی بوزیش ایشلری کابلنی چنگ و بلچیققه تۉله شهرگه ایلنتیرگنینی اَیته‌دی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، کوز فصلی‌نینگ کیریب کېلیشی و کېتمه-کېت یامغیرلر‌نینگ باشلنیشی بیلن وضعیت ینه‌ده آغیرلشیب، اهالی‌نینگ کونده‌لیک قتناوده‌گی معمالرینی کۉپه‌یتیرماقده.
او شونده‌ی دېیدی: «شهر‌نینگ مهم یۉللری‌نینگ بوزیلیشی و بو ایشلر عاقبتیده چنگ-تۉزان کۉتریلیشی قتناونی جوده قیینلشتیردی. بیر لایحه هلی یکونلنیب، فایده‌لنیشگه تاپشیریلمه‌گن بۉلسه-ده، شهر‌نینگ باشقه قِسمیده بوزیش ایشلری باشلنه‌دی. اگر بو حالت ساووق موسمده و کېتمه-کېت یامغیرلر یاغه‌یاتگن پیتده دوام اېتسه، فقرالر شهر‌نینگ تورلی حدودلریگه قتنه‌شده ینه‌ده کۉپراق معمالرگه دوچ کېله‌دیلر».
کابل شهری‌نینگ برکی حدودی یشاوچیسی مژگان‌نینگ اَیتیشیچه، کوز فصلی‌نینگ کیریب کېلیشی و قیش‌نینگ یقینلشیشی بیلن کۉپریکلر و یۉللر قوریلیشی، اینیقسه، لای‌نینگ کۉپه‌ییشی عاقبتلریدن اهالی‌نینگ خواطری کوچه‌یگن.
او قۉشیمچه قیله‌دی: «طالبان بیر لایحه‌نی یکونله‌مسدن توریب، باشقه یۉل یاکه کۉپریکده قوریلیش یاخود بوزیش ایشلرینی باشله‌یدی. یازنی اوشبو لایحه‌لر سببلی یوزه‌گه کېلگن چنگ-تۉزان بیلن اۉتکزدیک، اېندی اېسه یامغیرلر باشلنیشی بیلن بلچیق معماسیگه دوچ کېلیه‌پمیز. قیشده یامغیر و قار کۉپه‌ییشی بیلن بلچیق هم ینه‌ده کۉپه‌یه‌دی».
کابلده‌گی شهید تۉرت یۉللیگی یشاوچیسی تواب (مستعار) ۱۴۰۲-قویاش ییلدن بویان اَیریم یۉل قوریلیشی لایحه‌لریده‌گی ایشلر‌نینگ سستلیگی و یکونلنیشی‌نینگ کېچیکیشی اهالیگه کۉپلب معمالر توغدیرگنینی اَیته‌دی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، باشقروو و نظارت‌نینگ ضعیفلیگی، امکانیتلر و مالیوی منبعلر‌نینگ یېتیشمسلیگی، شرطنامه توزیلگن کمپنیلر‌نینگ صلاحیتی پستلیگی، تخنیکی معمالر همده مسؤول اداره‌لر اۉرته‌سیده موافقلشتیریش‌نینگ یۉقلیگی اوشبو لایحه‌لرده‌گی ایشلر‌نینگ سستلشیشیگه سبب بۉله‌یاتگن اساسی عامللردیر. بوندن تشقری، ناقوله‌ی آب-هوا شرایطی و جیوگرافیک قیینچیلیکلر هم اَیریم لایحه‌لر‌نینگ عملگه آشیریلیشیگه تۉسقینلیک قیلماقده.
او شونده‌ی دېیدی: «یۉل قوریلیشی لایحه‌لری‌نینگ کېچیکیشی آدملر اوچون تورلی عاقبتلرنی کېلتیریب چیقردی. بولر ترانسپورت تیربندلیکلری‌نینگ آرتیشی و قتناو وقتی‌نینگ اوزه‌ییشیدن تارتیب، چنگ-تۉزان سببلی هوا‌نینگ افلاسلنیشی همده ساغلیق بیلن باغلیق معمالر‌نینگ یوزه‌گه کېلیشیگچه بۉلگن حالتلردیر. بو وضعیت ترانسپورت خرجتلرینی هم آشیرماقده، ترانسپورت واسطه‌لریگه ضرر یېتکزماقده و دوکاندارلر‌نینگ سودا فعالیتینی ایزدن چیقرماقده. باشقه تاماندن، بېمارلرنی تشیش و اېکینچیلیک محصولاتلرینی یېتکزیش قیینلشگن، فقرالر‌نینگ تعلیم و ساغلیقنی سقلش خدمتلریدن فایده‌لنیش امکانیتلری هم چېکلنگن».
خصوصی بیلیم یورتیلردن بیری‌نینگ طلبه‌سی بصیر (مستعار) یۉل قوریلیشی لایحه‌لریده‌گی ایشلر‌نینگ سستلیگی، اینیقسه، فصل المشیشی و یامغیرلر‌نینگ باشلنیشی بیلن آدملر‌نینگ کونده‌لیک حیاتینی جدّی قیینچیلیکلرگه دچار قیلگنینی اَیته‌دی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، یازده اهالی اوشبو لایحه‌لر طفیلی یوزه‌گه کېلگن چنگ-تۉزان بیلن کوره‌شگن بۉلسه، اېندی یامغیرلر باشلنیشی بیلن بلچیق معماسیگه دوچ کېلماقده.
او شونده‌ی دېیدی: «درسگه یېتیب بارگنیمده، گۉیا لایلی دله‌لردن اۉتیب کېلگندېک کۉرینه‌من. آیاق کییملریم و کییملریم بوتونله‌ی کیر بۉلیب کېته‌دی. سۉنگگی بیر نېچه کون ایچیده یامغیرلر باشلنگچ، شهید تۉرت یۉللیگی حدودی‌نینگ احوالی جوده یامانلشدی. طالبان تخمیناً ایکّی هفته آلدین بو حدودده یۉل اۉتکزگیچ کۉپریک قوریلیشینی باشله‌گن، اما حاضر یۉل‌نینگ اَیریم قِسملری بلچیققه تۉلیب کېتگن، بعضی جایلرده اېسه سوو تۉپلنیب قالگن. بو حالت کیچیک و کتّه اتوموبیللر‌نینگ حرکتلنیشینی قیینلشتیریب، هیداوچیلر و فقرالرگه کۉپلب معمالر توغدیرماقده».
طلبه قۉشیمچه قیله‌دی: «اوشبو لایحه‌لرده‌گی ایشلر کوز فصلیده باشلنگن. حاضرچه فقط یامغیر یاغماقده، اما قار یاغیشی باشلنسه، وضعیت ینه‌ده یامانلشه‌دی. باشقه تاماندن، آدملر بې‌ملال فایده‌لنیشی ممکن بۉلگن مناسب پیاده‌لر یۉلکلری هم یۉق. نتیجه‌ده پیاده‌لر‌نینگ حرکتلنیشی هم قیینلشگن».
شو بیلن بیرگه، جاری ییل‌نینگ ثور آیی آخریده کابل شهری‌نینگ غربی قِسمیده‌گی محلی منبعلر نقاش–امید سبز شهرچه‌سی یۉلینی قوریش ایشلری تۉقّیز آی اۉتگنیگه قره‌مه‌ی، سېزیلرلی درجه‌ده ایلگریله‌مه‌گنینی بیلدیرگن اېدی. منبعلر‌نینگ اَیتیشیچه، نقاش–امید سبز شهرچه‌سی یۉلی لایحه‌سینی یکونلش اوچون ۱۴ آی مدت بېلگیلنگن، بیراق اۉتگن تۉقّیز آی دوامیده هم توپراق قزیش ایشلری توگللنمه‌گن
