یادداشت ۸صبح: در آستانه پنج‌ساله‌گی فروپاشی جمهوری اسلامی افغانستان و بازگشت طالبان به قدرت، ۸صبح یک مجموعه گفت‌وگوهای اختصاصی را نشر می‌کند. در همین سلسله، گفت‌وگوی حاضر به‌صورت کتبی با سمیع سادات، رهبر جبهه متحد افغانستان، انجام شده است. پرسش‌های این گفت‌وگو را شماری از خبرنگاران و نویسنده‌گان زن در ۸صبح مطرح کرده‌اند. نامهای خبرنگاران و نویسنده‌گان ۸صبح، به دلیل حضور و فعالیت‌شان در داخل افغانستان، مستعار ذکر شده است.
ایلیا، خبرنگار ۸صبح
ایلیا: من به‌عنوان یک دختر که در افغانستان زنده‌گی می‌کنم، پرسش‌هایم را صریح مطرح می‌کنم. چه تضمینی وجود دارد که در صورت نقش‌آفرینی جبهات در قدرت، زنان دوباره از رهبری و تصمیم‌گیری سیاسی کنار گذاشته نشوند؟
سمیع سادات: در اندیشه سیاسی جبهه متحد، فرق میان زن و مرد در سیاست، اقتصاد و اجتماع وجود ندارد. باید از ظرفیت‌هایی که زنان دارند، در ساختن افغانستان استفاده موثر شود. موضوع بعدی به خود زنان تعلق می‌گیرد که تا چه اندازه می‌توانند با مردان افغان در امر مبارزه مشترک باشند. البته توقع جنگ را از خانم‌ها نداریم، اما در بخش سیاسی و مدنی خواهان آن هستم که با ما هماهنگ باشند.
ایلیا: جبهاتی که در برابر طالبان می‌رزمند، چه تفاوتی با حکومت‌ها و ساختارهای انحصاری گذشته دارند و چگونه از تکرار اشتباهات گذشته جلوگیری خواهند کرد؟
سمیع سادات: در جبهه متحد، ما تاریخ افغانستان را باربار مطالعه کرده‌ایم، از اشتباهات گذشته آموخته‌ایم و از این خاطر وقت داده‌ایم و استراتژی همه‌جانبه‌ای درست کرده‌ایم تا نه‌تنها با استفاده از جنگ، بلکه با سیاست و مبارزه مدنی طالب را بشکنیم. نقشه راه‌مان را تا رسیدن به دوره ثبات‌سازی از همین حالا درست کرده‌ایم و هر بخش می‌داند که در کدام مقطع زمانی چه کاری را انجام دهد.
ایلیا: طرح سیاسی مشخص جبهه متحد برای آینده افغانستان چیست؛ چه نوع نظام سیاسی، انتخاباتی و تقسیم قدرت را پیشنهاد می‌کنید؟
سمیع سادات: جبهه متحد نقشه راه را به‌نام «راه رسیدن به آزادی» درست کرده است که در آن مراحل زیر در نظر گرفته شده است: مرحله جنگ و شکست طالب؛ مرحله انتقال، زمانی که لویه‌جرگه عنعنوی مردم در کابل خواسته خواهد شد و مردم شکل و اولویت‌های سیاسی دوره انتقالی حکومت را تعیین خواهند کرد؛ به‌شمول بازبینی و تغییر در قانون اساسی، اگر لازم بدانند. هر فیصله‌ای که در این جرگه صورت گیرد، جبهه متحد از آن حمایت می‌کند. در این مراحل، اصول اساسی اسلامی و افغانی در نظر گرفته می‌شود و این مراحل در یک پروسه منظم عملی خواهد شد. برای طی این مراحل، حاضر به قربانی و رهبری قدرتمند هستیم.
ایلیا: در صورت رسیدن به قدرت، برای بازگشایی مکاتب و دانشگاه‌ها و بازگشت زنان به کار، به‌ویژه در ۱۰۰ روز نخست، چه اقدامات مشخصی انجام خواهید داد؟
سمیع سادات: بازگشایی مکاتب و پوهنتون‌ها در اولویت کاری هر حکومت جدید باید قرار داشته باشد. البته، نظر به شرایط همان روز، باید نصاب تعلیمی و تحصیلی جدید و مطابق معیارهای عصری به مکاتب و پوهنتون‌ها معرفی شود. مدارس مذهبی که طالبان ایجاد نموده‌اند، تمام‌شان باید بسته شوند. نخستین اقدام، تدوین یک نظام سیاسی موثر و عملی برای حکومت‌داری افغانستان است.
ایلیا: حقوق و آزادی مخالفان سیاسی چگونه تضمین خواهد شد و آیا جبهات برای پایان جنگ حاضر به مذاکره و توافق سیاسی فراگیر با مخالفان خود هستند؟
سمیع سادات: جبهه متحد متعهد به نظم در چوکات قانون اساسی است و اکنون نیز خود را میراث‌دار قانون اساسی مصوبه لویه‌جرگه سال ۲۰۰۴ می‌داند که حقوق و وجایب شهروندان در آن به‌عنوان قانون ذکر شده است. ما خویش را متعهد به ارج‌گذاری به آزادی‌های فردی تمام شهروندان افغانستان می‌دانیم. می‌خواهیم آزاد باشیم و به آزادی دیگران احترام کنیم. ما مبارزین برگشت آزادی هستیم؛ این طالب است که ضد آزادی می‌باشد.
مینه، خبرنگار ۸صبح
مینه: پرسش‌های من از شما کوتاه است. آیا زنان در ساختار تصمیم‌گیری و رهبری جبهات مقاومت حضور واقعی دارند؟ اگر بله، در چه سطحی و با چه اختیاراتی؟
سمیع سادات: بلی، خانم‌ها در چوکات جبهه متحد نقش فعال دارند و در رهبری هستند. همین اکنون برنامه کمک‌رسانی بشری جبهه متحد را یک خانم به پیش می‌برد. هم‌چنین، بخش وسیع دیگری از جبهه متحد مکاتب زیادی را به‌شکل آنلاین برای دختران ایجاد نموده است که نمی‌توانیم به دلایل امنیتی در این مورد زیادتر صحبت کنیم.
مینه: اگر شما به‌جای یک دختر افغان می‌بودید که چهار سال از تحصیل و کار و بسیاری از حقوق اساسی خود محروم شده است، از خودتان چه مطالبه‌ای می‌کردید؟
سمیع سادات: من نمی‌توانم در جایگاهی که نیستم، جواب بدهم.
خورشید، خبرنگار ۸صبح
خورشید: من هم نگرانی‌هایم را در چارچوب چند پرسش از شما مطرح می‌کنم. اول این‌که جبهات مخالف طالبان چگونه تضمین می‌کنند که مبارزه مسلحانه‌شان به غیرنظامیان آسیب نرساند و در برابر انتقام‌گیری طالبان از مردم چه مسوولیتی می‌پذیرند؟
سمیع سادات: جبهه متحد عملیات‌های نظامی خویش را مطابق یک رهنمود استراتژیک که به‌نام «رهنمود عملیات‌های محارب» می‌باشد، به پیش می‌برد. این رهنمود اصول اجراآت در جریان جنگ را تعیین نموده و ممنوعات مشخصی را برای حفظ جان غیرنظامیان در نظر گرفته است. این رهنمود مطابق اصول فقه‌الجهاد، قانون جنگ و منازعات مسلحانه ملل متحد و کنوانسیون جنیوا درست شده است. در مورد انتقام‌گیری طالبان، مسوول آن طالبان هستند.
خورشید: چرا جبهات مخالف طالبان، با وجود هدف مشترک، تا کنون نتوانسته‌اند متحد شوند و موانع اصلی این اتحاد چیست؟
سمیع سادات: ما باورمند به نظریات سیاسی پلورالیسم هستیم، ولی خواهان هماهنگی هستیم. هر فرد و نیرویی که ارزش‌های ملی افغانستان، مانند بیرق ملی، آزادی‌های فردی و عدالت برای همه را قبول دارد، ما می‌خواهیم با ایشان متحد شویم.
خورشید: چه تضمینی وجود دارد که در صورت کناررفتن طالبان، این جبهات وارد درگیری مسلحانه با یک‌دیگر نشوند و افغانستان دوباره گرفتار جنگ داخلی و ملوک‌الطوایفی نشود؟
سمیع سادات: جبهه متحد برنامه جنگ با طالب و برنامه روز دوم بعد از طالب را دارد و برای جلوگیری از جنگ داخلی، برنامه مشروح داریم. در نقشه راه جبهه متحد، ایجاد نظام سیاسی پاسخ‌گو به شرایط و نیازمندی‌های افغانستان در نظر گرفته شده است.
خورشید: آیا جبهه شما برای رسیدن به هدف مشترک با تلفات کم‌تر و دستاورد بیشتر، برنامه سیاسی و استراتژی واحد و مشخصی دارد؟
سمیع سادات: جبهه متحد برای رسیدن به آزادی از راه‌های جنگی، سیاسی و مدنی استفاده خواهد کرد.
آدرینا بهزاد، خبرنگار ۸صبح
آدرینا: چرا زنان و دختران افغانستان باید امروز به جبهات مقاومت اعتماد کنند و چه تفاوتی میان دیدگاه و عملکرد شما با تجربه‌های سیاسی گذشته وجود دارد؟
سمیع سادات: خیلی فرق عظیم دارد. ما مبارزه خویش را در روزی آغاز کردیم که افغانستان در اشغال درآمده است و برای آزادی آن، وقت، جان و توانمندی‌های خویش را صرف می‌کنیم. ما آزادی‌خواه هستیم و فعلاً هم از کسانی که از ما حمایت می‌کنند، تشکر می‌کنیم. اکنون ما هستیم که از شما حمایت می‌کنیم.
بهنیا، خبرنگار ۸صبح
بهنیا: می‌خواهم بدانم چقدر حاضر به قربانی‌دادن استید و چقدر از سوی مردم حمایت می‌شوید؟
سمیع سادات: ما در جبهه متحد حاضر هستیم از تمام وسایل و امکانات برای آزادی افغانستان استفاده کنیم و هرچه قربانی و هرچقدر زمان لازم باشد، این مبارزه را به پیروزی می‌رسانیم. جبهه متحد از حمایت همه‌جانبه و گسترده در افغانستان، خصوصاً نسل جدید، برخوردار است و به آن فخر می‌کنیم.
مهتاب، نویسنده ۸صبح
مهتاب: آیا جبهات مقاومت برای حضور واقعی و برابر زنان در رهبری، ساختار سیاسی و تصمیم‌گیری آینده افغانستان برنامه مشخصی دارند؟
سمیع سادات: در جبهه متحد، نظریات زنان و مردان قدرت و وزن مساوی دارند و چنین ادامه خواهد داشت.
مهتاب: در صورت کناررفتن طالبان، آیا جبهه متحد قدرت را به یک حکومت موقت و سپس نظام انتخابی و فراگیر واگذار خواهد کرد، یا خود را محق به حکومت می‌داند؟
سمیع سادات: جبهه متحد قدرت را در دوره انتقالی به لویه‌جرگه خواهد سپرد، اما به‌عنوان بانی اساسات ملی، قدرت خویش را نیز حفظ خواهد کرد تا از آنارشیسم و جنگ‌سالاری جلوگیری کند.
