درحالیکه فرصتهای کاری برای زنان در افغانستان محدود شده است، شماری از زنان برای تامین هزینههای زندهگی و ادامه فعالیت حرفهای خود به کار آنلاین روی آوردهاند. فروش محصولات از طریق شبکههای اجتماعی، تدریس آنلاین، تولید محتوا، مدیریت صفحات مجازی، ترجمه و تایپ از جمله کارهایی است که برخی زنان از داخل خانه انجام میدهند.
کار آنلاین برای شماری از زنان فرصتی ایجاد کرده تا بدون حضور در محیطهای کاری، با استفاده از مهارتهایشان درآمدزایی کنند. بااینحال، آنان با چالشهایی مانند هزینه بلند انترنت، قطع برق و انترنت، پیداکردن مشتری و کارفرمای قابلاعتماد و دشواری دریافت دستمزد روبهرویند.
برخی از زنان میگویند که کار آنلاین در کنار درآمد، به آنان امکان داده است مهارتهایشان را حفظ کنند و از بازار کار دور نمانند. آنان باور دارند که با آموزش مهارتهای دیجیتال و فراهمشدن فرصتهای بیشتر، زنان بیشتری میتوانند وارد بازار کار آنلاین شوند.
در سالهای اخیر، شماری از زنان برای پیدا کردن راهی برای ادامه فعالیت اقتصادی، به شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای آنلاین روی آوردهاند؛ برخلاف کارهای سنتی که نیازمند حضور در دفتر، شرکت یا فروشگاه است، بسیاری از فعالیتهای آنلاین را میتوان از خانه انجام داد.
این نوع کارها از فروش لباس و محصولات دستساز گرفته تا آموزش، ترجمه، تولید محتوا و خدمات دیجیتال را شامل میشود. بااینحال، فعالیت در فضای آنلاین نیز بدون چالش نیست. هزینه انترنت و برق، دسترسی محدود به برخی خدمات آنلاین و مشکلات دریافت پول، از جمله مسایلی است که زنان شاغل در این بخش با آن روبهرویند.
عایشه، نام مستعار یک زن جوان، است که از طریق یک آنلاینشاپ، لباس و برخی محصولات مورد نیاز زنان را میفروشد. او فعالیت خود را با یک صفحه در شبکههای اجتماعی آغاز کرده است. عایشه میگوید: «در ابتدا فقط چند محصول داشتم و نمیدانستم مشتری پیدا میکنم یا نه. اما به مرور مردم صفحه را شناختند و سفارشها بیشتر شد. حالا از همین راه درآمد دارم و بخشی از هزینههای خودم را تامین میکنم.»
عایشه میگوید مدیریت سفارشها، رساندن کالا به مشتری و هزینه انترنت از مشکلات اصلی در روند کار اوست. به گفته او، اعتماد میان فروشنده و مشتری برای ادامه فعالیت آنلاین اهمیت زیادی دارد.
نرگس، نام مستعار یک زن دیگر، است که بهصورت آنلاین زبان انگلیسی تدریس میکند. او میگوید کار آنلاین به او اجازه داده از خانه به تدریس ادامه دهد. نرگس میگوید: «اگر صنف آنلاین نبود، فرصت کاری من خیلی محدود میشد. حالا میتوانم از خانه تدریس کنم و با شاگردانی از جاهای مختلف در ارتباط باشم.» او میافزاید که انترنت ضعیف و قطع برق گاهی باعث میشود صنف درسی با مشکل روبهرو شود.
نرگس میگوید بسیاری از زنان توانایی تدریس آنلاین دارند، اما بهدلیل نداشتن امکانات یا آشنایی با ابزارهای آموزشی، هنوز وارد این بخش نشدهاند.
بهار (مستعار) زنی است که در بخش تولید محتوا و مدیریت شبکههای اجتماعی فعالیت میکند. او برای برخی صفحات تجاری، متن و محتوای تصویری آماده میکند و به مدیریت صفحات آنان میپردازد. بهار میگوید: «امروز بسیاری از کسبوکارها در شبکههای اجتماعی فعالیت دارند. من برای آنان محتوا آماده میکنم و صفحههایشان را مدیریت میکنم. این کار را میتوانم از خانه انجام دهم.» او میگوید که پیدا کردن کارفرمای مطمین یکی از دشواریهای کار آنلاین است.
به گفته بهار، برخی زنان بهدلیل نداشتن تجربه کاری و شناخت کافی از بازار آنلاین، نمیدانند چگونه خدمات خود را معرفی و مشتری پیدا کنند.
کلثوم (مستعار)، یکی از زنان دیگر، در بخش ترجمه و تایپ آنلاین فعالیت میکند. او متنها و اسناد را ترجمه میکند و برخی پروژههای تایپی را نیز از خانه انجام میدهد. کلثوم میگوید: «کارم را از طریق انترنت دریافت میکنم و بعد از تکمیل، برای مشتری میفرستم. لازم نیست برای انجام این کار به دفتر بروم.» او میگوید در آغاز پیدا کردن مشتری برایش دشوار بوده است، اما پس از انجام چند پروژه، توانسته مشتریان بیشتری پیدا کند. کلثوم تاکید میکند که یادگیری مهارتهای دیجیتال میتواند فرصتهای کاری بیشتری برای زنان ایجاد کند.
زنان شاغل آنلاین میگویند انترنت برای آنان بخشی از محل کارشان است و هرگونه اختلال در آن میتواند مستقیماً بر درآمدشان اثر بگذارد. عایشه برای دریافت سفارشها و پاسخدادن به مشتریان به اینترنت نیاز دارد. نرگس برای برگزاری صنفهای آنلاین به انترنت پایدار نیازمند است و بهار و کلثوم نیز برای ارتباط با مشتریان و ارسال پروژههایشان از انترنت استفاده میکنند. آنان میگویند هزینه انترنت برای زنانی که درآمد محدودی دارند، میتواند بخش قابلتوجهی از درآمدشان را به خود اختصاص دهد.
دریافت دستمزد، چالش دیگر
دریافت دستمزد، بهویژه برای زنانی که با مشتریان یا کارفرمایان خارج از افغانستان کار میکنند، یکی دیگر از مشکلات عنوان میشود. کلثوم میگوید: «گاهی انجام پروژه دشوار نیست؛ مشکل اصلی این است که بعد از انجام کار، چگونه پول را دریافت کنیم. اگر راههای پرداخت آسانتر باشد، زنان بیشتری میتوانند وارد این بازار شوند.»
به گفته زنان شاغل آنلاین، نبود روشهای ساده و قابلدسترس برای دریافت درآمد میتواند باعث شود برخی زنان از ادامه کار منصرف شوند.
با وجود این چالشها، کار آنلاین برای شماری از زنان به راهی برای ادامه فعالیت حرفهای و اقتصادی تبدیل شده است. آنان میگویند اگر فرصتهای آموزشی، انترنت باکیفیت و راههای مطمین برای دریافت درآمد فراهم شود، زنان بیشتری میتوانند از مهارتهای خود برای کسب درآمد استفاده کنند.
عایشه، نرگس، بهار و کلثوم هرکدام در بخش متفاوتی فعالیت میکنند، اما تجربه مشترک آنان نشان میدهد که فضای آنلاین برای برخی زنان به محلی برای کار و درآمدزایی تبدیل شده است.
این زنان میگویند آنچه نیاز دارند، تنها کمک مالی نیست؛ بلکه فرصت آموزش، دسترسی به بازار کار و امکان استفاده از مهارتهایشان است. برای شماری از آنان، کار آنلاین راهی است تا در شرایط محدودکننده موجود، همچنان مهارتهای خود را حفظ کنند و سهمی در اقتصاد خانواده داشته باشند.






