پس از دستور طالبان مبنی بر توقف واردات دارو از پاکستان، داروی پاکستانی در بازار افغانستان بهشدت کمیاب شده و قیمت آن در برخی اقلام بیش از صد درصد افزایش یافته است. کمیابی و افزایش نرخ داروی پاکستانی در کشور، مستقیماً بر اقتصاد ناپایدار مردم اثر گذاشته و بیماران را درگیر گرانی بیسابقه دارو و نیز محصولات بیکیفیت ایرانی کرده است.
شماری از تاجران دارو که در گذشته از پاکستان واردات داشتند، میگویند که اکنون داروی پاکستانی بهصورت قانونی وارد نمیشود و مقداری نیز که در بازار وجود دارد، یا در گذشته وارد شده و یا بهصورت قاچاقی به بازار میرسد. به گفته آنان، واردات قاچاقی خطرات زیادی دارد و در صورت کشف توسط طالبان نیز بهکلی نابود میشود که این موضوع بر قیمت دارو نیز تاثیر میگذارد.
احمدشاه مزمل، واردکننده دارو، میگوید که طالبان از هر جهت بر واردکنندهگان فشار وارد میکنند، مالیهها را افزایش دادهاند، محصور گمرکی هنگفت دریافت میکنند و علاوه بر آن، واردات داروی پاکستانی را نیز ممنوع کردهاند. به باور آقای مزمل، افزایش بهای دارو ارتباطی زیادی با نرخ دالر ندارد، زیرا قیمت دالر در دو سه سال اخیر نوسان کمتری داشته است، اما سیاستهای طالبان و جنگ این گروه با پاکستان سبب شده که دوا در بازار جهش قیمت داشته باشد.
عبدالرحمان اچکزی، یکی دیگر از واردکنندهگان دارو، میگوید که آنان میدانند افزایش قیمت دارو بر مردم فشار وارد میکند، اما ناگزیر هستند بهای آن را افزایش دهند، زیرا دارو را با قیمت بالاتری وارد میکنند.
آقای اچکزی میگوید داروی پاکستانی یک مزیت دارد و آن این است که هم قیمت مناسبی دارد و هم کیفیت آن بالاست که برای مردم بسیار مفید است. به گفته او، در نبود داروی پاکستانی، اگر بخواهند داروی ارزان عرضه کنند، داروی ایرانی است که کیفیت آن بهشدت پایین است، اما داروی باکیفیت از ترکیه، امارات و هند وارد میشود که بهای آن بهمراتب از داروی پاکستانی بیشتر است، در حالی که کیفیت هر دو یکسان میباشد.
این داروفروش میگوید: «بهطور مثال، یک پاکت کیوسل ۱۰۰ میلیگرام (داروی آنتیسایکوتیک) پاکستانی در گذشته بین ۸۰ تا ۱۰۰ افغانی در هر پاکت بود، اما اکنون بیش از ۲۰۰ افغانی است، در حالی که معادل ایرانی آن در هر پاکت ۱۰ افغانی قیمت دارد.»
در همین حال، برخی از بیماران یا همراهان بیماران با شکایت از افزایش قیمت دارو میگویند که اگر کسی حتی بهصورت جزئی نیز بیمار شود، باید حدود ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ افغانی برای خرید دارو هزینه کند.
عبدالرحیم که برای خرید دارو به بازار مراجعه کرده است، با شکایت از قیمت بالای اقلام دارویی میگوید: «دعا کنید کسی مریض نشود، اگر نه پوست خواهد داد. مادرم مرض شکر دارد، دارویش قبلاً ۵ تا ۶ صد روپیه میشد، حالا از ۱۵۰۰ کمتر نمیشود.» او لجبازی طالبان را عامل اصلی افزایش بهای دارو و سایر اقلام مورد نیاز مردم دانسته و میگوید: «تنها دارو را نبینید، بسته شدن راه پاکستان قیمت کچالو را نیز بالا برده است.»
دواخانهداران اما میگویند که افزایش قیمت دارو در دست آنها نیست و ناگزیر هستند با نرخهای روز هماهنگ باشند. این دواخانهداران از فشارهای روزافزون طالبان شکایت دارند و میگویند که افراد مربوط به صحت عامه این گروه در هر دواخانه گشتوگذار میکنند و در صورت یافتن داروی پاکستانی، آن را با خود میبرند.
راشد احمدی، فروشنده یک دواخانه در مرکز شهر، میگوید که مرز بسته است و دارو از پاکستان وارد نمیشود، به همین دلیل قیمتها افزایش یافته است.
طالبان در سال ۱۴۰۴ خورشیدی، پس از تنشها با پاکستان، اعلام کرد که واردات دارو از پاکستان را بهگونه کامل متوقف میکند. همچنین این گروه اخیراً هشدار داده است که در صورت شناسایی محمولههای قاچاقی داروی پاکستانی، آنها را آتش خواهد زد.
