در سه سال پسین که حکومت جمهوری اسلامی افغانستان به دست طالبان سقوط کرده، نشست‌های متعددی میان جریان‌های ضد طالبان در بیرون از افغانستان دایر شده که هدف اصلی آن وارد کردن فشار هر چه بیشتر بالای طالبان از طریق مجرا‌های دیپلماتیک بوده است. همچنان رسانیدن صدای مردمی که زیر تسلط طالبان زنده‌گی می‌کنند و نمی‌توانند صدای خویش را بر ضد این گروه از ترس تعقیب، شکنجه و مجازات بلند کنند، از اهداف این نشست‌ها بوده است.
جریان‌های ضد طالبانی که در این نشست‌ها اشتراک داشته، از گروه‌های نظامی و سیاسی مخالف تشکیل شده‌اند. جریانات نظامی که در مقابل گروه طالبان در داخل افغانستان به مبارزه می‌پردازند، مانند جبهات مقاومت ملی و آزادی افغانستان و گروه‌های سیاسی که در بیرون از افغانستان به فعالیت سیاسی علیه این گروه ادامه می‌دهند، مانند شواری عالی مقاومت برای نجات افغانستان و احزاب سیاسی که از شخصیت‌های مستقل سیاسی تشکیل شده‌اند. فعالان حقوق زنان همچنان طی مجموعه‌های مختلف نقش پررنگی را در این نشست‌ها ایفا کرده‌اند.
از جمله نشست‌هایی که مخالفان طالبان را به‌شدت دور یک میز جمع کرد، نشست ویانا بود که تا اکنون چهار دور آن در پایتخت کشور اروپایی اتریش برگزار شده است. نشست ویانا خلاف دیگر نشست‌های گروه‌های مخالف طالبان در بیرون از کشور دست بالایی را در مطلع ساختن جهان از اوضاع کنونی در افغانستان دارد. هر چند نشست‌های اولیه ویانا با تعداد اندک از جریانات ضد طالبانی برگزار شد، اما رفته‌رفته این نشست به روندی تبدیل شد که همه گروه‌های مخالف طالبان را زیر یک سقف جمع کرده و باعث این شده تا اعلامیه‌های مشترکی از سوی آن‌ها در قبال اوضاع افغانستان صادر شود. طوری که در آخرین دور از این نشست‌ها حدود ۴۰ جریان و تشکل سیاسی و نظامی در آن حضور داشتند. تبدیل شدن نشست ویانا به یک روند سیاسی همه‌شمول، باعث این شد تا جهان به اهمیت مبارزه جریان‌های سیاسی و نظامی مخالف طالبان پی برده و تلاش‌های آن‌ها را به رسمیت بشناسد.
تروریستی خواندن گروه طالبان از سوی کنگرس امریکا و حمایت از نشست ویانا
شان راین، کهنه‌سرباز امریکایی که مدت زیادی را در ارتش ایالات متحده امریکا همچون نیروی واحد ویژه ارتش این کشور در جنگ‌های بیرونی ایالات متحده از جمله در جنگ افغانستان گذرانده، در این اواخر طی برنامه‌هایی که آن را در شبکه اجتماعی یوتیوب به نشر می‌رساند، با چهره‌های سیاسی مصاحبه کرده و بالای موضوعات مهم روز به بحث می‌پردازد که غوغا‌ی زیادی را در جهان برپا کرده است.
شان راین در یکی از این برنامه‌ها با احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان، بعد از اتمام نشست چهارم ویانا در اتریش مصاحبه‌ای انجام داد که در آن به مبارزات مسلحانه در داخل و کوشش‌های سیاسی این جبهه در خارج از افغانستان پرداخته است. طی این مصاحبه احمد مسعود ضمن اشاره به مبارزه مسلحانه این جبهه در داخل افغانستان، به کوشش‌های سیاسی در بیرون از افغانستان اشاراتی داشت، از جمله کوشش برای همه‌شمول بودن نشست‌های ویانا و تبدیل شدن این نشست‌ها به روندی بزرگ سیاسی گروه‌های مخالف طالبان در بیرون از کشور. بعد از اتمام این مصاحبه، شان راین دادخواستی را مبنی بر حضور و شهادت احمد مسعود در کنگرس ایالات متحده برای توقف کمک‌های هفته‌وار ایالات متحده به طالبان و به رسمیت شناسی این گروه همچون گروه تروریستی به راه انداخت که بعد از گذشت یک ماه تعداد امضا‌کننده‌گان این دادخواست به ۳۰۰ هزار تن رسید. این دادخواست بعدا توسط فعالان حوزه ضد طالبانی در واشنگتن دی‌سی به دفتر مایکل مک‌کال، عضو مجلس نماینده‌گان و رییس کمیته روابط خارجی این مجلس سپرده شد تا در زمینه دعوت از احمد مسعود به کنگرس امریکا و شهادت وی مبنی بر واریز شدن کمک‌های ایالات متحده به جیب طالبان کوشش کند. مایکل مک‌کال بعدا با هیاتی از جبهه مقاومت ملی افغانستان در امریکا دیدار و با احمد مسعود نیز به‌شکل مجازی گفت‌وگو کرده است.
همزمان با این تلاش‌ها تیموتی بروچیت، عضو و نایب رییس کمیته روابط خارجی مجلس نماینده‌گان امریکا، طی مطلبی که در نشریه دیلی کالر به نشر رسیده، اذعان کرده که پول‌های هفته‌وار کمک ایالات متحده امریکا به‌طور منظم به دست تروریست‌ها می‌رسد، طوری که آن‌ها (طالبان) پول‌های کمکی را ابتدا به ارز محلی افغانی تبدیل کرده و بعدا میان اعضای گروه خود تقسیم می‌کنند. او همچنان خاطر‌نشان ساخت که قسمتی از این پول‌ها به دست القاعده نیز می‌رسد، طوری که شبکه حقانی حامی مستقیم القاعده به قسمتی از این پول‌ها طی مزایده‌های هفته‌وار که میان اعضای گروه طالبان بر سر این پول‌ها برگزار می‌شود، دست می‌یابد. تیموتی بروچیت گفته است که اعضای گروه طالبان به‌صورت منظم و هفته‌وار بالای پول‌های ارسالی امریکا که از بانک فدرال ریزروی نیویارک به بانک مرکزی افغانستان واریز می‌شود، مزایده انجام داده و آن را به ارز محلی افغانی تبدیل می‌کنند. این عضو مجلس امریکا گفته است فردی که متعلق به شبکه حقانی است، همیشه برنده این مزایده بوده و به این ترتیب زمینه رسیدن این پول‌ها ابتدا به شبکه حقانی و بعدا به القاعده فراهم شده است. تیموتی بروچیت طی لاحیه‌ای که آن را به مجلس نماینده‌گان امریکا پیش‌کش کرده، در آن گروه طالبان را همچون سازمان تروریستی خوانده و بر ضرورت به رسمیت شناسی روند ویانا تاکید کرده است.
مجلس نماینده‌گان امریکا چند روز پیش قطع‌نامه‌ای را تصویب کرد که در آن گروه طالبان را همچون سازمانی تروریستی خوانده و از روند ویانا به‌عنوان جریان مخالف طالبان حمایت کرده است. این اولین باری است که نهادی در ایالات متحده امریکا پس از سقوط نظام جمهوریت در افغانستان، گروه طالبان را تروریستی خوانده و از جریان سیاسی خاصی که مخالف طالبان است، اعلام حمایت می‌کند.
تصویب این قطع‌نامه از سوی مجلس نماینده‌گان امریکا، باید خبر خوشی برای جریانات نظامی و سیاسی مخالف گروه طالبان در داخل و بیرون از افغانستان باشد. به رسمیت شناسی گروه طالبان همچون یک سازمان تروریستی پس از گذشت سه سال از حاکمیت این گروه در افغانستان و اعلام حمایت از نشست ویانا همچون یگانه آدرس سیاسی مخالف طالبان، دستاورد بزرگی برای فعالان حوزه ضد طالبانی است. این اقدام می‌تواند در سرنوشت آینده سیاسی کشور بسیار تعیین‌کننده باشد.
ضرورت تشکیل حکومت در تبعید
نشست ویانا که اکنون یگانه گروه مخالف سیاسی طالبان از سوی مجلس نماینده‌گان امریکا به رسمیت شناخته می‌شود، فرصت خوبی را برای مخالفان سیاسی و نظامی طالبان در داخل و بیرون از افغانستان ارایه کرده است تا با اتحاد و همنوایی بیشتر نیروهای سیاسی و نظامی زمینه تبدیل شدن به یک بدیل مشخص برای آینده پسا‌طالبان را فرهم کنند. حضور گروه‌های مخالف طالبان زیر یک سقف و صدور اعلامیه‌های مشترک از سوی یک روند سیاسی مشخص که همانا نشست ویاناست، این امکان را برای جهانیان می‌دهد تا در مورد بدیل گروه طالبان فکر کنند.
احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان، اخیرا طی سخنانی در «هفته شهید» خواستار ایجاد حکومت در تبعید از سوی نیروهای مخالف طالبان در بیرون از کشور شد. به باور مسعود، تشکیل حکومت در تبعید می‌تواند آدرس واحدی برای به رسمیت شناسی تلاش‌های ضد‌طالبانی جریان‌های سیاسی و نظامی از سوی جهانیان باشد. هر چند آقای مسعود گفت تا تشکیل چنین حکومتی فاصله زیادی موجود است، اما خواهان تسریع این تلاش‌ها شد.
مارشال عبدالرشید دوستم، رهبر حزب جنبش ملی افغانستان و عضو شورای عالی مقاومت برای نجات افغانستان که هم اکنون در ترکیه به سر می‌برد، نیز طی سخنانی در محفل گرامی‌داشت از «هفته شهید» که به‌صورت مجازی با حضور اقشار مختلف سیاسی در تبعید برگزار شده بود، از احزاب سیاسی افغانستان خواست تا برای متلاشی شدن طالبان حکومت موازی یا در تبعید را تشکیل دهند.
به باور آقای دوستم، تشکیل این دولت به امکانات وافر مالی و منابع دیگر نیاز ندارد. آقای دوستم تاکید کرد که جریان‌های سیاسی طالبان باید کنار هم آیند و بر سر تشکیل این حکومت توافق حاصل کنند. او از چهره‌های مخالف طالبان خواست تا برای بر‌اندازی و متلاشی شدن طالبان از جاه‌طلبی و به خود اندیشی پرهیز کنند. او باورمند است که با ایجاد چنین حکومتی، آدرس سیاسی واحد بر ضد طالبان شکل خواهد گرفت و این گروه در نهایت متلاشی خواهد شد.
حکومت در تبعید پدیده تازه‌ای در تاریخ سیاسی کشور‌ها نیست و زمانی به وجود می‌آید که یک کشور بر اثر شورش‌های داخلی و یا حملات خارجی جغرافیای خود را از دست داده و در جغرافیای بیرونی ادعای مشروعیت می‌کند. هم اکنون فعالان سیاسی بیرون از افغانستان زمینه خوبی را برای تشکیل حکومت در تبعید دارند و می‌توانند با استفاده از یک آدرس واحد سیاسی که همانا نشست ویانا باشد، به سوی تشکیل این حکومت قدم بردارند تا همنوایی هر چه بیشتر نیروهای سیاسی و نظامی مخالف طالبان را نشان دهند و انتقاد‌های نبود یک آدرس واحد سیاسی ضد طالبان را به چالش بکشند.
