اگر از یاد نبرده باشیم دونالد ترمپ، رییس جمهور ایالات متحده امریکا، یک ماه پس از ورود مجددش به کاخ سفید حین سخنرانی در یکی از گردهماییهای بزرگ در واکنش به برگزاری رژه نظامی از سوی طالبان در ۱۵ آگست، روز برگشت این گروه به قدرت و فروپاشی نظام جمهوری اسلامی، با ابراز ناخرسندی این نکته را بر زبان آورد: «آنها (طالبان) هر سال یک رژه دارند که وسایل نقلیه نظامی ما را برمیدارند ـ همانهایی که چرخهای بزرگ دارند ـ و در خیابان کوچک میرانند؛ مثل اینکه شکل رژه نظامی آنهاست. وقتی آن را میبینم، واقعاً عصبانی میشوم. عصبانی. وقتی میبینم عصبانی میشوم.»
بلی، طالبان در چند سال گذشته با نخوت و تبختر تمام در پایگاه بگرام رژه نظامی برگزار کردند و تا توانستند تصاویر و ویدیوهای آن را از طریق رسانهها و شبکههای اجتماعی همهگانی کردند؛ به این منظور که نگاه دنیا بهویژه کشورهای دوروبر افغانستان به ذخیرههای تسلیحاتی این گروه معطوف شود و گمان نکنند که طرف تعاملشان یک نیروی ضعیف و فاقد ابزار دفاعی ـ تهاجمی است. مقامهای طالبان هم با حضور در صحنه و در سخنرانیهای احساسی و عوامپسندشان از استقرار آنچه «نظام اسلامی» میخوانند، سخن میگفتند و شهروندان را به حمایت تمامقد و بیچونوچرا از این نظام ترغیب میکردند.
اکنون با توجه به عصبانیت قبلی ترمپ، این سوال مطرح میشود: آیا طالبان در چهارمین سال برگشتشان به قدرت، باز هم رژه نظامی (آن هم به سبکوسیاق سالهای پیشین در بگرام) برگزار میکنند؟
واقعیت این است که طالبان نیز چون سایر کشورها و گروهها این خصلت ترمپ (غیرقابل پیشبینی بودن) را در نظر دارند و سعی میکنند دل او را به دست آورند، نه اینکه با گفتارورفتار ناشیانه اسباب خشم وی را فراهم کنند. این خصلت ترمپ در چند ماه پسین بهدرستی آشکار شده است. همینکه در میانه گفتوگوهای هستهای با ایران و دو روز قبل از شروع دور پنجم آن، به حمله بر جمهوری اسلامی به نشانه رضایت سر تکان داد، حکایت از دشواری در شناخت او میکند. ازاینرو، اگر طالبان به سبک قدیم رژه نظامی در بگرام برگزار کنند و بدتر از آن از دیپلماتهای چینی، روسی و ایرانی نیز دعوت کنند، به احتمال زیاد که بر میزان عصبانیت ترمپ میافزایند و این میتواند امریکا را از تمایل به تامین رابطه با این گروه دور نگه دارد.
سوال بعدی این است: اگر ترمپ با تماشای صحنه رژه نظامی طالبان خشمگین شود، چه میشود؟ درست است که ایالات متحده بر افغانستان حمله نظامی نمیکند یا هم تجهیزات نظامی را از طالبان پس نمیگیرد، ولی میتواند مقامهایی از این گروه را در فهرست تحریم قرار دهد؛ کاری که قبلاً کرده است. یا هم در اقدام فراتر از آن، کلیت گروه طالبان را میتواند در فهرست تروریسم جا دهد؛ تصمیمی که هواخواهان زیادی در کنگره امریکا دارد و ظاهراً کار بر روی آن جریان دارد. همچنان اعضای دولت ترمپ میتوانند از روی نمایش هم که شده با کسانی از نیروهای مخالف طالبان دیدار کنند؛ اقدامی که در حکم کابوس برای طالبان است و سعی میکنند به هر بهایی که شده کار به اینجا نکشد. البته این همه وقتی عملی میشود که ترمپ به آنچه قبلاً بیان کرده است، وفادار بماند.
با توجه به آنچه بیان شد، طالبان در ۱۵ آگست سال روان، رعایت حال ترمپ را خواهند کرد که در این صورت با انتخاب سه گزینه مواجهند که همه بهقصد جلب خرسندی حاکم کاخ سفید است:
۱- طالبان رژه برگزار میکنند، ولی با وسعت و دامنه سالهای قبلی نه. این رژه ترجیحاً میتواند در جای دیگر و نه در بگرام برگزار شود؛ پایگاهی که چگونهگی تعیین سرنوشتش برای ترمپ زیاد حایز اهمیت است. در این رژه از ادوات و تجهیزات نظامی خیلی سنگین و پیشرفته (که متعلق به امریکا باشد) استفاده نخواهد شد؛ همانهایی که ترمپ در سخنرانیاش اشاره کرد و اظهار داشت که مایه عصبانیتش شده است. همچنان مقامهای طالبان در نمایشی که به راه میاندازند، در سخنرانیهایشان جانب احتیاط را میگیرند و ادبیاتشان هم آراسته با آرایههای دیپلماتیک و نه ایدیولوژیک خواهد بود.
۲- طالبان رژه برگزار میکنند، آن هم در بگرام و با شکل و ماهیت سالهای قبل؛ اما با این تفاوت که از ترمپ مجوز دریافت میکنند. ترمپ هم با توجه به خویوبوی ویژهای که دارد، نهتنها به طالبان اجازه میدهد که خرسند هم میشود؛ دقیقاً عین چیزی که درباره حمله موشکی ایران بر پایگاه نظامی العدید قطر بیان کرد: «به من زنگ زدند و گفتند که باید به ما (امریکا) حملهای بکنند. این تماس از طرف ایران بود، بسیار محترمانه. این یعنی آنها به ما احترام میگذارند. چون ما ۱۴ بمب انداخته بودیم، گفتند ما هم دوست داریم ۱۴ ضربه وارد کنیم. من گفتم بفرمایید.»
۳- طالبان از خیر برگزاری رژه میگذرند که این نیز بهقصد جلب خرسندی ترمپ خواهد بود و علت انصراف به سمع کاخ سفید رسانده میشود. در این سناریو، کار طالبان در برگزاری یک همایش مناسبتی با ماهیت سیاسی خلاصه میشود که تنی چند از چهرههای این گروه در آن سخنرانی خواهند کرد. درست است که طالبان رضایت ترمپ را حاصل میکنند، ولی جنگجویان عادی این گروه که خیلی ایدیولوژیک میاندیشند و جنگ با امریکا هنوز هم برایشان اهمیت دارد، ناخرسند میشوند؛ ضمن آنکه اسباب طعن و کنایه برای شهروندان نیز فراهم میشود. البته که طالبان در اینگونه تنگناها، چندان پروای طعن و کنایه را ندارند و با دهها روایت دینی و غیردینی آنچه انجام دادهاند را توجیه میکنند.
در میان گزینههایی که در فوق برشمرده شد، ترجیح طالبان با دومی است؛ چون هم رژه را به سبک گذشته برگزار میکنند و هم دل ترمپ را بهدست میآورند؛ مزیتی که گزینههای اول و سوم ندارد.






