مرکز خبرنگاران افغانستان در پنجمین سالروز سقوط افغانستان به دست طالبان، با نشر گزارشی از ثبت ۱۰۲ مورد نقض آزادی رسانه‌ها در ۱۲ ماه گذشته خبر داده و گفته است که اگرچه این رقم در مقایسه با ۱۹۰ مورد در سال چهارم سلطه طالبان کاهش یافته، اما ماهیت و شدت سرکوب آزادی رسانه‌ها کاهش نیافته است. بر بنیاد این گزارش، در این مدت ۱۵ خبرنگار و کارمند رسانه‌ای بازداشت، دست‌کم ۲۹ رسانه و نهاد رسانه‌ای بسته یا جواز فعالیت‌شان لغو و سه خبرنگار و فعال رسانه‌ای بیش از یک سال زندانی بوده‌اند. هم‌زمان، ممنوعیت پخش تصاویر موجودات زنده به ۲۵ ولایت از ۳۴ ولایت گسترش یافته، محدودیت بر گزارش‌دهی تصویری و دسترسی خبرنگاران به اطلاعات، فشار بر خبرنگاران زن، سانسور محتوای رسانه‌ها، نشر اعتراف‌های اجباری خبرنگاران بازداشت‌شده و قطع دو روزه انترنت و خدمات مخابراتی ادامه یافته است. این نهاد همچنین اجرای اصول‌نامه جزایی محاکم و افزایش نقش وزارت عدلیه طالبان، در کنار استخبارات و وزارت امر به معروف طالبان، در سرکوب رسانه‌ها را نگران‌کننده خوانده و از جامعه جهانی خواسته است برای تامین آزادی رسانه‌ها بر طالبان فشار وارد کرده و حمایت سیاسی، مالی و فنی از رسانه‌های مستقل و خبرنگاران در معرض خطر را افزایش دهد.
مرکز خبرنگاران افغانستان در پنجمین سالروز سقوط افغانستان به دست طالبان گفته است که ثبت بیش از ۱۰۰ مورد نقض آزادی خبرنگاران و رسانه‌ها نشان‌دهنده ادامه روند سرکوب شدید آزادی رسانه‌ها و تبدیل‌شدن افغانستان به «زندان اطلاعات» است. به گفته این نهاد، سانسور، تهدید و بازداشت‌های خودسرانه همچنان صداهای مستقل را خاموش کرده است.
این سازمان حمایت از رسانه‌ها گفته است که از زمان سلطه طالبان، فضای فعالیت رسانه‌ای در افغانستان به‌شدت محدود شده است. این نهاد گفته است که یافته‌هایش درباره وضعیت آزادی رسانه‌ها به دوره ۲۴ اسد ۱۴۰۴ تا اکنون برمی‌گردد. براساس این گزارش، بحران آزادی رسانه‌ها در کشور عمیق‌تر شده و طالبان تلاش کرده‌اند کوچک‌ترین روزنه موجود برای آزادی بیان و آزادی رسانه‌ها را نیز ببندند.
براساس این گزارش، مرکز خبرنگاران افغانستان در ۱۲ ماه گذشته دست‌کم ۱۰۲ مورد نقض آزادی رسانه‌ها را ثبت کرده است که از نظر آماری، در مقایسه با ۱۹۰ مورد ثبت‌شده در چهارمین سال سلطه طالبان، تقریباً به نصف کاهش یافته است؛ اما روند سرکوب از نظر ماهیتی نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه فشارها و سخت‌گیری‌ها افزایش یافته است.
در این گزارش آمده است که وضعیت آزادی رسانه‌ها در پنجمین سال سلطه طالبان، همچنان به‌شدت نگران‌کننده بوده است. این وضعیت شامل ادامه بازداشت خبرنگاران، مسدودشدن رسانه‌ها، تهدید خبرنگاران به اتهام رعایت‌نکردن محدودیت‌های گسترده رسانه‌ای از سوی رژیک طالبان و توقف فعالیت شمار زیادی از تلویزیون‌ها به‌دلیل گسترش ممنوعیت پخش تصاویر زنده به چند ولایت دیگر بوده است.
مرکز خبرنگاران افغانستان از اسد سال گذشته تا کنون، بازداشت ۱۵ خبرنگار و کارمند رسانه‌ای را ثبت کرده است. طبق این گزارش، سه خبرنگار و فعال رسانه‌ای دیگر که شامل این آمار نمی‌شوند، بیش از یک سال است که در زندان به سر می‌برند.
بر مبنای این یافته‌ها، دست‌کم ۲۹ رسانه، نهاد رسانه‌ای و خبرنگاری در این مدت بسته شده یا جواز فعالیت آن‌ها به اتهام رعایت‌نکردن سیاست‌های رسانه‌ای طالبان لغو شده است.
یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد که پس از ابلاغ رسمی ممنوعیت پخش تصاویر موجودات زنده در پنج ولایت دیگر، از جمله بلخ، هرات، پکتیا، ارزگان و کاپیسا، این ممنوعیت از آغاز روند آن در سال ۱۴۰۳ تا کنون، در ۲۵ ولایت از مجموع ۳۴ ولایت کشور به‌گونه رسمی ابلاغ شده است.
این سازمان گفته است که گسترش ممنوعیت گزارش‌دهی تصویری یا انجام مصاحبه‌های تصویری در نیمی از حدود ۴۰ وزارت‌خانه و ریاست، در کنار اجرای روند ممنوعیت استفاده از تلفن‌های هوشمند برای کارمندان ادارات دولتی زیر کنترل این گروه، باعث تشدید محدودیت‌ها در دسترسی خبرنگاران به اطلاعات در کشور شده است.
در این گزارش آمده است که فشار بر رسانه‌ها در زمینه محتوای برنامه‌ها افزایش یافته و رسانه‌ها مجبور شده‌اند از مصاحبه با افرادی که مورد تایید طالبان نیستند، خودداری کنند و در کنار آن، برنامه‌ها یا پیام‌های تبلیغاتی این گروه را نشر کنند.
براساس این گزارش، دست‌کم پنج رسانه به‌دلیل رعایت‌نکردن دستورهای محدودکننده استخبارات و اداره امر به معروف طالبان در پوشش رویدادهای سیاسی، امنیتی و اجتماعی یا پخش برنامه‌های دارای پس‌زمینه موسیقی، مجبور به توقف فعالیت شده‌اند.
در این گزارش آمده است که محدودیت‌ها بر خبرنگاران زن افزایش یافته و فشار بر رسانه‌ها به‌دلیل پخش صدای زنان یا محتوای تولیدشده ویژه زنان تشدید شده است. صدای زنان خبرنگار در نشست‌های خبری مقام‌های ارشد طالبان به‌گونه آشکار سانسور شده و یا از حضور آنان در برخی برنامه‌ها و کنفرانس‌ها جلوگیری شده است. به گفته این سازمان، دست‌کم دو رادیو به‌دلیل فراهم‌کردن زمینه تماس تلفنی زنان در یک برنامه زنده، مجبور به توقف فعالیت شده‌اند.
مرکز خبرنگاران افغانستان گفته است که نشر اعتراف‌های اجباری خبرنگاران بازداشت‌شده، برای نخستین‌بار در نوع خود، صورت گرفته است. به گفته این نهاد، اداره استخبارات طالبان با همکاری وزارت امر به معروف و نهی از منکر این گروه، اعتراف‌های اجباری و تصویری سه خبرنگار و فعال رسانه‌ای بازداشت‌شده را نشر کرده است.
در این گزارش آمده است که قطع انترنت و محدودکردن خدمات مخابراتی در کشور، هرچند موقت بود و دو روز ادامه داشت، اما مشکلات زیادی برای مردم ایجاد کرد و تاثیر شدیدی بر فعالیت رسانه‌ها و کار خبرنگاران گذاشت.
در بخش دیگری از این گزارش تصریح شده است که تدوین و اجرای «اصول‌نامه جزایی محاکم» طالبان، که مبهم و حاوی موارد تکان‌دهنده‌ای از مجازات‌های موردنظر این گروه است، صلاحیت‌های گسترده‌ای به قضات در محاکم می‌دهد.
براساس گزارش، اگرچه این اصول‌نامه به‌گونه مستقیم به رسانه‌ها اشاره نمی‌کند، اما رسانه‌ها و خبرنگاران را در معرض تهدیدهای قانونی و مجازات‌های شدید، از جمله حبس، قرار می‌دهد.
اصول‌نامه جزایی محاکم طالبان یک سال پس از اجرای «قانون امر به معروف و نهی از منکر» این گروه اجرایی شده و نشان‌دهنده تشدید روند کنترل و سرکوب شهروندان است. طبق گزارش، قانون امر به معروف و نهی از منکر به محتسبان یا پولیس اخلاقی و مذهبی طالبان اختیارات گسترده‌ای در زمینه نظارت بر رفتار، پوشش و ظاهر شهروندان، تعیین بایدها و نبایدها و حتا بازداشت و تنبیه افراد می‌دهد. به گفته مرکز خبرنگاران، این قانون، رسانه‌ها و خبرنگاران، به‌ویژه خبرنگاران زن، را نیز به‌گونه جدی در معرض تهدید و خطر قرار داده است.
در گزارش آمده است که با اضافه‌شدن یک نیروی سرکوب‌گر تازه به میدان، در حالی که در ساختار رژیم طالبان جایگاه وزارت اطلاعات و فرهنگ این گروه، که متصدی امور رسانه‌ها و خبرنگاران است، به‌شدت به حاشیه رفته، وزارت عدلیه طالبان در کنار اداره استخبارات و وزارت امر به معروف و نهی از منکر این گروه، به یک نیروی سرکوب‌گر تازه تبدیل شده است.
مرکز خبرنگاران افغانستان می‌گوید که در تازه‌ترین مورد، این وزارت یک تلویزیون خصوصی را مسدود و ضمن مصادره اموال آن، دو کارمند این رسانه را نیز زندانی کرده است. به گفته این سازمان، با توجه به تشدید روند سرکوب آزادی رسانه‌ها و خبرنگاری مستقل در افغانستان، مرکز خبرنگاران افغانستان از جامعه بین‌المللی و نهادهای جهانی حامی رسانه‌های آزاد می‌خواهد تا برای رعایت آزادی رسانه‌ها در افغانستان، بر رژیم طالبان فشار وارد کنند.
همچنین، مرکز خبرنگاران افغانستان از جامعه جهانی می‌خواهد تا در همبسته‌گی با خبرنگاران و رسانه‌های افغانستان، حمایت سیاسی، مالی و فنی لازم از رسانه‌های مستقل در داخل و خارج از کشور و خبرنگاران در معرض خطر را افزایش دهد.
