په کندهار کې یو شمېر هغه ښځې او نجونې چې کوچنیو سوداګریزو فعالیتونو ته یې مخه کړې، وايي چې د طالبانو د محدودیتونو له امله نه شي کولای د خپل ځان او کورنیو د ژوند لومړنۍ اړتیاوې برابرې کړي. د هغوی په وینا، د طالبانو د محدودیتونو دوام د ښځو اقتصادي خپلواکي له منځه وړې او د هغوی لپاره یې د اندېښنې وړ پایلې لرلې دي.
یو شمېر هغه ښځې چې د کندهار په عینو مېنه کې یې د ښځو په سوداګریز بازار کې یې فعالیت درلود، وايي چې دغه بازار شاوخوا ۲۵۰ دوکانونه لرل او پکې کورني تولیدات او د ښځو لاسي صنایع پلورل کېدل؛ خو شاوخوا درې کاله وړاندې د طالبانو د امر بالمعروف او نهې عن المنکر ریاست له خوا وتړل شو. د هغوی په وینا، ښځو هغه مهال په دغه بازار کې د اقتصادي فعالیتونو له لارې کولای شول د خپل ژوند اساسي اړتیاوې برابرې کړي؛ خو اوس په سخت او نامعلوم وضعیت کې ژوند کوي.
ځينې دغه ښځې چې اوس له خپلو کورونو فعالیت کوي، وايي چې په کور کې د اقتصادي فعالیتونو دوام سخت دی او د خپلو تولیداتو د پلور زمینه ورته برابره نه ده. هغوی ټینګار کوي چې اقتصادي فعالیت بازار ته اړتیا لري او د طالبانو د محدودیتونو له امله یې کاروبارونه له پراخو ستونزو سره مخ شوي دي.
د کندهار یوه اوسېدونکې چې نه غواړي نوم یې په راپور کې یاد شي، وايي، مېړه یې څو کاله وړاندې وژل شوی دی. هغه زیاتوي: «له خپلو دوو لوڼو سره ژوند کوم، زوی نه لرم. مخکې مې د ښځو په بازار کې کار کاوه، خو هغه بازار یې وتاړه. اوس کله په یوه کور او کله په بل کور کې کار کوم؛ هغه هم په سختۍ پیدا کېږي. زموږ ژوند ډېر سخت دی.»
زلیخا چې د خپلې کورنۍ سرپرسته ده، وايي: «زموږ کار مخکې د ښځو په بازار کې و، خو کله چې یې هغه وتاړه، په کور کې مو کار پیل کړ. ښځې به زموږ کور ته راتلې، هغه هم طالبانو بندې کړې. له دې سره سره مې خپل کار ته دوام ورکړ. هر څه چې مې تولیدول، په بازار کې به په نیمه بیه پلورل کېدل او هېڅ ګټه به راته نه پاتې کېده. اوس مې ټول کارونه درېدلي دي.» د هغې په خبره، د محدودیتونو له امله د ښځینه کارکوونکو تګ راتګ هم کم شوی او له همدې امله هغه ښځې چې په کورونو کې تولیدات کوي، د خپلو محصولاتو د پلورلو پر مهال له جدي ستونزو سره مخ دي.
په کندهار کې یوه ښځینه متشبثه هم وايي، تر دې مخکې له ۳۰ تر ۴۰ ښځو پورې ورسره کار کاوه؛ خو اوس یوازې شپږ ښځې ورسره په کار بوختې دي.
دغه مېرمن وايي: «د سختو اقتصادي ستونزو له امله اوس نور څوک راسره کار نه کوي. هغوی هم ملامتې نه دي، ځکه زه نه شم کولای ډېره لوړه مزد ورکړم. ډېرو ښځو دلته خیاطي او د صابون او شامپو جوړول زده کړل؛ خو اوس ډېرې ښځې راسره کار نه کوي او زموږ تولیدات هم مشخص بازار نه لري.»
د کندهار د ښځو لپاره د کاري فرصتونو له منځه تلل یوازې د اقتصادي ستونزو د زیاتېدو لامل نه دي شوي؛ بلکې یو شمېر یې د عایداتي سرچینو له له لاسه ورکولو وروسته اړې شوې چې د ژوند د اړتیاوو د برابرولو لپاره له نورو مرسته وغواړي.
د کندهار یوه اوسېدونکې چې مېړه یې معلول دی او له خپل کوچني زوی سره ژوند کوي، وايي د کار نشتوالي اړه کړې چې د مرستې ترلاسه کولو لپاره له نورو خلکو مرسته وغواړي. هغه وايي: «زما هم خیرات غوښتل او خلکو ته لاس اوږدول نه خوښېږي. که کار وای، کار به مې کاوه؛ خو هېڅ کار نشته. ماشوم مې ژاړي او ډېره اړه شوې یم.»
د کندهار یو شمېر هغه ښځې چې د کورنۍ په اقتصاد کې مهم رول لري، وايي چې د کاري فرصتونو پر له له لاسه ورکولو سربېره، له یوه بل اساسي حقه هم بېبرخې شوې دي. د هغوی په وینا، داسې موارد یې په خپلو سترګو لیدلي چې نجونې د خپلې خوښې خلاف واده شوې او په پایله کې یې د خپل راتلونکي ژوند ټولې هیلې له منځه تللې دي. هغوی وايي، د ښځو پر وړاندې د طالبانو سختو محدودیتونو او د بشري حقونو نقض د هغوی پر ژوند ژور اغېز کړی دی.
شازیه چې مخکې یې په یوه موسسه کې کار کاوه، وايي، د خپلې دندې له له لاسه ورکولو وروسته یې رواني او جسمي وضعیت خراب شوی دی. هغه وايي: «زه خپله د کورنۍ سرپرسته یم. کار یې رانه واخیست. هرې خوا ته ولاړم، هېڅ کار نشته. له ډېرې مودې راهیسې ناروغه یم او سر مې درد کوي. د ډېر فکر او اندېښنې له امله مې رواني حالت خراب شوی دی. ډاکټران وايي فکر مه کوه، که نه ناروغي به دې شدیده شي؛ خو کله چې داسې وضعیت وي، څنګه فکر ونه کړم؟ اوس ټولې لارې راته تړل شوې دي.»
شازیه زیاتوي چې د کار له لاسه ورکولو وروسته یې د فکر کولو او تمرکز وړتیا هم اغېزمنه شوې ده. د هغې په خبره، هر ځل چې هڅه کوي پر یوه موضوع سم تمرکز وکړي، اقتصادي ستونزې، پر ښځو لګېدلي محدودیتونه او د راتلونکي په تړاو اندېښنه یې ذهن له دوامدار فشار سره مخ کوي.
نړیوال بانک هم په ۲۰۲۵ کال کې ویلي وو چې په افغانستان کې د ځوانو ښځو د بېکارۍ کچه لوړه شوې او د کاري فرصتونو د نشتوالي له امله یو شمېر ښځې د کار له بازاره وتلې دي. د دغه راپور له مخې، دې وضعیت د ښځو اقتصادي شرایط لا ډېر زیانمنونکي کړي دي.
