د طالبانو د ازموینو عمومي ادارې د دوشنبې په ورځ د ۱۴۰۵ کال د کانکور عمومي پایلې اعلان کړې. د دغې ادارې د اعلان له مخې، د پروان ولایت اوسېدونکی راشد د پهلوان زوی د کانکور د عمومي اولنمره په توګه معرفي شوی دی. هغه د کابل د طبي علومو پوهنتون طب پوهنځي ته بریالی شوی دی. طالبانو د کانکور د پایلو د اعلان پر مهال وویل، په دغې ازموینه کې له ټول افغانستانه د ښوونځیو او دیني مدرسو څه باندې ۱۱۷ زره فارغانو ګډون کړی و. د طالبانو په وینا، له دغو شاوخوا ۱۱۷ زروګډونوالو ۷۴ زره او ۵۰۰ تنه پوهنتونونو او د لوړو زدهکړو مرکزونو ته بریالي شوي دي. دا د طالبانو د واکمنۍ په دوره کې د کانکور څلورم پړاو دی چې د نجونو له حضور پرته ترسره کېږي.
د ښوونځیو د کانکور ازموینې پنځه غوره کسان
د طالبانو د اعلان پر بنسټ، د پروان ولایت اوسېدونکی راشد د پهلوان زوی د ۳۶۰.۴۶ نمرو په ترلاسه کولو سره د کانکور عمومي اولنمره شوی او د کابل طبي علومو پوهنتون د طب پوهنځي ته بریالی شوی. دغه راز د کونړ ولایت اوسېدونکی انعامالله د شیرزمان زوی د ۳۵۹.۰۹ نمرو په ترلاسه کولو سره د کابل پوهنتون د طب پوهنځي ته لاره موندلې ده. د دې اعلان له مخې، د پکتیا ولایت اوسېدونکی عبدالهادي د عبدالرحمن زوی هم د ۳۵۶.۹۶ نمرو په ترلاسه کولو سره د کابل پوهنتون طب پوهنځي ته بریالی شوی دی.
د میدان وردګو ولایت اوسېدونکی محمد امین د محمدبشیر زوی د ۳۵۶.۹۶ نمرو په ګټلو سره د کابل پوهنتون طب پوهنځي ته لاره موندلې او د کانکور د څلورم غوره کس په توګه پېژندل شوی دی. دغه راز بسمالله د محمدعمر زوی د ۳۵۶.۸۵ نمرو په ترلاسه کولو سره پنځم مقام خپل کړی، خو د طالبانو د ازموینو ادارې د هغه پوهنځي نوم نه دی ښودلی چې هغه ورته بریالی شوی دی.
د دیني مدرسو پایلې
طالبانو له دې سره هممهاله د دیني مدرسو د کانکور ازموینې پایلې هم اعلان کړې دي. د دغه اعلان له مخې، د غور ولایت اوسېدونکی عبدالمجید د عبدالعزیز زوی د ۳۲۷.۱۹ نمرو په ترلاسه کولو سره د پکتیکا مرکزي دارالعلوم ته لاره موندلې او لومړی مقام یې ګټلی دی. دغه راز د بدخشان ولایت اوسېدونکی خالد د قیمتالله زوی د ۳۲۰.۴۵ نمرو په ګټلو سره دویم مقام ترلاسه کړی دی. د طالبانو په وینا، د لغمان ولایت اوسېدونکي حامد د عبدالصمد زوی د ۳۱۹.۱۵ نمرو په ترلاسه کولو سره درېیم مقام خپل کړی دی.
د نجونو حذفول
د څلورم پرلهپسې کال لپاره د طالبانو تر کنټرول لاندې افغانستان کې د کانکور ازموینه د نجونو له حضور پرته ترسره شوه. په ۱۴۰۰ کال کې چې وروستی ځل نجونو د افغانستان په کانکور کې ګډون کړی و، د کابل ولایت اوسېدونکې د سلګۍ موسیخان لور د تر ټولو لوړو نمرو په ترلاسه کولو سره د کانکور عمومي اولنمره اعلان شوې وه.
پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وړاندې، په ۱۳۹۹ کال کې لږ تر لږه ۲۱۰ زرو نجونو او هلکانو زدهکوونکو په دغې ازموینه کې ګډون کړی و. په دغه کال کې، له کابله د محمد آصف مایل لېسې زدهکوونکې شمسیې د محمد نسیم لور د ۳۵۳.۱۸۵ نمرو په ترلاسه کولو سره لومړی مقام ګټلی و. شمېرې ښيي چې د سږکال د ګډونوالو شمېر د تېرو پنځو کلونو پرتله ۴۲ سلنه کم شوی دی.
له زدهکړو یوه محرومه کړای شوې نجلۍ بهاره وايي: «کانکور یو عجیب نوم دی چې زما ژوند یې بدل کړی دی. سږکال هم د تېرو څلورو کلونو په څېر، په هېواد کې د نجونو کانکور ازموینه ترسره نه شوه. نن چې د کانکور ازموینې پایلې اعلان شوې، سره له دې چې ځان خورا پیاوړی ښیم او ځان ته وايم چې دا مهمه نه ده، خو ان یوه ثانیه مې هم ونشوای کړای بېداره پاتې شم او وګورم چې څنګه زما د هیلو تخمونه پر خاورو بدل شول.»
دا نجلۍ زیاتوي: «څلور کاله وړاندې زه هم د زرګونو نورو نجونو په څېر د کانکور زدهکوونکې وم او د کابل په یوه غوره ښوونیز مرکز کې مې درس وایه. موخه مې لرله او مبارزه مې کوله. راته مهمه نه وه چې د درس ویلو لپاره باید حجاب وکړم او محدودیتونه ومنم. تل مې له ځان سره ویل که د درس ویلو لپاره ان د چادرۍ/بورقې اغوستلو ته هم اړتیا وي، بیا به یې هم واغوندم؛ مهمه دا ده چې د درس ویلو اجازه لرم. خو داسې ونه شول.»
بهاره وايي: «څلور کاله وړاندې چې کله کورسونه بند شول، دومره ناهیلې وم چې پخپله راته عجیبه وه؛ داسې یو احساس چې هیڅکله مې نه و تجربه کړی. له دې سره سره، ما له دغې ناهیلۍ د درس ویلو لپاره د یوې انګېزې په توګه کار واخیست. زما کورنۍ له ما د هر ډول غبرګون تمه لرله، خو د درس د دوام نه. ما خپل ورځنی پروګرام لا سخت کړ، ټوله ورځ به مې ځان په خونه کې بنداوه او پر هغو اوازو مې باور درلود چې ویل یې په زمري میاشت کې خامخا د نجونو د کانکور ازموینه اخیستل کېږي. درې میاشتې مې په کور کې درس ووایه. وروسته مې یو کورس پیدا کړ چې په پټه یې درس ورکاوه. دقیقاً په ۱۴۰۲ کال کې زما په ډېر ټینګار سره کورنۍ مې موافقه وکړه او بېرته مې په هغه کورس کې نوم لیکنه وکړه. سهار وختي به راپاڅېدم او کورس ته به تلم؛ له فرعي لارو به ننوتلو او د بکس د وړلو اجازه مو نه لرله. خپل کتابونه به مو په یوه پلاستیکي کڅوړه کې اېښودل، داسې لکه ښوونځي ته چې ځو.»
طالبانو له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زدهکړو او دغه راز په پوهنتونونو او طبي موسسو کې د ښځو پر تحصیل بندیز لګولی دی. اوسمهال، افغانستان په ټوله نړۍ کې یوازینی هېواد دی چې له شپږم ټولګي پورته یې د نجونو زدهکړې منع کړې دي.
د راپورونو له مخې، په ۱۴۰۰ لمريز کال کې او د طالبانو له واکمنېدو سره هممهاله، د افغانستان په دولتي او خصوصي پوهنتونونو کې د محصلانو ټول شمېر ۳۴۸ زره او ۸۱۰ تنو ته رسېده، چې له دې منځه ۲۴۶ زره او ۱۸۰ تنه هلکان او ۱۰۲ زره او ۶۳۰ تنې نجونې وې.
