یو شمېر نجونې چې په کم عمر کې او له خپلې خوښې پرته واده ته اړې شوې دي، له واده وروسته د خپلو سختو تجربو کیسې کوي. دوی وایي، د واده پر مهال لا د ګډ ژوند د مسوولیتونو، د کور سمبالولو، کورنیو اړیکو او د واده د ژوند د غوښتنو په اړه یې بشپړ درک نه درلود او په ناڅاپي ډول دې پړاو ته ورتګ ورته له ډېرو ستونزو ډک و. د دغو ښځو په وینا، تر هغې وروسته چې طالبانو له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زدهکړو بندیز ولګاوه، ځینو کورنیو هغه نجونې چې له ښوونځي محرومې شوې وې، واده ته اړې کړې دي. له بلې خوا، د نسایي او ولادي برخې متخصصان وایي چې تنکې نجونې د جسم او هډوکو له پلوه ښایي لا د امیندوارۍ او زېږون لپاره بشپړې چمتو نه وي. دوی خبرداری ورکوي چې په کم عمر کې امیندواري د مور او ماشوم لپاره د ځینو روغتیايي ستونزو خطر زیاتولای شي.
زهرا (مستعار نوم) هغه نجلۍ چې په ۱۶ کلنۍ کې واده ته اړه شوې، وایي چې هغه مهال د اتم ټولګي زدهکوونکې وه چې د نجونو پر مخ د ښوونځیو دروازې وتړل شوې. د هغې په وینا، کورنۍ یې د هماغه کال په مني کې هغه له داسې سړي ته واده کړه چې هېڅ پېژندګلوي یې ورسره نه لرله. هغه سړی چې اوس یې مېړه دی، هغه مهال ۲۷ کلن و. هغه وایي: «زما مېړه مخکې هم یوه مېرمن لرله چې طلاق یې ترې اخیستی و. بل کال، کله چې ۱۶ کلنه شوم، واده مې وشو. کله مې چې واده وکړ، د واده، کورنۍ جوړولو، اړیکو او خپلوانو په اړه هېڅ نه پوهېدم.» د زهرا په وینا، د واده په لومړي کال امیندواره شوه؛ خو ماشوم یې په غیرنورمال ډول وزېږېد او درې ورځې وروسته مړ شو.
زهرا زیاتوي: «ډاکټرانو وویل چې رحم مې کوچنی دی. دویم ځل بیا امیندواره شوم، هغه هم ضایع شو. مېړه مې ښه انسان دی او ښه ژوند لرم، خو اوس چې لویه شوې یم، له ځان سره وایم کاشکې مې واده نه وای کړی؛ درس مې ویلی وای، ځوانه شوې وای او بیا مې د واده پرېکړه کړې وای.»
زینب (مستعار نوم) هغه نجلۍ ده چې په ۱۵ کلنۍ کې واده شوې. نوموړې وایي هغه مهال د اووم ټولګي زدهکوونکې وه چې طالبان راغلل. د هغې په وینا، کورنۍ یې هیله لرله چې ښوونځي به بېرته پرانیستل شي؛ خو د یوه کال له تېرېدو او د ښوونځیو له نه پرانیستل کېدو وروسته یې کورنۍ هغه له یوه ۲۶ کلن هلک سره کوژدنه کړه. هغه وایي، یو کال کوژدنه وه او بل کال یې په داسې حال کې واده وکړ چې ۱۵ کلنه وه.
زینب وایي: «دا چې عمر مې کم و، په هېڅ نه پوهېدم. د خواښې او اندرندو چې هر څه ویل، هماغسې مې کول. تر دې چې له ما یې نوکره جوړه کړه. هغوی ټوله ورځ ناستې وي او ټول کارونه زه کوم. دوه ماشومان هم لرم او شپه او ورځ د ماشین په څېر کار کوم؛ کالي منیځم، ډوډۍ تیاروم او د ماشومانو پالنه کوم. ډېر راته سخت دي.»
نوموړې زیاتوي: «که زما په خوښه وای، واده مې نه کاوه او ځان مې په دومره جنجال کې نه اچاوه. خواښې مې وایي: څه دې کول؟ درس هم نه و. خپل د کور کارونه کوه.»
په همدې حال کې د نسایي او ولادي برخې متخصصه ، خدیجه مصباح وایي چې د تنکیو نجونو بدن ښایي د جسم او هډوکو له پلوه لا د امیندوارۍ او زېږون لپاره بشپړ چمتو نه وي او په دې عمر کې امیندوارۍ د مور او ماشوم لپاره د ځینو روغتیايي ستونزو خطر زیاتوي.
دغه متخصصه وایي: «د امیندوارۍ پر مهال د بدن خوراکي اړتیاوې زیاتېږي او کمزوری تغذیه کولای شي په کم عمره نجونو کې د وینې د کمښت خطر زیات کړي. دغه راز، په هغو نجونو کې چې د حوصلې هډوکي یې لا بشپړ وده نه وي کړې، د سخت زېږون او د زېږون پر مهال د ځینو زیانونو خطر زیاتېږي.»
مصباح زیاتوي: « له وخته مخکې واده او امیندوارۍ کولای شي ټولنیزې پایلې ولري؛ لکه د زدهکړو پرېښودل، د پرمختګ فرصتونو محدودېدل او له اقتصادي پلوه د خپلواکۍ کمېدل. دغه راز، په لنډو واټنونو کې پرلهپسې امیندوارۍ د مور او ماشوم لپاره د وینې دکمښت او نورو ستونزو خطر زیاتوي.»
څه موده وړاندې یو شمېر هېوادوالو ویلي وو چې د طالبانو له واکمنېدو، د دوامدارې بېوزلۍ او لوږې له امله د جبري ودونو پېښې هم زیاتې شوې دي. د دوی په وینا، پر اقتصادي ستونزو سربېره، په ځینو سیمو کې د کورنیو ترمنځ د دښمنیو او شخړو د پای ته رسولو لپاره هم نجونې له وخت مخکې او له خپلې خوښې پرته واده ته مجبورېږي.
