په کابل کې یو شمېر معلولې نجونې او ښځې وايي، چې له جسمي محدودیتونو او اقتصادي ستونزو سره سره، د خپل ژوند د لګښتونو برابرولو او مالي خپلواکۍ ته د رسېدو لپاره هڅې کوي. دوی زیاتوي، چې د ښځو لپاره د کاري فرصتونو د محدودېدو له امله یې کار او عاید ته لاسرسی لا سخت شوی دی.
زهره چې ۱۴ کاله یې زدهکړې کړې او دارالمعلمین یې لوستی دی، د یوې پېښې له امله له څه مودې راهیسې په پښو فلج شوې ده.
د زهرې مېړه څلور کاله وړاندې مړ شوی او نوموړې له هغه وخت راهیسې په یوازې سر د خپلو درېیو اولادونو پالنه پر غاړه لري. هغه د اوبدلو له لارې د خپل ځان او اولادونو د ژوند د لګښتونو یوه برخه برابروي.
دغه ښځه وايي: «پېښه را وشوه، پښې مې فلج شوې، اوس د خوځښت محدودیت لرم؛ خو د خپلو ماشومانو لپاره بیا هم ځان پیاوړی کوم او اوسمهال پر اوبدلو بوخته یم. په هغې برخه کې چې ما زدهکړې کړې دي، د کار زمینه راته برابره نه ده.»
زهره وايي، د طالبانو د شهیدانو او معلولینو په وزارت کې هم ثبت شوې وه، خو غوښتنه یې نه ده منل شوې. هغه له مسوولو ادارو غواړي چې د کار زمینه ورته برابره کړي، څو وکولای شي د خپل ځان او اولادونو د ژوند لګښتونه برابر کړي.
نرګس یوسفي (مستعار نوم) بله نجلۍ ده چې د ګوزڼ ناروغۍ له امله له معلولیت سره ژوند کوي. هغه ورزشکاره ده او د نجونو پر مخ د ورزشي کلپونو له تړل کېدو مخکې یې د بدن جوړونې او فټنس په برخه کې د روزونکې په توګه کار کاوه.
نرګس وايي، لومړی یې دغه مسلک د خپل جسمي وضعیت د ښه کولو لپاره زده کړ او وروسته یې په همدې برخه کې د روزونکې په توګه کار پیل کړ. خو د نجونو پر مخ د ورزشي کلپونو له تړل کېدو وروسته یې د کار فرصت هم له لاسه ورکړ.
هغه اوس په کور کې ښځو ته تمرین ورکوي او د ورزش ترڅنګ خیاطي هم زده کوي. خو وايي، عاید یې د تېر پرتله کم شوی دی.
نرګس وايي: «زما عاید د جمهوریت د دورې پرتله ښه نه دی، خو خپلې هڅې کوم. له مسوولانو مې غوښتنه دا ده چې کلپونه بېرته فعال کړي او یا موږ ته د کار زمینه برابره کړي، څو موږ نجونې هم کار وکړای شو.»
ندا (مستعار نوم) ښوونځی پای ته رسولی، خو نه ده توانېدلې چې خپلو زدهکړو ته دوام ورکړي. هغه اوس پر خیاطۍ او د مریو پر اوبدلو بوخته ده؛ هغه مهارتونه چې د نوموړې په وینا، په شخصي هڅو یې زده کړي دي.
د ندا ښۍ پښه لنډه ده، خو هغه وايي، دغه محدودیت یې د خپلواک عاید د ترلاسه کولو لپاره له هڅو نه ده راګرځولې. هغه وايي: «هغه څه چې د دې لامل شول خیاطي او مرمیو اوبدل زده کړم، دا وو چې نه مې غوښتل پر چا تکیه وکړم. که لږ هم وي، غواړم خپل عاید ولرم.»
ندا وايي، عاید یې د ژوند شاوخوا ۵۰ سلنه لګښتونه برابروي. خو د هغې غوښتنه یوازې تر ځان پورې محدوده نه ده. هغه وايي: «د افغانستان د ټولو نجونو غوښتنه کار او زدهکړې دي؛ موږ معلولینو ته د کار زمینه کمه ده.»
دا په داسې حال کې ده چې طالبانو ښځې او نجونې له زدهکړو، لوړو زدهکړو او د کار کولو له حقه محرومې کړې دي. معلولې ښځې، پر ښځو د لګېدلو محدودیتونو پر اغېزو سربېره، د معلولیت له امله هم له خپلو ګڼو حقونو محرومې شوې دي.
