ځینې ورځې په جنترۍ کې یوازې یوه نېټه وي؛ خو د انسان په حافظه کې تلپاتې کېږي. د اګست پنځلسمه راته هم له هماغو ورځو یوه ده؛ هغه چې لا هم کله رایادېږي، داسې انګېرم لکه د خبرونو غږ، د خلکو اندېښمنې سترګې او د کورونو درنه چوپتیا چې بیا بیا یې اورم.
د هغې ورځې سهار، د ډېرو نورو ورځو په څېر پیل شو؛ خو څوک نه پوهېدل چې څو ساعته وروسته به د ډېرو کلیمو مانا بدلېږي؛ ښوونځی، پوهنتون، راتلونکې، ازادي او ان ارمانونه.
ښار خاموش و او خلکو پرلپسې خپلو خپلوانو او ملګرو ته زنګونه وهل او پوښتل یې: «څه شوي؟» څوک نه پوهېدل چې پر کوم خبر باور وکړي. د خلکو ذهنونه د اوازو او واقعیت ترمنځ لالهانده او باور سخت شوی و. هغه دوکانونه چې تل به له خلکو ډک و، یو په بل پسې تړل کېدل او ښار ورو ورو خپل همېشنی شور له لاسه ورکاوه. همالته پوه شوم چې کله کله چوپتیا له زرګونو جملو هم درنه وي.
ښار تش شوی و او خلکو خپلو کورونو ته پناه وړې وه؛ داسې لکه کوم خطرناک ویروس چې راغلی وي او غواړي ټول تېر کړي. ان نن یې چې په اړه لیکم، ګومان کوم لکه ټول بدن مې چې خولې وي. لاسونه مې درنېږي او په ډېرې سختۍ د هغې ورځې وېره او وحشت لیکم.
مبایل ته مې زنګ راغی. پلار مې و: «الو، چېرته یې؟ ژر کور ته راشه.» په بیړه مې ځان کور ته ورساوه. کله چې د کور دروازې ته ورسېدم، عجیب سکون مې احساس کړ. له ځان سره مې وویل: «کور څومره د سکون ځای دی.» خو په لار کې مې د خلکو کتل لا هم په ذهن کې و؛ داسې کتل لکه د داړونکي ځناور په څېر چې هره شېبه ښايي تېر دې کړي.
کله چې انګړ ته ننوتم، ټول وارخطا و. مور مې چې تر ټولو ډېره وېرېدلې وه، په ژړا یې راودانګل، غېږ یې راکړه او ویې ویل: «اه، خدایه شکر چې په خېر راورسېدې. نږدې وه چې له اندېښنې مړه شم.»
پلار مې چې موبایل یې هره شېبه زنګ واهه، ژر را وړاندې شو او ویې ویل: «په لار کې څه خبرې وې؟ ولې دومره ناوخته شوې؟» ورور مې چې د سختې اندېښنې له امله په انګړ کې پرلپسې پورته او ښکته ګرځېده، وویل: «ځانونه تیار کړئ، هوايي ډګر ته ځو. ټول روان دي.» پلار مې چې دا خبره واورېده، سترګې یې راووتې او ویې ویل: «لېونی شوی یې، زویه؟ هوايي ډګر ته څه کوو؟»
د پلار موبایل ته مې زنګونه را روان و. د کاکا کورنۍ مې ویل چې ټول یو ځای هوايي ډګر ته لاړ شو. تره مې ویل: «ژوند به نور هم سخت شي. کابل ویجاړ شو. اشرف غني تللی دی. راځئ چې هوايي ډګر ته لاړ شو.» خو د دې خبرې منل مې پلار ته سخت و. ورو ورو یې اندېښنه لا زیاتېده. د شپې به یې خوب نه شو کولی او کله کله به مې مور ته ویل: «څه وکړو؟ موږ درې لوڼې لرو.»
یوه ورځ مې د پخلنځي له دروازې شاته د پلار او مور خبرې واورېدې. مور مې ویل: «یا به طالبان نجونې له ځان سره وړي، یا باید هوايي ډګر ته لاړ شو.» مور مې په بامیان کې د طالبانو د لومړۍ واکمنۍ دوره تېره کړې وه او له هغو ورځو څخه یې ترخې خاطرې لرلې. په ژړا یې ویل: «کاشکې مو هېڅ لور نه لرلی.»
سترګې مې له اوښکو ډکې شوې. له ځانه مې وپوښتل: «ولې؟ موږ انسانان نه یو؟ څه دي چې مور مې له لور لرلو وېرېږي؟» زړه مې دروند شوی و او پښې مې سستې وې. د یوه تیاره راتلونکې وېرې مې ټول بدن نیولی و. له ځان سره مې ویل: «زه به یوازې هوايي ډګر ته لاړه شم.» خو زه یوه داسې نجلۍ وم چې د تګ لپاره یې د مور او پلار اجازې ته اړتیا لرله.
پینځه ورځې د تګ او پاتې کېدو ترمنځ تېرې شوې. په پای کې مې پلار ومنله چې هوايي ډګر ته لاړ شو. ما او دوو خویندو مې لږې جامې واخیستې. ما د تل په څېر خپل کتاب او کتابچه هم له ځان سره واخیستل. بکس مې دروند شوی و او مور مې هره شېبه ویل: «لورې، نور خلک د خپل ژوند په غم کې دي او ته د خپلې کتابچې او قلم.» خو هغه کتابچه او قلم راته یوازې څو ساده توکي نه و؛ دا مې د خوبونو یوه برخه وه.
موټر مو دربست ونیو او کابل هوايي ډګر ته ورسېدو. له یوې سترې ګڼې ګوڼې سره مخ شوم. خوله مې له حیرانتیا خلاصه پاتې وه او ذهن مې د هغو ټولو خلکو په لیدلو چې غوښتل یې خپل وطن پرېږدي، له کاره لوېدلی و.
خلکو د هوايي ډګر پر دروازو منډې وهلې. امنیتي ځواکونو هڅه کوله چې ګڼه ګوڼه کنټرول کړي. د هغې ټولې ګډوډۍ په منځ کې مې داسې کورنۍ ولیدلې چې یو له بله ورکې شوې وې. ماشومانو ژړل او د ژړا غږونه یې د خلکو په شور او ځوږ کې ورکېدل.
یو ځوان هلک چې شین کمیس یې اغوستی و، هڅه یې کوله چې ځان د خلکو له ګڼې ګوڼې څخه دننه ورسوي. د یوه امنیتي سرتېري ورپام شو او په یو ګوزار یې شاته وتمباوه. ما یوازې د سترګو له کونجه دا صحنه لیدله او زړه مې پرې خوږ شو چې ولې نه شم کولی یو څه ورته وکړم. په خپل وطن کې اوسېږې، خو د خپل ژوند او راتلونکي د ژغورلو لپاره داسې لالهاندي څومره دردونکې ده.
مور مې د وروڼو لاسونه کلک نیولي و او پلار به مې هر ځل چې له هغوی څخه به یو د خلکو په منځ کې پر ځمکه ولوېد، بېرته به یې پورته کړ. مور مې زما او د خویندو لاسونه هم کلک نیولي و، څو هسې نه د خلکو په منځ کې ورکې شو.
د سهار له شپږو بجو څخه د ماښام تر نږدې شپږو بجو پورې مو انتظار وکړ، خو ونه توانېدو چې هوايي ډګر ته دننه شو. وروڼه مې څو وارې پر ځمکه ولوېدل او پښې یې ژوبلې شوې. ستړي او تږي شوي و. په پای کې مې پلار وویل: «ډېره ګڼه ګوڼه ده. باید کور ته لاړ شو. دننه نه شو تللی او الوتکه هم نه راځي.» مور مې هم وویل: «له تندې مې ژبه وچې شوې. هلکان هم ستړي شوي دي. راځئ چې کور ته لاړ شو.» خو ما نه شو کولی له هوايي ډګره زړه وشلوم. ذهن مې ویل: «انتظار وکړه، ښايي الوتکه راشي.» خو زړه مې ویل: «له مور او پلار پرته به چېرته ځې؟»
د بېرته ستنېدو پر مهال مې هم د پښېمانۍ احساس وکړ و او هم د سکون؛ پښېمانه وم چې ولې مې لا ډېر انتظار ونه کړ، خو خوشحاله په دې وم چې خپله کورنۍ مې یوازې پرېنښوده.
له هغې ورځې پنځه کاله تېر شوي دي. جامې مې په المارۍ کې پاتې شوې، کتابونه مې وتړل؛ خو کتابچه، قلم او لیکل راسره پاتې شول. له هېواده د تېښتې هڅه مې بې پایلې شوه او مجبوره شوم چې خپلو زدهکړو ته له نورو لارو دوام ورکړم.
کله کله فکر کوم چې انسان له ځینو دردونو سره عادتېږي؛ خو هغه اوښکې چې مې ښوونځي ته د نه تګ او د خپلو خاورو شویو هیلو لپاره تویې کړې، هېڅکله به یې هېرې نه کړم.
نن یوازینی شی چې لرم یې او کولی شم د ستونزو پر وړاندې پرې ودرېږم، هیله ده. لا هم د کابل په یو ګوښي او خټین کور کې، د الوت او ازادۍ خوب په خپل زړه کې ژوندی ساتم.
زه باوري یم چې هغه ورځ به راشي چې یوه نجلۍ د خپلو زدهکړو د حق لپاره ونه ژاړي؛ هغه ورځ چې د ښوونځي او پوهنتون فراغت به خپله نمانځي او د فراغت خولۍ به اسمان ته غورځوي. ښايي هغه ورځ د اسمان په لمن کې د سپینو کوترو غږونه واورو؛ د هغو کوترو چې د افغان نجونو د ازادۍ لپاره به سندرې وايي. او زه، د هغې ورځې د رارسېدو لپاره، لا هم صبر کوم او هیلهمنه یم.
