د منځني ختیځ څېړنیز انسټېټیوټ په دې وروستیو کې د طالبانو رژیم د قومي جوړښت په هکله خپلې تازه موندنې خپرې کړې دي. د دغه څېړنیز بنسټ د څېړنو له مخې، د طالبانو د یو زرو او ۱۳۷ مشرانو او لوړپوړو چارواکو له ډلې څخه ۸۷ یې تاجک، اوزبک او هزارهګان دي. د هېواد یو شمېر سیاسي او پېژندل شوي څېرې وايي چې د طالبانو په رژیم کې موجودې څېرې نه شي کولای د تاجک، اوزبک او هزاره قومونو استازولي وکړي. د دوی په خبره، دا کسان له طالبانو سره د اجیرو سرتېرو په توګه کار کوي او د دغې ډلې په پرېکړو کې د مداخلې واک نه لري.
په ولسي جرګه کې د پروان د خلکو مخکیني استازي عبدالظاهر سالنګي له ۸صبح ورځپاڼې سره په خبرو کې وویل: « ښایي یو شمېر تاجک وروڼه د طالبانو د رژیم برخه وي، خو دا په دې مانا نه ده چې دوی د تاجک ولس د ادبي، کلتوري، اخلاقي او تاریخي تنوع استازولي وکړي. طبيعي ده چې هر نظام او ډله سرتېرو ته اړتيا لري، دا څېرې د طالبانو د ډلې سرتېري دي.»
ښاغلی سالنګي زیاتوي: «طالبان، هغه ډله چې افغانستان یې اشغال کړی دی، نه یوازې د نورو توکمونو، بلکې د ستر پښتون ولس استازیتوب هم نه شي کولای. او دوی دا حق له خلکو اخیستی چې خپل غږ پورته کړي، د حقونو غوښتنه وکړي، د هېواد مشر وټاکل شي او یا یې وټاکي.»
همداراز له طالبانو سره د تېر حکومت د سولې مذاکرې د پلاوي غړې حبیبه سرابي هم د طالبانو په رژیم کې د نیم سلنې هزاره ګانو د حضور په اړه وايي: « لومړی دا چې د طالبانو په واکمنۍ کې د نیم سلنې هزارهګانو حضور په افغانستان کې د توکمیزو ډلو حضور ته په پام سره خورا ناڅېز دی. دویمه مسئله دا چې د هزاره قوم هغه څېرې چې له طالبانو سره دي د هزارهګانو هیلې او غوښتنې نه شي پوره کولای.»
مېرمن سرابي زیاتوي: «ټول هزارهګان د طالبانو له فکرونو سره موافق نه دي، د طالبانو په رژیم کې هزارهګان نیول شوي، شکنجه شوي، توهین او سپکاوی یې کېږي، خو د طالبانو په رژیم کې د هزارهګانو خلک هېڅکله د داسې خلکو ملاتړ نه شي کولای. د همدې دلیلونو له کبله، دوی نه شي کولای د هزاره خلکو استازیتوب وکړي.»
په همدې ترتیب د ملي حرکت ګوند مرستیال او د تخار پخوانی والي عبدالله قرلق وايي: « په سمبولیک ډول د طالبانو په لیکو کې یو شمېر اوزبکان شته چې د دغې ډلې په پېل کې او پخوا له دوی سره یوځای شوي او د ګډ فکر په لرلو سره په حقیقت کې د طالباني فکر تعقیبوي او ملاتړ یې کوي. د طالبانو په لیکو کې د اوزبک قشر له تعلیم یافته او متخصصې ډلې څخه هېڅوک نشته.»
دا په داسې حال کې ده چې د منځني ختیځ څېړنیز انسټیټیوټ د روان کال د غبرګولي پر ۲۲مه د طالب مشرانو او لوړپوړو چارواکو په هکله تفصیلي راپور خپور کړی دی. په دغه راپور کې راغلي چې د طالبانو د ۱۳۷ لوړ پوړو چارواکو له ډلې څخه ۸۹۱ یې پښتانه او ۸۷ یې تاجک، اوزبک او هزاره دي.
د دغه بنسټ د موندنو له مخې، د طالبانو په مشرانو او لوړپوړو چارواکو کې ۵۳ تاجک، ۲۸ اوزبک او ۶ هزارهګان دي. د طالبانو د سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي، د طالبانو د اقتصاد وزیر قاري دین محمد حنیف، د طالبانو لوی درستیز فصیح الدین فطرت تاجک، د طالبانو د ریاستالوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي او د دغې ډلې د کرنې وزیر عطاءالله عمري، د اوزبک قوم دي.
د راپور پر بنسټ، د شپږو هزاره طالب چارواکو له ډلې څخه پنځه یې په وزارتونو کې د مرستیال او یو یې د رئیس په توګه ټاکل شوی دی. په دې منځ کې، د طالبانو پنځه سلنه لوړ پوړي چارواکي تاجک، درې سلنه یې اوزبک او نیمايي یې هزارهګان دي.
د دغه راپور موندنې ښيي چې د طالب چارواکو په منځ کې د طالبانو ۴۰ لوړپوړي مشران چې په کې مشر، رئیسالوزرا، د دفاع، لوړو زدهکړو، پوهنې، کلتور، کلیو پراختیا، کار او ټولنیزو چارو، ټولګټو وزیران او قاضیالقضات شامل دي، د کندهار ولایت دي او د دغې ډلې ۱۹ نور مشران چې د کورنیو چارو وزیر، د طالبانو د رئیسالوزرا سیاسي مرستیال، د انرژۍ او اوبو وزیر او د دغې ډلې د کډوالو د چارو وزیر په ګډون د خوست ولایت دي. په دې منځ کې د هزاره له قومه کوم کس حضور نه لري.
د منځني ختیځ څېړنیز انسټیټیوټ د موندنو پر بنسټ، د طالبانو پنځه غړي چې له ډلې یې د امربالمعروف نهي عنالمنکر وزیر، د پشه قوم او حمدالله نعماني د ښارجونې وزیر، د بلوڅ قوم او د دغې ډلې د رژیم د قاضيالقضات مرستیال محمد قاسم راسخ په ګډون درې نور طالب چارواکي ترکمن دي.
