د «Wikifarmer» په نوم بنسټ د «بزګر غږ – ۲۰۲۶» تر سرلیک لاندې راپور خپور کړی چې په افغانستان او د نړۍ په ګڼو هېوادونو کې د بزګرو د ژوند د وضعیت په اړه اندېښمنوونکی انځور وړاندې کوي. دا راپور په انګلیسي ژبه د «Voice of the Farmer ۲۰۲۶» تر عنوان لاندې خپور شوی او یوه کاپي یې له ۸صبح ورځپاڼې سره شریکه شوې ده.
په ویکيفارمر کې د راپور چمتوکوونکې ایرنا ولز، ۸صبح ورځپاڼې ته وویل چې ۶۸ سلنه افغان بزګرو ویلي چې عاید یې د تېر کال پرتله کم شوی او له نیمایي ډېرو یې د عاید سخت کمښت تجربه کړی دی.
دا راپور د ۱۵۸ هېوادونو او شپږو قارو د ۱۰ زرو او ۲۳۴ بزګرو د نظرپوښتنې پر بنسټ چمتو شوی دی. د دې څېړنې معلومات د ۲۰۲۵ کال د نومبر او ۲۰۲۶ کال د مارچ ترمنځ راټول شوي او د چمتوکوونکو په خبره، دا تر دې دمه د بزګرو په اړه پراخه نړیواله نظرپوښتنه شمېرل کېږي. افغانستان د ۲۵۷ ګډونوالو په لرلو، د دې نظرپوښتنې د نمونو لویه برخه جوړوي.
د افغانستان اړوند موندنو له مخې، ۵۲ سلنه بزګرو ویلي چې عاید یې د تېر کال پرتله «پام وړ کم شوی دی». همداراز، ۴۰ سلنه ځواب ورکوونکو د لوړې کچې ذهني فشار خبره کړې او ۳۷ سلنه ویلي چې د نامناسب اقلیم یا اپتونو له امله یې کرنیز حاصلات له سخت زیان سره مخ شوي دي. په افغانستان کې نږدې نیمايي ګډونوال له ۳۰ کالو کم عمر لري.
د دغې نظرپوښتنې نړیوالې موندنې هم ښيي چې معیشتي کړکېچ یوازې تر افغانستانه محدود نه دی. شاوخوا نیمایي بزګرو ویلي چې د کار په بدل کې عادلانه مزدوري نه ترلاسه کوي او څلورمې برخه یې ویلي چې عاید یې د تېر کال پرتله په څرګند ډول کم شوی دی.
همدارنګه ۴۷.۶ سلنه ځواب ورکوونکو خپل مالي امنیت په ټيټه کچه کې ارزولی؛ داسې چې له اقتصادي فشارونو او د کرنیزو محصولاتو له بیو نارضایتي څرګندونه کوي.
اقلیمي بدلونونه او اپتونه هم د بزګرو سترې ننګونې بلل شوې دي. د دغه راپور له مخې، د ارزول شویو هېوادونو ۸۳ سلنه بزګرو ویلي چې د نامناسبو اقلیمي شرایطو یا اپتونو د خپرېدو له امله یې د خپلو تولیداتو یوه برخه له لاسه ورکړې ده.
د اقتصادي ستونزو ترڅنګ، له دولتي ملاتړه نارضایتي هم پراخه ده. د دغه راپور موندنې ښيي چې ۶۳.۴ سلنه بزګرو د خپلو دولتونو د ملاتړ کچه تر ټولو ټیټه ارزولې ده. د راپور چمتوکوونکي وایي چې دا وضعیت په بېلابېلو هېوادونو کې د پرمختګ د کچې یا د حکومتي نظام د ډول له توپیر پرته، په ورته بڼه لیدل شوی دی.
د راپور پر بنسټ، د ګډونوالو ډېره برخه بشپړ وخت بزګر او کوچني ځمکوال جوړوي او ډېری فعالیتونه یې په کرنه، بڼوالۍ، د سبزیجاتو تولید، مالدارۍ، چرګانو روزنې او لبنیاتو برخو کې متمرکز دي. تر ټولو ډېر ځوابونه هم د پاکستان، فرانسې، الجزایر، یوګاندا، مکسیکو، هند، کولمبیا، ایټالیا، پولنډ او ایرلنډ له هېوادونو ثبت شوي دي.
د «بزګر غږ – ۲۰۲۶» راپور چمتوکوونکې ډلې ویلي چې دا د دغې نړیوالې نظرپوښتنې لومړی پړاو دی او ټاکل شوې چې هر کال تکرار شي، څو په بېلابېلو هېوادونو کې د بزګرو د وضعیت بدلونونه او ننګونې یې په دوامداره توګه وڅارل شي.
د دغه راپور په بله برخه کې راغلي چې ۵۱.۱ سلنه بزګرو ویلي، هغه بیې چې د خپلو محصولاتو په بدل کې یې ترلاسه کوي، عادلانه نه دي. ۳۳.۲ سلنه یې دغه بیې عادلانه بللې او ۱۵.۷ سلنه نور بیا په دې اړه ډاډه نه و.
همدارنګه په لاتینې امریکا کې له هرو لسو بزګرو نږدې اوو یې (۷۱.۷ سلنه) او په اروپا کې (۶۸.۷ سلنه) – هغه دوه سیمې چې د بیو د ټیټوالي ستونزه پکې ډېره څرګنده ده – ویلي چې د خپلو محصولاتو په بدل کې ترلاسه کوونکې بیې ناعادلانه ګڼي.
د لاتینې امریکا (۷۱.۷ سلنه) او افریقا (۳۴.۸ سلنه) ترمنځ توپیر ۳۶.۹ سلنه واحد ته رسېږي؛ دا د دغه راپور د اصلي شاخصونو ترمنځ تر ټولو پراخ سیمهییز توپیر بلل شوی دی.
همداراز، دا راپور ښيي هغه بزګر چې بیې ناعادلانه ګڼي، د نورو عواملو له په پام کې نیولو وروسته، ۲.۵ برابره ډېر احتمال لري چې ووایي عاید یې د تېر کال پرتله کم شوی دی. دا عامل د دې څېړنې د رېګرېشن په تحلیل کې تر ټولو پیاوړی انفرادي اټکل بلل شوی دی.
