هغه لس خویندې چې د طالبانو د بندیزونو له امله د زدهکړې او کار له حقه محرومې شوې دي، د خپل راتلونکي په تړاو اندښمنې دي. دوی وايي چې لس خویندې دي، پلار یې ناروغ دی، خو د طالبانو د پراخو محدودیتونو له امله د کار موندلو توان نه لري. دا نجونې ټینګار کوي چې اوسنی وضعیت او راتلونکی ورته ډېر اندېښمنوونکی دی. د دغو نجونو مور وايي چې غواړي لوڼې یې زدهکړې وکړي او د کار له لارې د خپلې کورنۍ اقتصادي ستونزې حل کړي. بلخوا، د زدهکړو یو شمېر فعالان د نجونو پر زدهکړو د بندیز د دوام په تړاو خبرداری ورکوي او وايي چې دا وضعیت د بېوزلۍ د دوام لامل کېږي.
د دغو لسو خویندو له ډلې لطیفه سعیدي د خپلې کورنۍ د راتلونکي په تړاو تر نورو ډېره اندېښنه لري.
هغه چې د کور د کارونو مسوولیت پر غاړه لري، د نجونو پر زدهکړو د بندیز دوام ته سخت اندېښمنه ده. د هغې په باور، که هغه او خویندې یې زدهکړې ونه کړي، نو په دې سختو شرایطو کې به څنګه د خپلې کورنۍ اړتیاوې برابرې کړي.
دا نجلۍ وايي: «پلار مې ناروغ دی. موږ لس خویندې یو او ورور نه لرو. زموږ اقتصادي وضعیت ډېر خراب دی. که موږ نجونو ته د زدهکړې اجازه نه وي، نو څنګه به وکړای شو کار پیدا کړو او د خپلې کورنۍ اړتیاوې پوره کړو؟ دا وضعیت زموږ لپاره ډېر ناهیلی کوونکی دی.»
نوموړې زیاتوي:« موږ غواړو زدهکړې وکړو، تحصیل وکړو او پرمختګ وکړو، خو اجازه نه راکول کېږي. موږ د خپل راتلونکي په تړاو اندېښمنې یو. غواړو د نړۍ د نورو هېوادونو د نجونو په څېر پرمختګ وکړو او د خپل هېواد په پرمختګ کې برخه واخلو، خو له بده مرغه زموږ په هېواد کې د نجونو لپاره زدهکړه او کار منع دی.»
د همدې کورنۍ بله لور لیلا سعیدي هم د زدهکړو د محرومیت له دوامه کړېږي. هغه وايي چې غواړي ښوونځي ته ولاړه شي او زدهکړه وکړي، خو اجازه نه لري او له همدې امله د خپل راتلونکي په تړاو اندېښنه لري.
د دغو لسو خویندو له ډلې نیلاب چې تازه شپږم ټولګي ته رسېدلې او راتلونکی کال به له زدهکړو محرومه شي، له طالبانو غواړي چې د افغانستان د نجونو زدهکړه خپلو موخو ته د رسېدو لپاره وسیله ونه ګرځوي.
دا نجلۍ زیاتوي: «زما غوښتنه دا ده چې زدهکړه او ازادي چې د افغانستان د نجونو حق دی، سیاسي او د خپلو موخو لپاره وسیله نه کړي. هغوی باید د زرګونو افغان نجونو پر مخ د ښوونځیو د بیا پرانیستلو لپاره بېړني اقدامات وکړي.»
د دغو نجونو مور راضیه وايي:«زما پر مېړه پر مېړه له دې امله چې زوی نه لري، عصبي حمله راغله او فلج شوی دی او په سختۍ ګرځي. لس لوڼې لرم او زوی نه لرم. زما لوڼو د زامنو په څېر کار کاوه، خو د طالبانو د محدودیتونو له امله اوس د زوی نه لرلو له امله کړېږم. له طالبانو غواړم اجازه راکړي چې زموږ لوڼې زدهکړه وکړي، څو په راتلونکي کې د کورونو د کار یا په سړکونو کې د توکو د پلورلو پر ځای ډاکترانې، ښوونکې یا انجنیرانې شي او د خپلې کورنۍ ژوند تأمین کړي.»
بلخوا د زدهکړو فعال نصرتالله نصرت د نجونو پر زدهکړو د بندیز د دوام په تړاو خبرداری ورکوي او وايي چې دا وضعیت د بېوزلۍ د دوام لامل ګرځي.هغه زیاتوي:« له زدهکړو د نجونو د محرومیت دوام د یوې ټولنې راتلونکی له خطر سره مخ کوي. د نجونو بېسوادي کورنۍ او ټولنه د ناپوهۍ پر لور بیايي او دا وضعیت په پایله کې د بېوزلۍ کړۍ پیاوړې کوي.»
د زدهکړو دا فعال زیاتوي:« زدهکړه یوازې یو حق نه دی، بلکې د ساتنې، پرمختګ او د ارزښتونو د رامنځته کېدو وسیله ده. هغه نجلۍ چې زدهکړه کوي، کولای شي خپله کورنۍ بدله کړي او د ټولنې په جوړولو کې ونډه واخلي. پر نجونو پانګونه، پر یوه ملت پانګونه ده.»
دا په داسې حال کې ده چې طالبانو پر افغانستان له بیا واکمنېدو وروسته، له شپږم ټولګي پورته نجونې ښوونځي ته له تګه منع کړې دي او د پوهنتونونو دروازې یې هم د نجونو پر مخ تړلې دي.
دې ډلې دغه راز ښځې له کاره محرومې کړې دي او د هغوی پر تګ راتګ او د جامو پر څرنګوالي یې محدودیتونه لګولي دي.
څه موده وړاندې د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې (UN Women) اعلان کړی و چې زدهکړه د ټولو ښځو او نجونو بنسټیز حق دی او باید د امتیاز په توګه ونه ګڼل شي.
دې ادارې ویلي وو چې هره ښځه او نجلۍ «د لاسرسي، فرصت او انتخاب» د لرلو وړ ده او دا حق باید د ټولو لپاره تضمین شي.
